د څه کم دوه میلیارده افغانیو په ارزښت د شهرنو پارک د جوړولو چارې پیل شوې

د طالبانو د کونړ امنیه قوماندانۍ کې هم سرچینو نن یکشنبه، د لیندۍ ۳۰مه تایید کړه، چې پر ډیورنډ کرښه د پاکستان او طالبانو د ځواکونو ترمنځ نښتې شوې دي خو ددې نښتو په اړه له زیاتو معلوماتو ورکولو ډډه کوي.

تر اوسه طالبانو او پاکستان د کونړ ددې وروستیو نښتو په اړه په رسمي ډول څه نه دي ویلي او نه هم د ولسي خلکو د مرګ ژوپلې په اړه کوم راپور ورکړل شوی.

د یادونې وړ ده، چې په کندهار کې د طالبانو چارواکو د لیندۍ پر ۱۴مه خبر ورکړی و، چې په سپین بولدک ولسوالۍ کې پر ډیورنډ کرښه د طالبانو او پاکستاني لوري تر منځ دوه نیم ساعته جګړه شوې وه.

څو ورځې وړاندې د پاکستان بهرنیو چارو وزارت ویاند وویل، چې هغه څه چې د پاکستان او طالبانو ترمنځ د اوربند په نوم یادېږي، باید یو دودیز اوربند ونه بلل شي.

د هغه په وینا، د دې تفاهم موخه دا وه چې د هغو وسله والو بریدونو مخه ونیول شي چې دده په وینا، د افغانستان له خاورې د پاکستان پر ضد کېږي.

د یاد دفتر په وینا، د برېښنا شرکت تخنیکي ډله هڅه کوي چې د دوشنبې په ورځ په هرات کې د ترکمنستان د وارداتي برېښنا پرې شوي مزي ورغوي.

د راپورونو له مخې، هرات ته د ترکمنستان د وارداتي برېښنا مزي د لېندۍ پر ۲۹مه د شپې شاوخوا ۲:۳۰ بجې د رباط سنګي ولسوالۍ په بندر بغرچر سیمه کې د درنو واورو له امله پرې شوي دي او له تېرو دوو ورځو راهیسي د هرات خلک هېڅ برېښنا نه لري.

پر همدغه مهال د طالبانو تر واک لاندې د افغانستان برېښنا شرکت ویلي، چې په هرات کې د سختو ورښتونو او واورو له امله، د ترکمنستان ۲۲۰ کیلوولټ وارداتي برېښنا لېږد مزی له تخنیکي ستونزو سره مخ شوی او د برېښنا جریان پرې شوی دی.

د دوی د معلوماتو له مخې، د ترکمنستان د وارداتي برېښنا ۳۱ مه شمېره مټه ویجاړه شوې، ۲۸ مه کږه شوې او پنځه مزي پرې شوي دي.

د برېښنا شرکت ویلي، چې پر سړي هوا او ناسمو شرایطو سربیره تخینکي ډلې هڅه کوي چې ژر تر ژره د ترکمنستان وارداتي برېښنا پرې شوي مزي ونښلوي.

دا اقدامات په داسې حال کې پلانېږي چې د راتلونکي کال له منځمهالو ټاکنو تر مخه سیاسي مخالفتونه او ولسي اندېښنې مخ پر زیاتېدو دي.

د ټرمپ ادارې له وړاندې د کډوالۍ فدرالي ځواکونه لویو ښارونو ته لېږلي؛ هلته یې د مېشتو سیمو پلټنې کړې او له اوسېدونکو سره یې نښتې هم شوې دي. که څه هم سږکال پر سوداګریزو مرکزونو ځینې محدودې چاپې اچول شوې، خو حکومت تر ډېره پر هغو سکتورونو له فشار راوړلو ډډه کړې چې د ناقانونه کډوالو په کار متکي دي. دا تګلاره اوس د بدلون په حال کې ده.

د جمهوري‌پالو تر کنټرول لاندې کانګرس د جولای په میاشت کې د لګښتونو یوه ستره کڅوړه تصویب کړه چې له مخې یې کډوالۍ او سرحدي ادارو ته تر ۲۰۲۹ کال پورې ۱۷۰ میلیارد ډالر اضافي بودجه ځانګړې شوې ده.

دا په داسې حال کې ده چې د دغو ادارو اوسنۍ کلنی بودجه شاوخوا ۱۹ میلیارد ډالره ده.

د ادارو چارواکي وايي، دا پیسې به د زرګونو نویو مامورینو پر ګومارلو، د توقیف د نویو مرکزونو پر پرانیستو، له محلي زندانونو څخه د لا زیاتو کسانو پر راټولولو او د خصوصي شرکتونو په مرسته د ناقانونه کډوالو پر تعقیب وکارول شي.

دا پراخ پلانونه د سیاسي مخالفت له زیاتېدو سره هم‌مهاله دي.

په میامي ښار کې، چې د ټرمپ د کډوالۍ د سخت سیاست له امله تر ټولو اغېزمنو ښارونو کې شمېرل کېږي، رایه‌ورکوونکو نږدې درې لسیزې وروسته لومړی ډیموکرات ښاروال وټاکه. منتخب ښاروال دا پایله تر یوه بریده د ولسمشر د تګلارو پر وړاندې غبرګون بولي.

نورې ټولپوښتنې او سیمه‌ییزې ټاکنې هم ښيي چې د سختو امنیتي تکتیکونو په اړه د رایه‌ورکوونکو اندېښنه لوړه شوې ده.

سیاسي شنونکي خبرداری ورکوي چې دا وضعیت د جمهوري‌پالو لپاره ستونزې جوړولی شي.

منځلاري جمهوري‌پال ستراتیژېسټ مایک مادرید ویلي: "خلک نور دا یوازې د کډوالۍ مساله نه ګڼي، بلکې د حقونو، عادلانه قانوني بهیر او د سیمو د پوځي کولو موضوع یې بولي."

د معلوماتو له مخې، د کډوالۍ په اړه د ټرمپ د عامه ملاتړ کچه هم راټیټه شوې ده. دا کچه د مارچ په میاشت کې ۵۰ سلنه وه، خو د ډسمبر تر نیمایي پورې ۴۱ سلنې ته راکمه شوه.

د ولسمشر د سرحدي چارو سلاکار ټام هومن ویلي چې حکومت د تاریخي کچې د اخراج ژمنه عملي کړې او ټینګار یې کړی چې د نوې بودجې په رارسېدو سره به د نیونو شمېر په چټکۍ لوړ شي.

هغه ویلي: “زه فکر کوم راتلونکی کال به شمېرې په بې‌ساري ډول زیاتې شي.” هومن دا هم تایید کړې چې د کارځایونو پر ضد اقدامات به د پلان مهمه برخه وي.

په ورته وخت کې د بشري حقونو او اقتصادپوهانو اندېښنې هم زیاتې شوې دي.

شنونکي وایي چې پر کارځایونو چاپې به د کار ځواک کم کړي او لاسباړې به لوړې شي.

د حکومتي معلوماتو له مخې، د نیونو ترکیب هم بدل شوی دی. د نومبر تر پایه په نیول شویو شاوخوا ۵۴ زره کسانو کې ۴۱ سلنه داسې وو چې د کډوالۍ له سرغړونې پرته یې بله جرمي سابقه نه لرله.

د طالبانو د پوهنې وزارت ویاند منصور احمد حمزه نن یکشنبه، د لیندۍ ۳۰مه ددې ډلې اړوند رسنۍ سره په یوه مرکه کې ویلي، چې د ښوونځیو او مدرسو د ودانیو ډېره برخه چارې بشپړېدو ته نږدې شوې دي.

د ورکړل شویو معلوماتو له مخې، د کابل په ګډون په ۱۹ ولایتونو کې د ۲۳۸ ښوونځیو او مدرسو ودانۍ جوړیږي.

د طالبانو د پوهنې وزارت ویاند دا نه ده روښانه کړې، چې په دې شمیر کې څومره د ښوونځیو او څومره د مدرسو ودانۍ جوړیږي.

له دې وړاندې د طالبانو پوهنې وزارت خبر ورکړی و چې د روان ۱۴۰۴ لمریز کال له پیل راهیسې یې تر اوسه پورې د ۲مېلیارده او۱۷۷میلیونه افغانیو په لګښت د ۱۷۹ښوونخیو او شپږو دیني مدرسو لپاره ودانۍ جوړې کړې دي.

په دې وروستیو کې نشنل انټرېسټ ورځپاڼې په یوه تازه راپور کې لیکلي، چې د طالبانو د مدرسو شمېر اوس له ۲۳ زرو اوښتی دی.

د طالبانو د عامې روغتیا وزارت د یکشنبې په ورځ وویل، چې د یاد وزارت د خوړو او درملو مرستیال حمدالله زاهد د ایران د عامې روغتیا وزارت له مرستیال او د خوړو او درملو د ملي ادارې له رییس ډاکټر مهدي پیر صالحي سره د خوړو، درملو او روغتیايي محصولاتو د تنظیم په برخه کې یو عملي تطبیقي پلان لاسلیک کړی دی.

د طالبانو په وینا، له ایران سره د دغه ګډ عملي پلان په چوکاټ کې به د ایراني کمپنیو او اړوندو اقلامو د ثبت او ارزونې پروسې معیاري چټکتیا، د خوراکي توکو، درملو او روغتیايي محصولاتو د وارداتو لا ښه تنظیم، د درملو او روغتیايي محصولاتو د قاچاق پر وړاندې ګډه مبارزه، په افغانستان کې د ایراني کمپنیو پانګونه، د بېلابېلو برخو د ظرفیت لوړونه، د تنظیمي چارو ډیجیټلي کول او د خوړو، درملو او روغتیايي محصولاتو د کیفیت کنټرول شامل وي.

همدارنګه، د دواړو هېوادونو د لابراتوارونو ترمنځ تخنیکي همکارۍ هم د دې پلان برخه بلل شوې دي.

د معلوماتو له مخې، د طالبانو او د ایران د عامې روغتیا وزارت ترمنځ د خوړو، درملو او روغتیايي محصولاتو د تولید او وارداتي بهیر د سمون په موخه د ۱۴۰۲ لمریز کال د غويي په میاشت کې یو هوکړه‌لیک لاسلیک شوی و، چې نن یې د عملي کېدو لپاره د تطبیقي پلان لاسلیک شو.

د طالبانو د عامې روغتیا وزارت ویلي، چې د دغه ګډ پلان په لاسلیک سره به افغانستان ته د لوړ کیفیت، خوندي او ګټورو درملو د برابرولو زمینه نوره هم پراخه شي او د قاچاقي او بې‌ کیفیته درملو د واردېدو مخه به ونیول شي.

دا تړون په داسې حال کې لاسلیکېږي، چې د طالبانو او پاکستان ترمنځ د وروستیو شخړو له امله د کابل او اسلام ابادترمنځ هر ډول سوداګري درول شوې ده او طالبان هڅه کوي اړتیا وړ درمل او نور اساسي توکي د ایران په ګډون له نورو هېوادونو افغانستان ته وارد کړي.