روسیه وايي له واشنګټن سره د اوکراین په اړه بشپړ تفاهم ته رسېدلې ده

او کرایني چارواکو ویلي، پر دې نفتي سایټ لږ تر لږه څلور ډرون بریدونه شوي او له امله یې شاوخوا ۲۰تولیدي څاګانو د استخراج بهیر درولی دی.

د فیلا نوفسکي ساحه په ۲۰۰۵ کې کشف او په ۲۰۱۶ کې د ولسمشر ولادیمیر پوتین له خوا پرانیستل شوه او هره ورځ نږدې ۱۲۰ زره بېرله تېل تولیدوي.

لوکولي کمپنۍ تر اوسه د برید په اړه کومه تبصره نه ده کړې.

د کورني امنیت وزارت دغه وضعیت یو ستر او تاریخي پرمختګ بللی او وایي، چې دا بهیر لا هم په پراخه کچه دوام لري.

یاد وزارت په خپل تازه راپور کې دا یوه ستره او تاریخي لاسته راوړنه بللې او لیکلي یې دي: «دا یوازې پیل دی.»

له هغې راهیسي چې ټرمپ بیا ځلي واک ته رسېدلی، د کډوالو پروړاندې د امریکا دریځ سخت شوی دی.

د خبریالانو د خوندیتوب کمېټې د چهارشنبې په ورځ (د لیندۍ ۱۹مه) په یوه راپور کې ویلي، چې د غزې په تړانګه کې پر خبریالانو د اسراییل بریدونو، په ایران او یمن کې وژنې په ۲۰۲۵ کال کې د وژل شویو خبریالانو شمېره لوړه کړې او تر دې مهال ۱۲۶ خبریالان او د رسنیو کارمندان وژل شوي دي.

د کمېټې د معلوماتو له مخې، د دې ترڅنګ په سوډان، مکسیکو، اوکراین او فليپين کې هم سږکال خبریالان وژل شوي دي.

په خبرپاڼه کې د نړۍوالې بې‌ثباتی پر زیاتېدو اندېښنه ښودل شوې او کره معلوماتو ته لاسرسی مهم یاد شوی دی.

د خبریالانو د خوندیتوب د کمېټې مشر جوډي ګینزبرګ ویلي: «په ډېرو پېښو کې د خبریالانو د وژونو مسوول کسان نه مجازات کېږي، د وژنو بل ریکارډ کال ښيي، چې نړۍواله ټولنه د رسنیو پر وړاندې د بریدونو د مخنيوي لپاره د اړتیا وړ کار نه دی کړی.»

په خبرپاڼه کې ویل شوي، چې په ۲۰۲۳ کال کې د اسراییل او غزې د جګړې د پیلېدو راهیسي نږدې ۲۵۰ خبریالان وژل شوي دي.

د دغه مرکز د څېړنو له مخې، سږکال اسراییل شاوخوا ۸۶ خبریالان او د رسنیو کارمندان وژلي، چې تېر ۲۰۲۴ کال دغه شمېر ۸۵ تنه وو.

دوی ویلي، چې په سوډان کې د رسنیو ۹ غړي وژل شوي چې په دغه هېواد کې د کورنۍ جګړې له کبله دغه شمېر ۱۵ ته رسېږي.

په خبرپاڼه کې راغلي، چې په دې جګړه کې خبریالان تښتول شوي، جنسي تېری پرې شوی او د چټک ملاتړ ځواکونو له خوا تېښتې ته اړ شوي دي.

د روسیې پوځ په اوکراین کې ۴ خبریالان وژلي، چې په ۲۰۲۴ کال یو خبریال وژل شوی و.

یادې کمېټې ویلي، چې په مکسیکو کې د خبریالانو وژنې د تېر کال په پرتله پنځه ځله زیاتې شوي او په فلیپين کې تېر کال د خبریالانو وژنې صفر؛ خو سږ کال درېیو ته رسېدلي.

د خوندیتوب کمېټې له نړۍوالې ټولنې غوښتي، چې اسراییل باید د خپلو کړنو له امله حساب ورکونې ته مجبور کړي.

بربوک دا څرګندونې د چهارشنبې په ورځ د ډسمبر لسمه چې د بشري حقونو له نړۍوالې ورځې سره برابره ده، کړې دي.

هغې د بشري حقونو د نړۍوالې ورځې په اړه ویلي، چې دا ورځ «موږ ته را په زړه کوي چې زموږ د ډېرو لپاره حقونه په هماغه ورځنیو شېبو کې څرګندېږي چې ډېر وخت پرې سترګې پټوو. هغه شېبې چې ښايي کوچنۍ ښکاره شي، خو ژور او بنسټیز ارزښت لري.»
هغې هیله څرګنده کړې، چې د داسې یوې نړې په هیله ده چې هر انسان هره ورځ پر خپلو حقونو ډاډمن وي.

د ملګرو ملتونو د عمومي غونډې مشرې انالینا بربوک له دې لیدنې وروسته د چهارشنبې په ورځ (د لیندۍ ۱۹مه) پر خپلې اېکس‌پاڼې لیکلي: «له ټام فلچر سره مې ډېرې ښې خبرې اترې وکړې او د هغه له ژمنې څخه مې الهام واخیست، چې غواړي ملګري ملتونه په رښتيني ډول د نړۍ د خلکو لپاره کار وکړي.»

بربوک زیاته کړې، چې په دې لیدنه کې یې د افغان ښځو او نجونو پر هغه محدودیتونو هم خبرې کړي، چې دا مهال ورسره مخ دي.

هغې دغه کړنې د ملګرو ملتونو د منشور خلاف یادې کړي او زیاته کړې یې ده، چې دې وضعیت د بشري مرستو د رسولو په بهیر کې جدي خنډ جوړ کړی دی.

پر افغانستان د طالبانو له بیا واکمنېدو راهیسې دغې ډلې د ښځو او نجونو پر وړاندې له ۸۰ زیات محدودیتونه او فرمانونه صادر کړي دي.

د بشري حقونو بنسټونو دغه بې‌ساري محدودیتونه د ښځو او نجونو پر وړاندې د «جنسیتي اپارټایډ» ښکاره بېلګه بللې ده.