نوې علمي څېړنې ښيي، چې د الزایمر ناروغۍ د لومړنیو نښو د تشخیص لپاره د وینې په معاینې کې مهم پرمختګ شوی، خو متخصصان ټینګار کوي، چې یوازې پر یوې معاینې تکیه کول سم نهدي. د وخت په تېرېدو د بیومارکرونو د بدلونونو څارل تر ټولو دقیقې پایلې ورکوي.
ساینسپوهان هڅه کوي د وینې داسې ساده معاینات رامنځته کړي، چې د حافظې د ستونزو له څرګندېدو وړاندې د الزایمر خطر تشخیص کړي. خو تازه څېړنو ښودلې چې چاغوالی، د پښتورګو ناروغي او نورې مزمنې ستونزې کولای شي د معایناتو پایلې ګډوډې کړي.
ولې یوازې یوه معاینه بسنه نهکوي؟
په دې اړه د واشنګټن پوسټ په یوه راپور کې راغلي، هغه څېړنه چې دا میاشت وړاندې شوه، څرګندوي چې د چاغوالي پر مهال له الزایمر سره تړلي پروټینونه په وینه کې ګډېږي، له همدې امله د یوې واحدې معاینې پایله تل د باور وړ نهوي. بله څېړنه ښيي هغه کسان چې د حافظې په اړه اندېښنه لري، خو په عادي ادراکي ازموینو کې نورمال ښکاري، که د وخت په تېرېدو د دوی د وینې بیومارکرونه (داسې بیولوژیکي نښې دي چې د انسان د بدن د حالت، ناروغۍ یا د درملنې د اغېز په پېژندلو کې کارېږي.) زیات شي، نو ورسره د الزایمر د رامنځته کېدو د خطر کچه هم لوړېږي.
د څېړونکو په وینا، نږدې ۲۰ سلنه هغه کسان چې په پیل کې یې د الزایمر نښې نهلرلې، وروسته یې غیرطبیعي بیومارکرونه ښکاره کړل.
د تشخیص په برخه کې لوی بدلون
د امریکا د واشنګټن پوهنتون د طب پوهنځي څېړونکی سایرس اېراجيوایي: «شل کاله وړاندې موږ یوازې له مړینې وروسته د الزایمر تشخیص کولی شو، خو اوس دا برخه په بشپړه توګه بدله شوې ده.»
پخوا د الزایمر تشخیص یوازې د دماغ د انځور اخیستنې (PET Scan) او یا د ملا د تیر د مایع له لارې کېده، چې هم ګران و او هم یې لاسرسی محدود و. خو اوس د وینې معاینې کولای شي د امیلویډ او تاو په څېر پروټینونه وښيي چې د ناروغۍ له پیل سره تړاو لري.
د امریکا د خوړو او درملو اداره او د وینې معاینات
د امریکا د خوړو او درملو ادارې تر اوسه دوه د وینې معاینات تایید کړي، چې یوه معاینه دا ردوي چې ایا د ناروغ نښې د الزایمر له امله دي که نه، او بله معاینه بیا له متخصصینو سره مرسته کوي، چې د ناروغۍ شتهوالی تایید کړي.
خو د الزایمر ټولنه وایي، دا معاینات باید یوازې د ډاکټر تر څارنې لاندې وشي او د کورني استعمال لپاره نهدي.
د مزمنو ناروغیو اغېز
څېړنو ښودلې چې د پښتورګو ستونزې د وینې پر معایناتو اغېز کوي. د امریکا د روغتیايي ادارو د معلوماتو لهمخې، له ۶۵ کلونو پورته نږدې ۳۴ سلنه خلک د پښتورګو له مزمنې ناروغۍ کړېږي، چې دا چاره د معایناتو پایلې لږ باوري کوي.
کارپوهان وایي، د وینې معاینات د ټول بدن له حالته اغېزمنېږي، په داسې حال کې چې د دماغ انځور اخیستنه دا ستونزه نهلري.
متخصصین ټینګار کوي، چې څو ځله د وینې د معایناتو کول، د ناروغ د ادراکي روغتیا په اړه تر ټولو دقیق انځور وړاندې کوي. د یوې معاینې پایله یوازې د یوې شیبې حالت ښيي، خو دوامداره معاینات د راتلونکو بدلونونو اټکل شونی کوي.
که څه هم د الزایمر د تشخیص لپاره د وینې معاینات یو مهم علمي پرمختګ بلل کېږي، خو متخصصین سپارښتنه کوي، چې دا معاینات باید له نورو طبي ارزونو سره مل شي. تر اوسه دغه معاینات د عام سکرینینګ لپاره نهدي، خو د راتلونکې لپاره د وختي تشخیص یوه هیله بښونکې لاره بلل کېږي.
