مُحسن داوړ د ۳ ماشومانو د وژل کېدو غبرګون کې: زموږ ماشومان د امنیت په نوم وژل کېږي

باخبره سرچینو نن شنبه، د لیندۍ ۲۲مه وویل، چې پاکستاني طالبانو په ځانګړي ډول د حافظ ګل بهادر په مشرۍ د اتحادالمجاهدین وسله والو د ډرون څرخکوضد وسلې ترلاسه کړي او یادې ډلې د وسلو انځورونو هم خپاره کړي دي.

دا انځورونه افغانستان انټرنشنل - پښتو ته رسېدلي دي، چې په کې څرګندیږي د پاکستاني طالبانو اړوند وسلوالو په لاسونه کې د هغه کمپنۍ ډرون څرخکوضد وسلې دي، چې څه موده وړاندې د خیبرپښتونخوا د بنو ولسوالۍ پولیسو ته په واک کې ورکړل شوې وې.

دا لا تایید نه ده، چې دا پرمختللې وسلې د پاکستاني پولیسو څخه نیول شوي او که پاکستاني وسلوالو مستقیم خریداري کړي دي.

تراوسه پورې د خیبرپښتونخوا پولیسو ددې موضوع په اړه کوم غبرګون نه دی ښودلی .

له دې وړاندې افغانستان انټرنشنل - پښتو په یو څیړنیز راپور کې موندلې وه، چې په داسې حال کې چې د پاکستان پوځ بې‌پیلوټه الوتکو او بریدونو پر پاکستاني طالبانو فشار ډېر کړی او درندې مرګ ژوبلې یې ور اړولې، وسله‌وال د دغو بریدونو پر وړاندې نوې لارې لټوي. اوس هغوی د ارزانه تجارتي ډرونونو په لټه کې دي چې د جګړې په ډګر کې د دوی لپاره یو حمایوي چتر رامنځته کړي.

سرچینې د روان کال د جنګاښ په میاشت کې افغانستان انټرنشنل - پښتو ته ویلي و، چې لومړی ډرون برید د حافظ ګل بهادر ډلې د شمالي وزیرستان په میرعلي کې کړی او د وروستۍ ډرون برید هڅه د جولای پر ۱۹مه د بنو ولسوالۍ د میریان امنیتي حوزې په حدودو کې شوې وه، چې پاکستاني ځواکونو تر برید وړاندې شنډه کړه. د بنو د میریان امنیتي حوزې مسوولینو د هاوان هغه مرمۍ هم وښودې، چې ټي ټي پي غوښتل پر امنیتي حوزه یې وکاروي.

د یادونې وړ ده، د خیبرپښتونخوا بنو پولیسو ته ورکړل شوې د ډرون څرخکوضد وسلې ایا دا وړتیا لري، چې ډرون پرمختللې الوتکې هم راغورځوي او که یوازې د هغو ډرون څرخکو چې ټي ټي پي یې جوړوي د غورځولو وړتیا لري.

په تېره اکټوبر میاشت کې د پاکستان فدرالي حکومت د خېبر پښتونخوا دننه د افغان کډوالو ۲۸ پنډغالي له رسمي نوملړ څخه واېستل. دغه اقدامات د هغه کمپاین برخه وو، چې له مخې یې د «پي‌او ار» کارت لرونکي نږدې ۱.۳مېلونه افغان کډوال له دغه هېواده اېستل کېږي.

د پاکستان یو لوړپوړي دولتي چارواکي ډان ورځپاڼې ته ویلي، د دغه هېواد د کورنیو چارو وزیر محسن نقوي د خېبر پښتونخوا حکومت په دې تورن کړی چې افغان کډوالو سره خورا نرم چلند کوي. هغه زیاته کړې: «سره له دې چې په ټول ایالت کې ټول پنډغالي له نوملړ څخه اېستل شوي؛ خو په خېبر پښتونخوا کې د افغانانو د اېستلو پر ځای له هغوی سره نرم چلند کېږي».

نقوي تېره اونۍ په یوې خبري غونډه کې ټینګار کړی و، چې د هېواد په کچه د کډوالو ټول پنډغالي تړل شوي؛ خو په خېبر پښتونخوا کې لا هم یوشمېر پنډغالي فعال دي. هغه زیاته کړه، چې په دغه پنډغالو کې اوس هم افغان کډوال له روغتیايي او ښوونیزو خدمتونو ګټه اخلي.

دغه چارواکي وویل: «د کورنیو چارو وزیر له څرګندونو وروسته ایالتي چارواکو د ولسوالۍ ادارو ته پیغام ورکړ، چې له کډوالو سره دې سخت چلند وکړي». د هغه په وینا؛ د خېبر پښتونخوا چارواکو ته لارښوونه شوې، چې کډوال بېرته خپل هېواد ته ولېږي او په پنډغالو کې دې روغتیايي، ښوونیز، برېښنا، څښاک اوبو، رواني او د ټولنیزو خدمتونو ملاتړ بند کړي.

سرچینې ویلي، چې د کډوالو پنډغالو کې یو شمېر دغه خدمتونه بند شوي او د نورو د بندولو لړۍ هم روانه ده. هغه زیاته کړه، چې د ولسوالیو ادارې هڅه کوي د پنډغالو ټول بنسټیز خدمتونه او مدیریت په خپل لاس کې واخلي. هغه ټینګار وکړ، چې «کډوال له پنډغالو څخه اېستل کېږي».

دغه چارواکي همدارنګه وویل، چې ډېری افغان کډوال په ښاري سیمو کې هم اوسېږي؛ خو لا تر اوسه د هغوی د ستنېدو لپاره کوم همغږی او مشخص پلان نه‌دی عملي شوی. تر دغه نویو امرونو مخکې په یاد ایالت کې ټول ۴۳ د کډوالو پنډغالي فعال وو؛ خو د اکټوبر په ۱۵مه چارواکو په بېړنۍ توګه د پاتې ۲۸ پنډغالو د تړلو امر وکړ.

د خېبر پښتونخوا یو بل لوړپوړي ایالتي چارواکي ډان ته ویلي، چې ولسوالیو ته ویل شوي له کډوالو سره جرګې وکړي او هغو کسانو ته چې خپل وطن ته ستنېدو ته چمتو دي؛ اسانتیاوې برابرې کړي. د ملګرو ملتونو د کډوالو عالي کمېشنرۍ (UNHCR) د تازه خپرو شویو شمېرو له مخې؛ په پاکستان کې د افغانانو شمېر له ۲.۱۸ مېلیونه کسانو څخه اوړي، چې له دې ډلې ۱.۲۲ مېلیونه ثبت شوي کډوال دي او یوازې ۳۵ سلنه یې په پنډغالو کې ژوند کوي.

د ملګرو ملتونو د کډوالو عالي کمېشنرۍ د کلیدي موندنو له مخې؛ د ۲۰۲۳کال د سپټمبر له ۱۵مې څخه تر د ۲۰۲۵کال د نومبر ۸مې پورې ټولټال ۱,۷۲۳,۴۸۱ افغانان بېرته افغانستان ته ستانه کړای شوي دي.

ایمل ولي خان د پنجشنبې په ورځ وویل، چې د پښتنو پر ضد د نسل‌وېش یوه بله هڅه وشوه، خو نه ترې پوښتنه وشوه او نه پرې عدالت تطبیق شو.

هغه ویلي چې فیض په خیبر پښتونخوا کې هغو کسانو ته ځای ورکړ چې د ده د اجنډا د عملي کولو وسیلې وې، او همدا کسان نن هم د اخلاقیاتو درسونه ورکوي.

نوموړي زیاته کړې چې د «فیض، باجوه، عمران» ګډه ګټه‌ اخېستونکي تر اوسه له حکومتونو، امتیازونو او واک خوندونه اخلي.

ایمل ولي خان ویلي، د همدې سازش له مخې یو بشپړ نسل خپلو سیاسي مشرانو ته د دښمن په توګه ور وپېژندل شو او ورته ویل کېدل چې «ستاسې ټول مشران فاسد دي، یوازې یو مسیحا شته چې نوی پاکستان جوړوي».

ده ټینګار کړی چې د دې مصنوعي بدلون او درواغجنو ویناوو خوند یوازې مرکز او پنجاب څلور کاله واخیست، خو خیبر پښتونخوا د دې پروژې تر ټولو لوی زیان لیدلی، ځکه همدلته د استخباراتو تجربې درې ځلې بریالۍ شوې او پښتنو یې تر ټولو درنه بیه ورکړه.

د یو بل خبر له مخې؛ بنو کې په دوو جلا پېښو کې درې کسان وژل شوي دي. ډان ورځپاڼې راپور ورکړی، چې د بنو په ډومیل سیمه کې ناپېژاندو وسله‌والو دوه وروڼه په ډزو وژلي دي. په یوې بله پېښه کې بیا ناڅرګندو وسله‌والو د بنو ښار په میریان سیمه کې یو کس په ډزو وژلی دی.

له بل پلوه د باجوړ سالارزو په ملا سید غرونو کې د دوو لادرکه شویو ځوانانو مړي د چهارشنبې په سهار موندل شوي دي. د ځایي پولیسو په وینا؛ د دغه دوو ځوانانو عمرونه ۲۳ او ۲۴ کاله ښودل شوي دي.

پاکستاني پولیسو ویلي، دغه ځوانان د نامعلومو وسله‌والو له لوري تښتول شوي وو چې پر بدن یې د سختې شکنجې نښې نښانې هم لیدل کېږي. پولیسو ویلي، چې د پېښې په تړاو یې پلټنې پیل کړې؛ خو لاتر اوسه د یادو پېښو پړه کومې ډلې په غاړه نه‌ده اخیستې.

په ورته وخت کې پاکستاني رسنیو ویلي، چې په لکي مروت کې د پاکستان امنیتي ځواکونو د طالبانو پر یوه پټنځای ډرون برید کړی، چې د حافظ ګل بهادر د ډلې اووه کسان او یو محلي قوماندان هم پکې وژل شوي دي.

پاکستاني طالبانو ددغو بریدونو په اړه څه نه دي ویلي.