د واشنګټن پوسټ په وینا، د بګرام د هوايي اډې سپوږمکيز انځورونه د «پلنټ لبز» او «وانتور» شرکتونو لهخوا اخیستل شوي دي.
د «شخړهييزې ځمکې» د پروژې څېړونکی ویلیام ګودهېند چې د سپوږمکيزو انځورونو له لارې پوځي بدلونونه څاري، ویلي دي: «په انځورونو کې ښکاري چې طالبان د امریکا تر وتلو وروسته واقعي الوتکې په واک کې نهلري او دا رسم شوي شکلونه له پورته څخه د ماډلونو یا جعلي بڼو په څېر ښکاري.»
د سپوږمکيزو انځورونو د شننې لهمخې، د واقعي ارزښت لرونکو الوتکو او پوځي سیسټمونو شمېر ډېر محدود دی او هغه څه چې لیدل کېږي، یا له کاره لوېدلي دي او یا یوازې ننداریزه بڼه لري.
واشنګټن پوسټ لیکي، د لسګونو سپوږمکيزو انځورونو څېړنه چې له ۲۰۲۱ کال څخه د ۲۰۲۵ کال تر مني پورې ثبت شوي، ښيي چې طالبانو د امریکايي ځواکونو تر وتلو وروسته هڅه کړې پاتې شوي پوځي تجهیزات وساتي او بېرته یې ورغوي، خو د الوتکو او پوځي سیسټمونو شمېر ډېر کم پاتې شوی دی.
د راپور لهمخې، بګرام چې یو وخت په افغانستان کې تر ټولو بوخته پوځي اډه وه، اوس پهکې یوازې د څو محدودو فعالیتونو نښې نښاني ښکاري.
د یوه لوړپوړي څېړونکي په وینا، د هغو تجهیزاتو لویه برخه چې طالبانو ته په میراث پاتې شوې، عملي وړتیا نهلري.
راپور زیاتوي، له دې سره سره، د کابل هوايي ډګر لا هم د طالبانو تر ټولو فعال هوايي مرکز بلل کېږي. سپوږمکيز انځورونه د بېلابېلو پوځي او ټرانسپورتي الوتکو موجودیت تاییدوي، چې پهکې سپکې بریدګرې الوتکې او چورلکې هم شاملې دي.
طالبانو همداراز په وروستیو کلونو کې د کابل هوايي ډګر په ختیځه برخه کې څو نوي د څارنې برجونه جوړ کړي دي؛ هغه سیمه چې داعش په ۲۰۲۱ کال کې د امریکايي ځواکونو د وتلو پر مهال د خونړي برید هدف ګرځېدلې وه.
خو د کندهار په پوځي اډه کې بیا فعالیت ډېر کم شوی دی. د شپې د رڼا معلومات ښيي، دا اډه چې یو وخت د افغانستان په سویل کې د رڼا له اصلي سرچینو وه، اوس تر ډېره تیاره شوې ده. د شنونکو په وینا، په کابل کې د هوايي تجهیزاتو تمرکز کېدای شي هم د طالبانو د بشري او تخنیکي سرچینو د کمښت له امله وي او هم د دې ډلې د داخلي ځواک د توازن انعکاس وي.
راپور کاږي چې طالبان، له پراخو تبلیغاتو سره سره، په عملي ډول له پخوانیو امریکايي اډو څخه ډېره محدوده استفاده کوي.
د لومړي ځل لپاره، د طالبانو د صنعت او سوداګرۍ وزارت ویاند واشنګټن پوسټ ته ویلي، چې د پوځي اډو د اقتصادي مرکزونو د بدلولو پروژه لغو شوې، ځکه چې ویجاړول او بیا رغول یې ډېر لګښت لري او د پوځي برخې په زیان تمامېږي.
د راپور لهمخې، د اډې په ختیځو او سوېل لوېدیځو برخو کې هغه کانتینرونه چې مخکې د دفترونو او استوګنځایونو په توګه کارېدل، لېږدول شوي دي، څو له بهرني لید څخه د پټولو لپاره نوي دېوالونه جوړ شي.
واشنګټن پوسټ د شنونکو له قوله وايي، دا نښې د دې ښکارندويي کوي چې طالبان هڅه کوي اډه خوندي وساتي، په داسې حال کې چې په تېرو څلورو کلونو کې پهکې د پام وړ تحرک نهدی لیدل شوی.
تر دې وړاندې، د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ څو ځلي ویلي، چې د بګرام کنټرول دې بېرته ورکړل شي، خو طالبانو دا غوښتنه رد کړې ده.
راپور وايي، چې طالبان په کندهار او د کابل په هوايي ډګر کې د زغرهوالو وسایطو او الوتکو پر راټولولو، لېږدولو او پرزه کولو بوخت دي، څو له پرزو یې استفاده وکړي.
راپور په ښکاره ډول د پاکستاني چارواکو او شنونکو اندېښنو ته اشاره کوي، چې طالبان ښايي د هوايي ځواک یوه برخه بېرته فعاله کړي، خو د واشنګټن پوسټ په وینا، دا وړتیا د یوه اټومي هېواد پر وړاندې د جګړې لپاره بسنه نهکوي.
د پاکستان یوه لوړپوړي چارواکي ویلي، طالبان د ځینو الوتکو د ترمیم لپاره د تور بازار پرزې کاروي، ځکه مسلکي پیلوټان او تخنیکران نهلري.
راپور همداراز یادونه کوي، چې امریکايي ځواکونو تر اوو میلیاردو ډالرو ډېر پوځي تجهیزات په افغانستان کې پرېښي و، چې د دغو وسلو یوه برخه وروسته په ګاونډیو هېوادونو، په ځانګړي ډول پاکستان کې هم لیدل شوې ده.
طالبانو لا تر اوسه د واشنګټن پوسټ د دغو څرګندونو په تړاو څه نهدي ویلي.
