پاکستان د شمالي وزیرستان د پېښې په تړاو د طالبانو مرستیال سفیر احضار کړ

سراج الحق نن د جمعې په ورځ پر خپله اېکسپاڼه لیکلي، چې په پاکستان کې مېشت افغان کډوال زده کوونکي ګڼو ستونزو سره مخ دي او د پاکستان حکومت دې د انساني خواخوږۍ او تعلیمي اړتیاوو په پام کې نیولو سره د افغان زده کوونکو پر وړاندې پراته خنډونه لرې کړي.

نوموړي ویلي، چې د زده کړو د تسلسل په وړاندې خنډونه نه یوازې د زده کوونکو بلکې د ټولنې د راتلونکي لپاره هم زیان رسونکي دي.

نوموړي پرداسې مهال د پاکستان له حکومت څخه د افغان زده کوونکو لپاره د زده کړو د اسانتیاوو برابرولو غوښتنه کړې، چې د طالبانو او پاکستان ترمنځ له شخړې وروسته پاکستان د افغان زده کوونکو د ویزو نوې کولو بهیر ځنډولی دی.

د چمن سوداګرو نن د جمعې په ورځ د لېندۍ ۲۸مه په اسلام اباد کې د پاکستان د سوداګرۍ وزیر جام کمال خان په ګډون، د افغانستان په چارو کې د پاکستان د ځانګړي استازي محمد صادق او د سوداګرۍ په چارو کې د لومړي وزیر د سلاکار سره کتلي دي.

دغو سوداګرو له پاکستاني چارواکي څخه غوښتنه کړې، چې له تېرو دوو میاشتو راهیسې له افغانستان سره تړل شوي ټولې لارې دې د سوداګرۍ پرمخ پرانېستل شي.

د پاکستان د سوداګرۍ وزارت د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره ویلي، چې د چمن د سوداګرو سره یې د دروازو د تړلو له امله د جدي ټولنیزو، اقتصادي اغېزو په ګدون سوداګرو ته د اوښتو مالي زیانونو، د صادراتو د خنډونو او بې کارۍ کچې زیاتوالي په تړاو خبرې کړې دي.

د پاکستان د سوداګرۍ وزیر ویلي، چې د پاکستاني سوداګرو سره د سوداګرۍ په برخه کې د اسانتیاوو ملاتړ ته دوام ورکوي، خو له افغاستان سره د د سوداګریزو دروازو خلاصول د وزارت له صلاحیت څخه لوړ دي.

پاکستاني سوداګرو ویلي، چې له افغانستان سره د سوداګریزو لارو بندېدو له امله د دواړو هېوادونو ترمنځ د میلیونونو ډالرو په ارزښت د سوداګرۍ حجم صفر شوی دی او هره ورځ نږدې څلور میلیونه ډالره زیان وراوړي.

د بښنې نړیوال سازمان نن د جمعې په ورځ د لېندۍ ۲۸مه په یوه راپور کې ویلي، چې په ۲۰۲۵ کال کې د طالبانو له خوا د بشري حقونو سرغړونو د زیاتوالي سربیره په میلیونونه کډوال له ګاونډیو هېوادونو او اروپايي هېوادونو په زوره افغانستان ته ستانه کړل شوي دي.

د ملګرو ملتونو د تازه شمېرو له مخې، سږکال یوازې له ایران او پاکستان څخه له ۲،۶ میلیونو څخه ډېر په غیر قانوني ډول شړل شوي، چې شاوخوا ۶۰ سلنه یې ښځې او ماشومان دي.

د بښنې نړیوال سازمان خبرداری ورکړی، چې د بشري سرغړونو، د اساسي خدمات سخت کمښت، د بېکارۍ کچې زیاتوالی او د طبیعي پېښو له امله د راستنېدونکو کډوالو لپاره د جدي زیانونو ګواښ زیات کړی دی.

د بښنې نړیوال سازمان وايي، په افغانستان کې بشري ناورین د راستنېدونکو لپاره د زیان ګواښ ډېر کړی دی او هیوادونه د نړیوال قانون له مخې حق نه لري خلک هغو ځایونو ته واستوي چې هلته د بشري حقونو سرغړونو له جدي ګواښ سره مخ دي.

د بښنې نړیوال سازمان د اعلامیې په یوه برخه کې ویل شوي، چې د طالبانو تر واکمنۍ لاندې مېرمنې او نجونې په سیستماتیک ډول له عامه ژوند څخه ایستل شوې دي.

دوی له ۱۲ کلنۍ وروسته له زده کړې منع شوې، د تګ راتګ او بیان ازادي محدوده شوې او له ملګرو ملتونو، نادولتي موسسو او دولتي ادارو سره یې پر کار بندیز لګېدلی دی.

سازمان ویلي، هغه کسان چې له پخواني حکومت سره یې کار کاوه، په ځانګړې توګه د افغانستان د دفاعي او امنیتي ځواکونو غړي او هغه کسان چې د طالبانو پر پالیسیو نیوکه کوي، له سختو امنیتي ګواښونو سره مخ دي.

د بشري حقونو دغه سازمان د جبري راستنېدونکو سره د خبرو په حواله ویلي، چې ډیری یې له راستنیدو وروسته په دوامداره ویره کې ژوند کوي او د ناامنۍ او د طالبانو د فشار له امله بیا تېښتې ته اړ شوي دي.

د بخښنې نړیوال سازمان په ټولو هیوادونو غږ کړی چې ژر تر ژره دې د افغان وګړو جبري اخراج ودروي، د دوی قانوني او اخلاقي مکلفیتونو ته دې غاړه کیږدي او د بیا مېشتېدنې لارې پراخې کړي.

ددې ولایتونو په ډله کې کابل، کاپیسا، پروان، پنجشیر، بامیان، دایکندي، میدان وردګ، غزني، لوګر، پکتیا، پکتیکا،، کندهار، زابل، هلمند، ارزګان، هرات، فراه، نیمروز، غور، بادغیس، بلخ، جوزجان، سرپل، کندز، بدخشان، لغمان او نورستان ولایتونو کې د باران، وارې او تالنده د را منځته کېدو احتمال شته.

په یادو ولایتونو کې د ورښت اندازه له ۵ څخه تر ۳۰ ملي‌متره او د واورې کچه له ۵ تر ۲۰ سانتي‌متره پورې اټکل شوې ده.

له همدې امله، د یادو ولایتونو له اوسېدونکو غوښتنه شوې، چې د سیندونو له غاړو ځانونه لرې وساتي او د پېښو پر وړاندې د مبارزې د ولایتي کمېټو د لارښوونو سره سم لازم تدابیر ونیسي او عملي یې کړي.

د افغانستان لپاره د برېتانیا ځانګړي استازي ریچارډ لینزي د جمعې په ورځ، د لیندۍ ۲۸مه په خپل اېکس کې په یوه یادښت کې د افغانستان په سیاسي راتلونکي کې د ښځو د ګډون پر اهمیت ټینګار وکړ.

هغه وویل چې برتېانوي چارواکو په مادرید کې د افغان ښځو په اړه د «زموږ غږونه واورئ» په غونډه کې د هغوی د ملاتړ لپاره ګډون وکړ.

د افغان ښځو په اړه درېمه غونډه، چې سرلیک یې «زموږ غږونه واورئ» و، د لیندۍ ۲۱مه په مادرید کې ترسره شوه.

په دې غونډه کې به د هسپانیا د بهرنیو چارو وزیر، د افغانستان د بشري حقونو فعالین، نړیوال کارپوهان، د افغانستان لپاره ځانګړي استازي او د مختلفو هیوادونو سفیران ګډون کړی و.

ریچارډ لیندزي د لیندۍ ۲مه کابل ته له سفر وروسته وویل چې هغه د طالبانو له چارواکو سره په خپلو غونډو کې د یو ټولګډونه حکومت د جوړولو پر اړتیا ټینګار کړی دی.

د برېتانیا ځانګړي استازي وايي چې په دې غونډو کې یې د ملګرو ملتونو په مشرۍ د دوحې په پروسه کې د طالبانو د رغنده ښکیلتیا پر اهمیت هم ټینګار کړی دی.