د خوړو نړیوال پروګرام په تخار کې ۳۵ زره اړمنو کورنیو ته مرستې ووېشلې

د ایران د درمل جوړونې سکټور استازي وايي، وروسته له هغې چې پاکستان افغانستان ته د درملو صادرات محدود کړل، له ایران څخه د درملو قاچاق چټک شوی او د ایران سبسایډي لرونکی بازار د قاچاق وړونکو لپاره په زړه پورې سرچینه ګرځېدلې ده.

دوی ټینګار کوي چې د ایران او ګاونډیو هېوادونو ترمنځ د بیو لوی توپیر قاچاق په جوړښتي ډول ګټور کړی او قانوني صادراتي لارې یې څنډې ته کړې دي.

د ایران د درملو ټولنې غړي محسن عبدالله‌زاده د سې‌شنبې په ورځ (د مرغومې دویمه) وویل چې د درملو تولید شاوخوا ۵۰ سلنه زیات شوی، خو سره له دې لا هم په ایران کې کمښت موجود دی.

هغه زیاته کړه: “له ایران څخه عراق او افغانستان ته د درملو قاچاق دومره پراخ شوی چې په دغو هېوادونو کې سوداګر نور نه شي کولی درمل په قانوني ډول وارد کړي او له قاچاق شویو ایراني درملو سره سیالي وکړي.”

په ورته وخت کې د ایران د خوړو او درملو ادارې هم د ایراني درملو د قاچاق مساله تایید کړې او لامل یې په ګاونډیو هېوادونو کې د درملو د بیو لوړوالی په ګوته کړی دی.

د دغې ادارې ویاند محمد هاشمي ویلي چې د قاچاق څو پېښې ورسره ثبت شوې دي.

هغه خبرداری ورکړ چې د دغه بهیر دوام وخت ناوخت د درملو کمبود رامنځته کولای او پر بازار منفي اغېز ښندلای شي.

هاشمي ویلي، له افغان پلاوي سره وروستیو خبرو کې د درملو د رسمي صادراتو پر پراختیا او د څار پر ښه کېدو تمرکز شوی، خو منتقدین دا ګام د ستونزې د اصلي حل پر ځای د ناوخته زیان کنټرول بولي.

ایراني چارواکي وايي، دا مهال درمل لا هم شته، خو مني چې د ځانګړو بهرنیو اسعارو د لېږد ځنډ، د عرضه‌کوونکو پر وړاندې زیات پورونه او د زېرمو کمېدل یاد سکتور له جدي خطر سره مخ کړی دی.

دوی خبرداری ورکوي چې د لمریز کال په وروستیو میاشتو کې د درملو د کمښت خطر زیاتېدلی شي.

د طالبانو د هرات ولایت مطبوعاتي دفتر وايي، چې د کتنې پر مهال، یاسین طایف ارمان د هرات - تورغونډۍ د اوسپنې پټلۍ له لارې د اقتصادي او سوداګریزو اړیکو پر پراخېدو ټینګار وکړ او ویې ویل چې د قزاقستان موخه د دې ترانزیټي مسیر پراختیا او له هرات څخه قزاقستان ته د افغاني توکو د صادراتو لپاره د زمینې برابرول دي.

نوموړي همداراز د دواړو لوریو ترمنځ د همکاریو پر لا پیاوړتیا ټینګار کړی او ډاډ یې ورکړی چې قزاقستان د هرات - تورغونډۍ د اوسپنې پټلۍ د جوړولو او پراختیا په برخه کې د عملي همکارۍ بشپړ چمتووالی لري.

بل لور ته، د طالبانو د هرات والي مولانا اسلام‌جار له افغانستان سره د قزاقستان د سوداګریزو اړیکو د پراخولو هڅې ستایلې او د اوسپنې پټلۍ له لارې د ترانسپورت او ترانزیت په برخه کې د شته ستونزو پر هواري یې ټینګار کړی دی.

د طالبنو د هرات د والي دفتر وايي، اسلام جار زیاته کړې چې د اوسپنې پټلۍ پراختیا د سوداګرۍ د ودې، د کاري فرصتونو د رامنځته کېدو او د هېواد د اقتصاد د پیاوړتیا لپاره یو مهم عامل دی.

نی په یوه لیک کې له شهباز شریف څخه په دغه هېواد کې مېشتو افغان خبریالانو د ویزو د غځولو او په دې بحراني وخت کې د دوی د خوندیتوب او امنیت ډاډمن کولو لپاره د اړینو ګامونو اوچتولو غوښتنه کړې ده.

په لیک کې راغلي، چې د پاکستان لومړی وزیر دې ددغه هېواد د کورنیو چارو وزارت ته لارښوونه وکړي، چې د ټولو افغان کډوالو په ځانګړې توګه خبریالانو او رسنیو کارکوونکو سره له انساني وقار او بشري اصولو سره سم چلند وکړي او د هر ډول سخت او نامناسب چلند څخه په کلکه مخنیوی وکړي.

په لیک کې راغلي:«په ژوره خواشینۍ سره ویل کیږي، چې په پاکستان کې د افغان خبریالانو او رسنیو ډیری کارمندان اړ شوي چې ځانونه په خپلو کورونو کې محدود کړي او د زندان په څېر شرایطو کې ژوند کوي، ځکه دوی په جبري ډول افغانستان ته له شړل کېدو ویره لري».

په جلا وطنۍ کې د افغانستان د ازادو رسنیو د ملاتړ بنسټ (نی) وايي، د دوی راپورونه ښیي چې په پاکستان کې د افغان خبریالانو وضعیت خورا حساس پړاو ته رسیدلی او ډیری یې د روغتیايي خدماتو په ګډون له لومړنیو خدماتو څخه محروم دي.

د یادې شبکې په وینا، افغان ژورنالیستانو، چې په جلاوطنۍ کې دي، نی ته وویل چې له سختو مالي ستونزو سره مخ دي.

نی په پای کې یو ځل بیا د پاکستان له لومړي وزیر څخه غوښتنه کړې، چې په دې سخت وضعیت کې د افغان خبریالانو د ستونزو په حل کې ګامونه واخلي.

له دغه وزارت څخه په خپره شوې خبرپاڼه کې راغلي چې د طالبانو د کورنیو چارو وزارت معیین زیاته کړې، « موږ (طالبان) د روسیې هېواد څخه هیله لرو چې د نورو همکاریو ترڅنګ د روږدو کسانو د حمایوي مرکزونو او درملنې په برخه کې له موږ سره همکاري وکړي».

‏خبرپاڼه زیاتوي چې د روسیې سفیر دمیتري ژیرنوف له نشه‌يي توکو سره په مبارزه کې د طالبانو اقدامات ستایلي دي.

د طالبانو د هرات ولایت مطبوعاتي دفتر ویلي، دغه لومړنۍ جوپه، چې شاوخوا۴۰ زره امریکایي ډالر ارزښت لري، د اړوندو طالب مسوولینو په حضور کې یادو هېوادونو ته ولېږدول شوه.

د طالبانو د صنعت او سوداګرۍ وزارت معیین د دې صادراتو د پیل په مراسمو کې وویل چې په تېرو څو کلونو کې د هېواد د صنعت په برخه کې د پام وړ پرمختګونه شوي او د طالبانو له واک ته رسېدو وروسته د کورنیو تولیداتو لپاره د پانګونې مناسبه فضا رامنځته شوې ده.

د هغه په وینا، د کورني صنعت ملاتړ او د صادراتو پراختیا د طالبانو مهمه موخه ده.

د هرات ولایت د طالبانو سیمه‌ییزې ادارې ویلي دي چې د کورنیو تولیداتو صادرات د سیمې او د هېواد د اقتصاد د پیاوړتیا لپاره مهم رول لري.

یادې ادارې ډاډ ورکړی چې له صنعت‌کارانو به هر اړخیز ملاتړ کوي، لازمې اسانتیاوې به برابرې کړي او د تولید او صادراتو پراختیا به د دوی د کاري لومړیتوبونو له ډلې وي.

طالب چارواکي وایي، نړیوالو بازارونو ته د هرات د صنعتي ښارګوټي د تولیداتو لار موندل به د کارموندنې، اقتصادي ودې او د افغانستان د صادراتي ظرفیت د لوړېدو لامل شي.