د طالبانو او قزاقستان چارواکي د اقتصادي او سوداګریزو اړیکو پر پراختیا غږېدلي

نی په یوه لیک کې له شهباز شریف څخه په دغه هېواد کې مېشتو افغان خبریالانو د ویزو د غځولو او په دې بحراني وخت کې د دوی د خوندیتوب او امنیت ډاډمن کولو لپاره د اړینو ګامونو اوچتولو غوښتنه کړې ده.

په لیک کې راغلي، چې د پاکستان لومړی وزیر دې ددغه هېواد د کورنیو چارو وزارت ته لارښوونه وکړي، چې د ټولو افغان کډوالو په ځانګړې توګه خبریالانو او رسنیو کارکوونکو سره له انساني وقار او بشري اصولو سره سم چلند وکړي او د هر ډول سخت او نامناسب چلند څخه په کلکه مخنیوی وکړي.

په لیک کې راغلي:«په ژوره خواشینۍ سره ویل کیږي، چې په پاکستان کې د افغان خبریالانو او رسنیو ډیری کارمندان اړ شوي چې ځانونه په خپلو کورونو کې محدود کړي او د زندان په څېر شرایطو کې ژوند کوي، ځکه دوی په جبري ډول افغانستان ته له شړل کېدو ویره لري».

په جلا وطنۍ کې د افغانستان د ازادو رسنیو د ملاتړ بنسټ (نی) وايي، د دوی راپورونه ښیي چې په پاکستان کې د افغان خبریالانو وضعیت خورا حساس پړاو ته رسیدلی او ډیری یې د روغتیايي خدماتو په ګډون له لومړنیو خدماتو څخه محروم دي.

د یادې شبکې په وینا، افغان ژورنالیستانو، چې په جلاوطنۍ کې دي، نی ته وویل چې له سختو مالي ستونزو سره مخ دي.

نی په پای کې یو ځل بیا د پاکستان له لومړي وزیر څخه غوښتنه کړې، چې په دې سخت وضعیت کې د افغان خبریالانو د ستونزو په حل کې ګامونه واخلي.

له دغه وزارت څخه په خپره شوې خبرپاڼه کې راغلي چې د طالبانو د کورنیو چارو وزارت معیین زیاته کړې، « موږ (طالبان) د روسیې هېواد څخه هیله لرو چې د نورو همکاریو ترڅنګ د روږدو کسانو د حمایوي مرکزونو او درملنې په برخه کې له موږ سره همکاري وکړي».

‏خبرپاڼه زیاتوي چې د روسیې سفیر دمیتري ژیرنوف له نشه‌يي توکو سره په مبارزه کې د طالبانو اقدامات ستایلي دي.

د طالبانو د هرات ولایت مطبوعاتي دفتر ویلي، دغه لومړنۍ جوپه، چې شاوخوا۴۰ زره امریکایي ډالر ارزښت لري، د اړوندو طالب مسوولینو په حضور کې یادو هېوادونو ته ولېږدول شوه.

د طالبانو د صنعت او سوداګرۍ وزارت معیین د دې صادراتو د پیل په مراسمو کې وویل چې په تېرو څو کلونو کې د هېواد د صنعت په برخه کې د پام وړ پرمختګونه شوي او د طالبانو له واک ته رسېدو وروسته د کورنیو تولیداتو لپاره د پانګونې مناسبه فضا رامنځته شوې ده.

د هغه په وینا، د کورني صنعت ملاتړ او د صادراتو پراختیا د طالبانو مهمه موخه ده.

د هرات ولایت د طالبانو سیمه‌ییزې ادارې ویلي دي چې د کورنیو تولیداتو صادرات د سیمې او د هېواد د اقتصاد د پیاوړتیا لپاره مهم رول لري.

یادې ادارې ډاډ ورکړی چې له صنعت‌کارانو به هر اړخیز ملاتړ کوي، لازمې اسانتیاوې به برابرې کړي او د تولید او صادراتو پراختیا به د دوی د کاري لومړیتوبونو له ډلې وي.

طالب چارواکي وایي، نړیوالو بازارونو ته د هرات د صنعتي ښارګوټي د تولیداتو لار موندل به د کارموندنې، اقتصادي ودې او د افغانستان د صادراتي ظرفیت د لوړېدو لامل شي.

نورجلال جلالي د سې شنبې په ورځ په کابل کې په یوه خبري ناسته کې وویل، چې افغانستان تر دې وړاندې د خپلې اړتیا وړ له ۶۰څخه تر ۷۰سلنه درمل له پاکستان څخه واردول او د هېواد د درملو بازار تر ډېره په پاکستان متکي و، خو د هغه په وینا، دا مهال د بدیلو سرچینو د موندلو لپاره جدي کار روان دی.

د طالبانو د عامې روغتیا وزیر هند ته خپل وروستی سفر له لاسته راوړنو ډک وباله او ویې ویل، چې د طبابت، درملو د تولید او طبي تجهیزاتو په برخو کې د هند وړتیاوو ته په کتو، دغه هېواد کولای شي د ظرفیت لوړونې، د درملو د اړتیا پوره کولو او د طبي وسایلو د برابرولو په برخه کې پراخه همکاري ولري.

جلالي له پاکستان سره د سوداګرۍ ځنډېدو ته په اشارې وویل، چې دا مهال د هېواد په بازارونو کې د درملو کموالی نشته او کافي اندازه درمل شته، خو د هغه په وینا، یو شمېر واردوونکي او پلورونکي د احتکار هڅه کوي.

نوموړي زیاته کړه چې د طالبانو د عامې روغتیا وزارت د درملو پر بازار جدي څاري او هغه کسان چې په احتکار لاس پورې کوي، له قانوني چلند سره مخ کیږي.

دغه طالب چارواکی په داسې حال کې هند ته خپل سفر له لاسته راوړنو ډک بولي چې څو اونۍ وړاندې د طالبانو د ریاست الوزرا اقتصادي مرستیال ملا عبدالغني برادر له پاکستان سره د سوداګرۍ د ځنډولو امر وکړ، چې له دې سره سم هېواد ته د پاکستاني درملو په راوړلو او ګمرک کولو بندیز ولګېد.

محلي سرچینو د سې شنبې په ورځ افغانستان انټرنشنل ته وویل، چې د هوټل رییس امین‌الله عزیزي په دې تورن دی، چې خپل څو کارکوونکي یې د ږیرې خرېیلو او نېکټايي اچولو ته اړ اېستي دي.

د سرچینو په وینا، طالبانو د هوټل رییس امین الله عزیزي او د هرکلي د برخې مسوول فواد بارکزی د سې شنبې په ورځ له ځان سره یووړل.

سرچینې زیاتوي چې طالبانو له دې پېښې یوه ورځ مخکې هم هوټل ته مراجعه کړې وه او د هوټل د مسوول د موندلو هڅه یې کوله.

د سرچینو په وینا، طالبانو مخکې هوټل ته خبرداری ورکړی و چې کارکوونکي یې باید نېکټایي وانچوي او ږیرې ونه خرېیي.

د طالبانو له واکمنۍ وروسته، پر ښځو د محدودیتونو تر څنګ، پر نارینه وو هم پراخ بندیزونه لګېدلي دي.

له دې وړاندې په خوست ولایت کې د بېلابېلو دولتي ادارو یو شمېر پخوانيو مامورانو افغانستان انټرنشنل ته ویلي و، چې د طالبانو د امربالمعروف او نهی عن‌المنکر ریاست له لوري د ږېرو د بڼې له امله لومړی ۲۴ ساعته زنداني کیږي او بیا یې په دې پلمه له له دندو ګوښه کوي، چې ږیرې یې د «سنت مطابق» نه دي.

دوی زیاته کړې وه، چې په خوست کې د طالبانو د امربالمعروف نوی ټاکل شوی رییس هڅه کوي، پخواني مسلکي مامورین په بېلابېلو پلمو له دندو لرې کړي.

ددغو مامورانو په وینا، د همدې ریاست محتسبان د رییس په لارښوونه په دفترونو ګرځي او د پخوانیو مامورینو پلټنې کوي.