طالبان: د زیاتې واورې د ورښت له امله هرات ته وارداتي برېښنا پرې شوې ده

د افغانستان پخواني ولسمشر حامد کرزي نن شنبه، د لیندۍ ۲۹مه پر ایکس خواله رسنۍ لیکلي، چې سږنی تعلیمي کال پای ته ورسېد او د دولسم ټولګي فارغین د کانکور د ازموینې لپاره چمتووالی نیسي. څرګنده ده چې علم او پوهه د هرې ټولنې د ترقۍ او عزت اصلي وسیله ده.

نوموړی زیاتوي، چې د هېواد د ځان بسیاینې لپاره په سلګونو زره نارینه او ښځینه ډاکټرانو، انجنیرانو، اقتصاد پوهانو، د تکنالوژۍ او نورو برخو متخصصینو ته اړتیا شته نو پدې اساس له ټولو زده‌کونکو غواړم چې زیات کوشش وکړي او په ساینسي او اجتماعي علومو کې عالي درجاتو ته ځانونه ورسوي.

حامد کرزي هیله‌ ښودلې، چې د افغانستان د روښانه راتلونکي لپاره د نجونو مکتبونه او پوهنتونونه دې پرانیستل شي، څو زموږ لوڼې پر خپلو پښو ودریږي او هېواد ته د خدمت جوگه شي.

د افغانستان پخواني ولسمشر تر دې دمخه هم څو، څو ځله له طالبانو غوښتي و، چې د نجونو پر مخ له شپږم ټولګي پورته د ښوونځیو دروازې پرانیزی. د هغه یوه لور ملالې کرزۍ هم څو میاشتې وړاندې په کابل کې شپږم ټولګی بشپړ کړ او اوس په کور دننه د طالبانو د بندیز له مخې په ښوونځي کې تر دې پورته د زده‌کړو حق نه‌لري.
طالبانو د خپل دویم ځلې واکمنۍ له پیل راهیسې هم د لومړۍ دورې په څېر د نجونو پر زده‌کړو او د ښځو پر کار سخت بندیزونه او محدودیتونه لګولي دي. دغه ډله د همدې سختدریځه تګلارو له کبله په نړۍواله کچه ډیره منزوي شوې او پرې سخت فشارونه هم راوړل شوي؛ خو د نجونو د زده‌کړو په تړاو د ملاهبت الله په افراطي دریځ کې لا څه بدلون نه‌دی راغلی.

امرالله صالح پر خپله اېکسپاڼه لیکلي، چې امریکا طالبانو ته د بشري مرستو په نوم هره اوونۍ د ۴۵ څخه تر ۶۰ میلیونه ډالرو نغدې پیسې ورکوي. نوموړي پوښتلي چې «ایا د بشردوستانه اصطلاح خپله اصلي مانا بدله کړې ده؟ او یا داسې هم ښايي چې طالبانو ته له قید او شرط پرته د ډالري کڅوړو ورکړې تر شا یو بله پټه او ناپاکه معامله شتون لري؟»

صالح ویلي، چې بشري مرستې ډیری وخت د نفوذ وسیله ګرځي.

نوموړي زیاته کړې:« کله چې بشرپاله بنسټونه د روان وضعیت سره همغږي شي، دوی د مرستو ملاتړ او مشروعیت ورکوي»

امرالله صالح د امریکا له خوا طالبانو ته د میلیوني ډالري کڅوړو ورکړې ته په اشاره ویلي، چې د دوحې په تړون کې پټې ضمیمې موجودي دي.

ښاغلي صالح تردې وړاندې هم ادعا کړې وه، چې امریکا یوازې د ۲۰۲۵ کال په ډسمبر میاشتې کې طالبانو ته ۸۵ میلیونه ډالر ورکړي دي.

د طالبانو د عامې روغتیا وزیر نورجلال جلالي نن شنبه، د لیندۍ ۲۹مه د هند په پلازمینه نوي ډيلي کې خبریالانو ته وویل، چې طالبانو او هند ترمنځ د اړیکو نوی باب پرانیستل شوی دی.

جلالي وویل، نړۍ ته معلومه ده، چې د طالبانو او پاکستان ترمنځ اړیکې ورځ تربلې کمزوري کېږي.

نوموړي زیاته کړه، چې عامه روغتیا یو دوښمن لري، او هغه هم مرض دی.

جلالي په دې سفر کې روغتیا نړیوال سازمان د دودیزو درملو د دویمې نړیوالې سرمشریزه پای غونډه کې ګډون وکړ.

ددې سرمشریزې موخه د دودیزې درملنې معیاري کول،نړیواله همغږي، د تجاربو تبادله او د خلکوروغتیا ته د دودیزو درملو اغېزمنې لارې موندل ښودل شوي دي.

د طالبانو د عامې روغتیا وزیر نور جلال جلالي هند ته د خپل سفر پرمهال د درملیزو فابریکو، صادرونکو شرکتونو او دودیزو درملو ټولنو له مسوولینو سره لیدلي دي.

نوموړي په دې لیدونو کې افغانستان ته پر معیاري درملو واردولو، د قیمت او کیفیت برخې ته ځانګړې پاملرنې، په افغانستان کې پر پانګونې او ځینو نورو موضوعاتو باندې خبرې تر سره کړي دي.

هندي چاراواکو هم په یادو برخو کې د همکارۍ د پراختیا ډاډ ورکړی دی.

د طالبانو د عامې روغتیا وزیر د درملو د وارداتو د اسانتیا لپاره هند ته سفر کړی دی. طالبانو تر دې وړاندې له پاکستان نه د درملو واردات درولي او هڅه کوي، چې هندي او ایراني درمل د پاکستاني درملو پر ځای وکاروي.

د طالبانو د ریاست الوزرا اقتصادي مرستیال ملا عبدالغني برادر نن د شنبې په ورځ، د لېندۍ ۲۹مه په بلخ ولایت کې د یو سوداګریز مرکز د کار د پیل په مراسمو کې د سیمي او نړۍ پر هوادونو غږ کړی، چې د یادې ډلې سره دې خپلې اقتصادي اړیکې پراخې کړي.

نوموړي ویلي:«د سیمې او نړۍ هېوادونو څخه مو غوښتنه ده، چې د تحریمونو او بې ځایه فشارونو پرځای دې له اسلامي امارت سره اقتصادي اړیکې نرمې او پراخې کړي.»

همدارنګه عبدالغني برادر ویلي، چې د افغانستان پیاوړتیا د نورو هېوادونو په زیان نه، بلکې د نورونو هېوادونو له هوساينې او پیاوړتیا سره مرسته کوي.

برادر زیاته کړې:«طالبان د سیمه ییز او نړیوال مشارکت په برخه کې په هر اخیز اقتصادي او سیاسي اصالت باور لري؛ خو دا چې لویو ارزښتونو او اصولو ته متقابل احترام شتون ولري.»

د طالبانو د ریاست الوزرا اقتصادي مرستیال ویلي، چې په افغانستان کې یې د داخلي او بهرنۍ پانګونې لپاره ښه زمینه برابره کړې او پانګوال کولی شي، له دې فرصتونو څخه غوره استفاده وکړي.

د طالبانو دغه لوړپوړي چارواکي پر داسې مهال د سیمې او نړۍ له هېوادونو د تحریمونو او فشارونو د لرې کولو او اقتصادي پراختیا غوښتنه کړې چې د څه باندې دوو میاشتو راهیسې د افغانستان او پاکستان ترمنځ هر ډول سوداګري په ټپه درول شوي او طالبان هڅه کوي، چې د ایران، ازبکستان، تاجکستان او نورو هېوادونو له لارې د سوداګرۍ فرصتونه چمتو کړي.

فضلي په خپل تازه ایکس پوسټ کې لیکلي، د طالبانو افراطي دیني تعبیر، فرهنګي لید او سیاسي ګټو د زده کړو پر وړاندې ښکاره دښمني رامنځته کړې ده.

د هغه په وینا، دا ډله د همدې تګلارې له لارې پر خلکو واک چلوي او د پوهې مخنیوی د واک د دوام یوه اساسي وسیله بولي.

هغه زیاته کړې، که څه هم د طالبانو ځینې ټیټ پوړي چارواکي لا هم راتلونکي ته خوشباوره دي او د «امر ثاني» په نوم د ژمنو د پوره کېدو تمه لري، خو دا هیلې تر پنځو کلونو وروسته هم یوازې تخیلي پاتې شوې دي.

فضلي ټینګار کړی چې دا ډول چارواکي نه د پرېکړې واک لري او نه هم د اصلي تصمیم‌نیونکو په کړۍ کې شامل دي.

فضل محمود فضلي د طالبانو د تعلیمي سیاستونو پر دوام نیوکه کړې او ویلي یې دي چې تر هغې چې واک د ناپوهۍ پر بنسټ ولاړ وي، د بدلون تمه بې‌ځایه ده.