د خېبر پښتونخوا ایالت د خېبر ولسوالۍ اړوند تیراه دره کې له تېرو دوو کلونو راهیسې یو ځل بیا نا امنۍ ډېرې شوې او له همدې امله د خلکو ورځنی ژوند هم ګډوډ شوی دی. راپورونه وایي، دغه دره کې اقتصادي چارې ټکنۍ شوې او سلګونه کورنۍ د سرونو خوندیتوب لپاره مېنو پرېښودو ته اړې شوې دي.
له اسلاماباد نه د خپرېدونکې اېکسپرېس ټرېبیون ورځپانې د معلوماتو له مخې؛ په ټوله تیراه دره کې سوداګریز فعالیتونه نږدې په بشپړ ډول درېدلي دي او بازارونه د دوامدارې وېرې او نا امنۍ له امله تر ډېره له دوکاندارانو او پېرېدونکو خالي شوي دي. په راپور کې راغلي، د ماشومانو زدهکړې سختې اغېزمنې شوې او نږدې یو کال کېږي چې ډېری ښوونځي هم تړل شوي دي. د سیمې اوسېدونکي همدا راز د فعالو روغتیايي مرکزونو له سخت کمښت څخه شکایت کوي او خلک یې له ګڼو ستونزو سره مخ کړي دي.
د یادې درې په بېلابېلو کلیو کې د وسلهوالو او پاکستاني ځواکونو ترمنځ د ډزو او راکټي بریدونو له کبله لسګونه ملکي وګړي وژل شوي او ګڼ نور ټپیان دي. په دغه قربانیانو کې د ښځو او ماشومانو شمېر د پام وړ ډېر دی.
د دغه وضعیت له امله په سیمه کې د وېرې پراخه فضا خپره شوې او له بېلابېلو سیمو لکه بار قمبَر خېل، ملک دین خېل، شلوبَر، ادم خېل، اکه خېل او زخه خېل څخه د بېځایه کېدو او کډو وتلو لویې څپې پیل شوې دي. سلګونه کورنۍ د باړې سیمې او پېښور ته کډه شوې دي؛ ځینې د خپلو خپلوانو کره مېشتې شوې او نورو بیا کورونه کرایه کړي دي.
په همدې حال کې، د تیراه د میدان سیمې په بېلابېلو برخو کې د پاکستاني ځواکونو او وسلهوالو ډلو ترمنځ نښتې په پرلهپسې ډول روانې دي او ثبات یې لا زیانمن کړی دی.
سیمه کې د سولې د ټینګښت لپاره د دولتي چارواکو په ګډون څو جرګې ترسره شوې دي، چې په هغو کې د پېښور کمېشنر ریاض محسود، د پاکستان د ملي اسمبلۍ یا پارلمان غړی اقبال اپریدی او د ولایتي شورا یا صوبایي اسمبلۍ غړی عبدالغني اپریدی او یو شمېر قومي مشران شامل وو.
په دغه ناستو کې د ګډون کوونکو مخورو څېرو له ډلې څخه د جمعیت علمای اسلام (JUI) ځايي مشر مولانا حضرت خان اپریدی، ظاهر شاه اپریدی، کمالالدین او نور ځایي مشران شامل وو؛ خو دغو هڅو کومه څرګنده پایله نهده ورکړې. تر دې جرګې وروسته یو شمېر ځايي قومي مخورو په سیمه کې د امنیت ټینګښت لپاره د خېبر پښتونخوا ایالتي وزیر سهیل اپریدي سره هم کتلي وو؛ خو د ځینو ګډونوالو د مخالفو نظریاتو له کبله یادې ناستې هم پایله نهده ورکړې.
له بلې خوا، د پاکستان امنیتي ځواکونو په په تیراه دره کې د وسلهوالو ډلو پر ضد د عملیاتو د پیل وروستۍ پرېکړه کړې او خلکو ته یې سپارښتنه کړې، چې د ملکي تلفاتو د مخنیوي لپاره له سیمې ووځي. همدا راز د اپریدي قبایلي مشرانو او د پاکستاني ځواکونو ترمنځ یوه مهمه مشورتي ناسته هم بې له کومې وروستۍ پرېکړې پای ته رسېدلې، که څه هم دواړه خواوو د خبرو اترو پر دوام هوکړه کړې ده.
ځایي مشران وایي، د قبایلي اپریدي مشرانو خپلې بنسټیزې غوښتنې پاکستاني ځواکونو ته وړاندې کړې دي چې پهکې د سولې د ټینګښت ضمانت، د زیانمنو شویو کورنیو ته تاوان ورکول، د راتلونکو تګلارو په اړه متقابلې مشورې او د ځایي خلکو د حقونو ساتنه شامل دي. هغوی ټینګار کړی، تر هغو چې دغه غوښتنې په بشپړ ډول ونه منل شي؛ دوی به له هېڅ ډول پرېکړې سره موافقه ونه کړي.
په مقابل کې پاکستاني چارواکو ویلي، چې دغه غوښتنې به وڅېړل شي او د بېځایه کېدو، د امن او قانون وضعیت او د سیمې د راتلونکي په اړه به یوه بله رسمي ناسته هم ترسره شي. د سیمې مشران په ښکاره توګه وایي، له هر هغه اقدام څخه به ملاتړ ونه کړي چې د ځایي خلکو کړاوونه او ستونزې لا زیاتې کړي.
باخبره سرچینو نن شنبه، د لیندۍ ۲۲مه وویل، چې پاکستاني طالبانو په ځانګړي ډول د حافظ ګل بهادر په مشرۍ د اتحادالمجاهدین وسله والو د ډرون څرخکوضد وسلې ترلاسه کړي او یادې ډلې د وسلو انځورونو هم خپاره کړي دي.
دا انځورونه افغانستان انټرنشنل - پښتو ته رسېدلي دي، چې په کې څرګندیږي د پاکستاني طالبانو اړوند وسلوالو په لاسونه کې د هغه کمپنۍ ډرون څرخکوضد وسلې دي، چې څه موده وړاندې د خیبرپښتونخوا د بنو ولسوالۍ پولیسو ته په واک کې ورکړل شوې وې.
دا لا تایید نه ده، چې دا پرمختللې وسلې د پاکستاني پولیسو څخه نیول شوي او که پاکستاني وسلوالو مستقیم خریداري کړي دي.
تراوسه پورې د خیبرپښتونخوا پولیسو ددې موضوع په اړه کوم غبرګون نه دی ښودلی .
له دې وړاندې افغانستان انټرنشنل - پښتو په یو څیړنیز راپور کې موندلې وه، چې په داسې حال کې چې د پاکستان پوځ بېپیلوټه الوتکو او بریدونو پر پاکستاني طالبانو فشار ډېر کړی او درندې مرګ ژوبلې یې ور اړولې، وسلهوال د دغو بریدونو پر وړاندې نوې لارې لټوي. اوس هغوی د ارزانه تجارتي ډرونونو په لټه کې دي چې د جګړې په ډګر کې د دوی لپاره یو حمایوي چتر رامنځته کړي.
سرچینې د روان کال د جنګاښ په میاشت کې افغانستان انټرنشنل - پښتو ته ویلي و، چې لومړی ډرون برید د حافظ ګل بهادر ډلې د شمالي وزیرستان په میرعلي کې کړی او د وروستۍ ډرون برید هڅه د جولای پر ۱۹مه د بنو ولسوالۍ د میریان امنیتي حوزې په حدودو کې شوې وه، چې پاکستاني ځواکونو تر برید وړاندې شنډه کړه. د بنو د میریان امنیتي حوزې مسوولینو د هاوان هغه مرمۍ هم وښودې، چې ټي ټي پي غوښتل پر امنیتي حوزه یې وکاروي.
د یادونې وړ ده، د خیبرپښتونخوا بنو پولیسو ته ورکړل شوې د ډرون څرخکوضد وسلې ایا دا وړتیا لري، چې ډرون پرمختللې الوتکې هم راغورځوي او که یوازې د هغو ډرون څرخکو چې ټي ټي پي یې جوړوي د غورځولو وړتیا لري.
