امریکا: د بایډن په دوره کې بې کنټروله کډوالۍ د امریکایانو دندو ته زیان رسولی

اسماعیل بقایي د پنجشنبې په ورځ (د لیندۍ ۲۰مه) د یوې اعلامیې په خپرولو سره زیاته کړه، چې ایران له خپلو ګاونډیو هېوادونو په ځانګړي ډول له پاکستان او افغانستان سره دوامداره اړیکې او سلا مشورې لري، څو په سیمه کې د سولې او ثبات د ټینګېدو لپاره ګډ کار وشي.

د هغه په وینا، دایران لپاره د سیمې امنیت ځانګړی ارزښت لري او همدې موخې ته په کتو، تهران د هر هغه اقدام ملاتړ کوي، چې د هېوادونو ترمنځ کړکېچ کم او تفاهم زیات شي.

د ایران د بهرنیو چارو وزارت د معلوماتو له‌مخې، دغه سیمه‌ییزه ناسته د هغو سلا مشورو پایله ده، چې په بېلابېلو کچو د سیمې له هېوادونو او مهمو لورو سره شوې دي.

اسماعیل بقايي څرګنده کړې: «دا ابتکار به د سیمه‌ییزې همکارۍ د پراختیا او د روانو ترینګلتیاوو د هوارېدو په برخه کې اغېزناک تمام شي.»

بقایي وایي، د افغانستان لپاره دا ناسته به د راتلونکې اونۍ په اوږدو کې په تهران کې د افغانستان لپاره د پاکستان، تاجکستان، ازبکستان، ترکمنستان، چین او روسیې د ځانګړو استازو په ګډون د ایران د بهرنیو چارو وزارت په کوربتوب ترسره شي.

دغه غونډه به په داسې حال کې جوړه شي، چې د افغان طالبانو او پاکستان تر منځ اړیکې ډېرې ترینګلې شوي دي.

له دې سربېره پرون په ملګرو ملتونو کې د ایران استازي وویل، تهران «په مستقیم او بېړني توګه» د افغانستان له تحولاتو اغېزمنېږي او څرګنده یې کړه، «د یوه ملي ټولګډوني حکومت له جوړېدو پرته به په افغانستان کې نښتې لاپسې تشدید شي.»

د ایران د بهرنیو چارو وزارت د پنجشنبې په ورځ (د لیندۍ ۲۰مه) د یوې اعلامیې په خپرولو سره ویلي، چې د ایراني ډېپلوماټانو د اوسېدو ځایونو، تګ راتګ، بانکي حسابونو او ان د ورځنیو چارو محدودول هغه فشارونه او ځورونې دي چې د ایران د ډیپلوماټانو د عادي او قانوني دندو بهیر د ګډوډولو په موخه ترسره شوي دي.

اعلامیه زیاتوي، د امریکا د بهرنیو چارو وزارت پرېکړه چې د ایران د درېیو ډېپلوماټانو د فعالیت مخه ونیسي، «د کوربه دولت د ژمنو ښکاره نقض» او «قانون‌ماتونه» ده، چې د امریکا وړتیاوې د ملګرو ملتونو د کوربه‌توب لپاره تر پوښتنې لاندې راولي.

د ایران د بهرنیو چارو وزارت دغه اقدام «د امریکا سیاسي چارواکو له لوري د ایران د ملت پر وړاندې د دښمنۍ بل څرګند مثال» او «د ملګرو ملتونو د منشور د اصولو ښکاره سرغړونه» بللې ده.

په اعلامیه کې ټینګار شوی، چې د امریکا وروستي اقدامات د ملګرو ملتونو د کوربه‌توب تړون، په ځانګړې توګه د ۸مې مادې ښکاره نقض دی چې د سازمان د کار اغېزمنتیا زیانمنوي او د سرمنشي حیثیت ته تاوان رسوي.

ایران د ملګرو ملتونو له سرمنشي غوښتي، چې خپلې قانوني دندې ترسره کړي او د امریکا له‌خوا د ایران د حقونو د ضایع کېدو مخه ونیسي.

تهران په دغې اعلامیې کې همداراز خبرداری ورکړی، که د ملګرو ملتونو غړي دولتونه د امریکا د اقداماتو پر وړاندې چوپ پاتې شي، د کوربه دولت له‌خوا د ژمنو نقض کول به عادي حالت غوره کړي. د ایران د بهرنیو چارو وزارت ټینګار کړی چې تهران به د خپلو حاکمیتي حقونو د ترلاسه کولو لپاره خپلو هڅو ته دوام ورکړي.

د روسیې د بهرنیو چارو وزیر سرګي لاوروف د پنجشنبې په ورځ (د لیندۍ ۲۰مه) د اوکراین د سولې خبرو د پرمختګ په اړه رسنیو ته وویل: «زه شخصا باور لرم چې اوس له امریکایانو سره د اوکراین د قضیې په اړه د نظر اختلاف او سوءتفاهمونه له‌منځه تللي دي.»

د روسیې د بهرنیو چارو وزیر زیاته کړه، چې مسکو غواړي د یو اوږد مهاله او دوامدار سولې د هوکړې د ملاتړ لپاره د داسې اسنادو یوه مجموعه برابره شي، چې ټولو لورو ته امنیتي تضمینونه ورکړي.

کرملین د ولسمشر پوتین د سټیو ویټکوف او د ټرمپ د زوم جیریډ کوشنر سره د تړونونو د «جوړوونکو» په توګه د لیدنې ستاینه کړې ده.

لاوروف وویل: «موږ خپلو امریکایي شریکانو ته د ګډو امنیتي تضمینونو په اړه اضافي وړاندیزونه سپارلي دي.» هغه زیاته کړه: «موږ پوهېږو چې کله د امنیتي تضمینونو خبرې کوو، نشو کولی ځان یوازې اوکراین ته محدود کړو.»

دغه روسي چارواکي ټينګار وکړ، چې روسیه په ناټو کې د اوکراین غړیتوب نه‌مني او مسکو غواړي په اوکراین کې د روسي ژبو خبرې کوونکي خلک خوندي وساتي.

د اوکراین لپاره د امریکا ځانګړي استازي کیت ګېلاک د لیندۍ په ۱۶مه ویلي و، چې په اوکراین کې د سولې هوکړې ته د رسیدو فرصت «واقعاً نږدې» دی.

د هغه په وینا، د دې هوکړې وروستۍ بڼه د دوو اساسي مسایلو په حل پورې تړلې ده.

د ټرمپ استازي ویلي و، چې په ختیځ اوکراین کې د دونباس سیمه په بشپړ ډول روسیې ته سپارل او همدارنګه د زاپوریژیا د اټومي بټۍ راتلونکې هغه دوه ناسم حل شوي موضوعات دي، چې لا نه‌دي حل شوي.

د طالبانو د کور او ښار جوړولو وزارت د پنجشنبې په ورځ (د لیندۍ ۲۰مه) ویلي، چې د منظور شوي پلان لرونکو ښارګوټو د نمرو د وېش بهیر اړمنو کډوالو کورنیو ته پيل شوی دی.

د دغه وزارت وزیر نجیب الله حقاني زیاته کړې، چې د هغو کډوالو کورنیو شمېر چې له ۵ څخه تر ۱۵ تنو وي له ۵ څخه تر ۱۵ بسوې ځمکه ورکول کیږي.

نوموړي ویلي، دغه ځمکې هغو کډوالو ته ورکول کیږي، چې د اسنادو پخلی یې اړوند ولایتي ادارو کړی وي.

د طالبانو د معلوماتو له‌مخې، چې د کډوالو لپاره جوړو شویو ښارګوټو کې د سړکونو، کوڅو، جوماتونو جوړول، د څښاک اوبو برابرول او نور د اړتیا وړ اسانتیاوې شامل دي.

طالبانو ډاډ ورکړی، چې پر اړمنو کډوالو د ځمکو د وېشنې بهیر همداراز دوام لری.

د یادونې وړ ده، چې په ډېرو سیمو کې ستانه شوي کډوال شکایت لري، چې د سرپناه په ګډون د ژوند لومړني اسانتیاوې ورته نه‌دي‌ برابرې شوي.

ستانه شوي افغانان د خوراک، پوښاک، کار، روغتیا، زده‌کړو او نورو برخو کې د امکاناتو د زیاتېدو غوښتنې لري.

او کرایني چارواکو ویلي، پر دې نفتي سایټ لږ تر لږه څلور ډرون بریدونه شوي او له امله یې شاوخوا ۲۰تولیدي څاګانو د استخراج بهیر درولی دی.

د فیلا نوفسکي ساحه په ۲۰۰۵ کې کشف او په ۲۰۱۶ کې د ولسمشر ولادیمیر پوتین له خوا پرانیستل شوه او هره ورځ نږدې ۱۲۰ زره بېرله تېل تولیدوي.

لوکولي کمپنۍ تر اوسه د برید په اړه کومه تبصره نه ده کړې.