د طالبانو د ټولګټو چارو وزارت خبر ورکړی، چې د روان ۱۴۰۴لمریز کال د لېندۍ په میاشت کې د افغانستان د اوسپنې پټلۍ له لارې ۶۸۴زره او ۱۰۲ مټریک ټنه انتقالات شوي دي. دغه وزارت ویلي، د دغه انتقالاتو ۱۱۵۸۱ ټنه یې صادرات وو چې ډېره برخه یې وچه مېوه، کاني ډبرې او د انارو جوس جوړوي.
د خبرپاڼې له مخې؛ په یاده موده کې د حیرتان بندر له لارې ۴۸۹زره او ۶۴۲ ټنه، د اقینې بندر له لارې ۵۰زره او ۷۵۲ ټنه، د تورغونډۍ بندر له لارې ۷۴زره او ۸۷۴ ټنه او د خواف–هرات له لارې ۶۸زره او ۸۳۴ ټنه انتقالات شوي چې ټولټال ۶۸۴زره او ۱۰۲ مټریک ټنه کېږي.
خبرپاڼه زیاتوي: «د اوسپنې پټلۍ له لارې د انتقالاتو زیاتوالی د سوداګرۍ فرصتونه زیاتوي، د ملي عوایدو لوړوالي لامل کېږي، اقتصادي ثبات رامنځته کوي او د پرمختګ او ځان بسیاینې لپاره زمینه برابروي.» یاد وزارت همدارنګه ټینګار کړی، چې هڅه کوي د انتقالاتو لپاره مناسب شرایط او د سوداګرو لپاره نورې اسانتیاوې برابرې کړي.
د طالبانو د ټولګټو چارو وزارت تېره میاشت هم ویلي و، چې د روان ۱۴۰۴لمریز کال د لړم په میاشت کې د افغانستان د اوسپنې پټلۍ له لارې ۵۹۶زره او ۷۹۷ مټریک ټنه انتقالات شوي دي.
د طالبانو تر کنټرول لاندې د کډوالو ستونزو ته د رسېدنې عالي کمېسیون دارالانشاء خبر ورکړی، د دوشنبې په ورځ (د مرغومي لومړۍ نېټه) د هېواد له بېلابېلو لارو ۴۲۰ کورنۍ چې ټولټال۲۱۶۷ کسان کېږي؛ په جبري توګه افغانستان ته ستنې کړای شوې دي.
د دغه کمېسیون د راپور له مخې؛ دغه کډوال د کندهار د سپین بولدک، د ننګرهار د تورخم، د هلمند د بهرامچې، د هرات د اسلامکلا او د نیمروز د ورېښمو پله له لارې ستانه کړای شوي دي.
په دغه راپور کې راغلي، چې له دې ډلې د ننګرهار د تورخم له لارې ۱۲۰۰، د کندهار د سپین بولدک له لارې ۴۶۴، د هلمند د بهرامچې له لارې۲۸۲، د نیمروز د ورېښمو پله له لارې ۱۵۴ او د هرات د اسلامکلا له لارې۶۷ افغانان ستانه شوي دي.
دغه کمېسیون ټینګار کړی، چې ټول راستانه شوي افغانان په خپلو ولایتونو کې ثبت او د اړوندو ادارو له لوري ورته خدمتونه وړاندې شوي دي.
دا په داسې حال کې ده، چې په پاکستان او ایران کې د افغان کډوالو وضعیت د اندېښنې وړ دی. راپورونه ښيي، چې د پاکستان په بېلابېلو ښارونو کې د پولیسو د عملیاتو په لړ کې افغان کډوال د پلټنو، نیولو او جبري اېستلو له ګواښ سره مخ دي.
تازه د طالبانو د کډوالو او بېرته راستنېدونکو چارو وزیر مولوي عبدالکبیر هم ویلي، چې واک ته د یادې ډلې له رسېدو راهیسې ۶،۸ مېلیونه کډوال له ګاونډیو او نورو هېوادونو افغانستان ته ستانه شوي او دغه شمېره د لوړېدو په حال کې ده.
پاکستانی سناتور جان محمد بلیدي وایي، پاکستان کې مېشت افغانان د کورنیو چارو وزارت محدودیتونو او د پولیسو د ځورونو له امله له ګڼو ستونزو سره مخ دي. هغه ویلي، دغه افغانانو د طالبانو د غچ اخیستونکو اقداماتو له وېرې پاکستان ته پناه وړې او باید د نړۍوالو قوانینو پربنسټ ورسره چلند وشي.
جان محمد بلیدي له دغه افغانانو سره په ناسته کې ویلي، چې د طالبانو د حکومت له راتګ وروسته په افغانستان کې د روښان فکره او پرمختللي ذهنیت لرونکو خلکو ژوند خورا ستونزمن شوی دی.
نوموړي ویلي، چې ګڼې افغان کورنۍ او په ځانګړې توګه هغه کسان چې له رسنیو، زدهکړې او روزنې سره تړاو لري؛ د وېرې له امله کډوال شوي او پاکستان ته یې پناه وړې ده. بلیدي وویل: «ډېری افغانان د ویزو په ترلاسه کولو پاکستان ته راغلي؛ خو د بشري چلند پر ځای هغوی د پولیسو او کورنیو چارو وزارت لهخوا ځورول کېږي او د بډې اخیستنې غوښتنې ترې کېږي.»
هغه له پاکستاني چارواکو غوښتي، چې د افغان کډوالو پر وړاندې له بشري چلند کار واخلي او د هغوی کورنۍ خوندي وساتي او د ماشومانو د زدهکړې لپاره ځانګړې پاملرنه وکړي. په دغه ناسته کې د افغان کورنیو استازو چې مشري یې نور مرجان کوله، د هغو ستونزو او ننګونو په اړه خبرې وکړې چې بېرته ستنې شوې کورنۍ او په پاکستان کې مېشت افغانان ورسره مخ دي.
دا په داسې حال کې ده، چې په پاکستان کې د افغان کډوالو د نیونې او جبري ستنونې لړۍ په چټکۍ سره روانه ده. راپورونه ښيي، چې د پاکستان په بېلابېلو ښارونو کې د پولیسو د عملیاتو په لړ کې افغان کډوال د پلټنو، نیولو او جبري اېستلو له ګواښ سره مخ دي.
د کډوالو په چارو کې د ملګرو ملتونو عالي کمېشنرۍ هم ویلي، چې د ۲۰۲۵کال له پیل راهیسې نږدې ۲.۸ مېلیونه افغانان له پاکستان او ایران نه افغانستان ته ستانه شوي دي.
د جمهوري نظام پرمهال په سریلانکا کې د افغانستان سفیر او د بېځایه شویو سازمان مشر محمد اشرف حیدري په خپلو تازه څرګندونو کې ویلي، چې د افغانستان د اوږدمهاله ثبات یوازینۍ لار د سیمې هېوادونو همغږې شوې ګډه پالیسي ده؛ نه جلا اقدامات.
ښاغلي حیدري پر اېکس پاڼه لیکلي، دغه ډول سیمهییز اقدام باید پر سیاسي مشروعیت، څو اړخیزو بنسټونو او ګډو ملي ګټو ولاړ وي؛ څو افغانستان او ګاونډي هېوادونه د دوامداره سولې او ثبات پر لور بوځي.
هغه زیاته کړې: «له لسیزو راهیسې نیابتي سیاستونو او ټاکلي تعاملاتو ناکامې هڅې د افغانستان ژور کړکېچ نهدی مهار کړی.» هغه ټينګار کړی، د ستونزو د حل یوازینۍ لاره سیمهییز ګډ مالکیت دی چې د ټولو ګاونډیو هېوادونو ګډه همکاري، د سیاسي مشروعیت او ګډو ګټو پر بنسټ وي.
نوموړي لیکي، چې یوازې په دې لاره کېدای شي د افغانستان او شاوخوا سیمو لپاره دوامداره ثبات او د ملي امنیت خونديتوب تضمین شي.
د امریکا د کانګرس دوو غړو په کالیفورنیا کې د افغان کلتوري ټولنې له استازو سره ناسته کې ژمنه کړې، چې د بشردوستانه، د کورنیو د یوځای کېدو او د ځانګړې کډوالۍ ویزو (SIV) درېدلې لړۍ د بیا فعالولو لپاره به عملي ګامونه واخلي.
د امریکا په کالیفورنیا ایالت کې د افغان کلتوري ټولنې په کوربهتوب، د افغان کډوالو د ویزو د ستونزو په اړه د امریکا د کانګرس غړو جاش هارډر او ادم ګرې، ځایي چارواکو، د مدني او کډوالۍ بنسټونو استازو، رسنیو او د افغان ټولنې غړو ناسته وکړه.
په یاده ناسته کې د هغو تګلارو پر اغېزو پراخ بحث شوی، چې افغان پاسپورټ لرونکو ته یې د امریکا د ویزو صادرول درولي او یا ځنډولي دي. په ناسته کې ویل شوې، چې ګڼې دوسیې سره له دې چې اوږدې امنیتي څېړنې یې بشپړې کړې دي؛ خو بیا هم درول شوې او سلګونه کورنۍ یې له رواني فشار سره مخ کړې دي.
په دغه ناسته کې د افغان کلتوري ټولنې مشر عبدالنصیر یاسیني ویلي، افغان ولس د امریکا ترڅنګ درانه تاریخي لګښتونه ورکړي دي. هغه زیاته کړه: «افغانانو د سړې جګړې پرمهال او بیا د سپتمبر له ۱۱مې وروسته د افراطیت پر وړاندې درېدلي؛ خو د جګړو او ناامنۍ تر ټولو لوړه بیه یې پرې کړې ده.»
نوموړي ټینګار وکړ، چې افغانستان دا مهال له سخت بشري وضعیت، سیاسي ځپنې، د ښځو د زدهکړو له بندیز او د بنسټیزو ازادیو له لهمنځه تلو سره مخ دی. یاسیني د کانګرس له غړو غوښتي، چې پر افغان کډوالو د ویزو عمومي ځنډ پای ته ورسوي او هغه پناهغوښتنې او د کډوالۍ دوسیې بېرته پرانیزي چې بې له انفرادي ارزونې درول شوې دي.
د هغه په وینا، ډېریو اغېزمنو کسانو «ټول قانوني شرایط او امنیتي څېړنې بشپړې کړې دي»؛ خو لا هم له ناروښانه برخلیک سره مخ دي.
په ناسته کې د کانګرس غړي جاش هارډر وویل، هغه او یو شمېر نور استازي له تېرو دوو اوونیو راهیسې د افغان ویزو د اسانتیا لپاره هڅې کوي. هغه زیاته کړه، چې د افغان ټولنې د واقعي کیسو اورېدو لپاره په خپله غونډې ته ورغلی دی.
هارډر وویل، چې د «افغان اډجسټمنټ» قانون ملاتړ کوي؛ داسې طرحه چې د ده په وینا «د قانوني کډوالۍ لارې پراخوي، د SIV نورې ویزې برابروي او افغان کورنیو ته د خوندي تګ زمینه برابروي».
هغه د افغانانو ونډه د امریکا په ټولنه کې هم وستایله او ویې ویل، چې افغانان «انجنیران، ښوونکي، اور وژونکي او مسلکي کسان» دي. بلخوا د کانګرس غړي ادم ګرې ټینګار وکړ، چې د امریکا ځواک په یووالي کې دی.
هغه وویل: «عدالت هغه وخت ټینګېدای شي، چې له ټولو سره له نژاد، رنګ او مذهب ته په کتو پرته د قانون تر سیوري لاندې یو شان چلند وشي.» نوموړي د افغان ټولنې د ملاتړ ژمنه تازه کړه او ویې ویل، چې د ده دفتر د یادې ټولنې پر مخ پرانیستی دی.
په ناسته کې د «Land of Opportunity» بنسټ اجرایوي مشرې فروزان نېکزاد هم خبرې وکړې او ویې ویل، چې د یوه کس تېروتنه باید د ټولې ټولنې د ګډې سزا لامل نهشي. هغې ټینګار وکړ، چې افغان کورنۍ ملاتړ او ساتنې ته اړتیا لري؛ نه یوازې پرېښودو ته.
د کانګرس غړو ژمنه وکړه، چې انفرادي قضیې به د اړوندو ادارو سره وڅاري او پراخې پالیسۍ به کانګرس کې شریکې کړي. د غونډې په پای کې د افغان کلتوري ټولنې هم اعلان وکړ، چې دغه مدني او حقوقي هڅې به تر هغې روانې وي؛ څو د قانوني کډوالۍ بهیر بېرته عادي شي او د کورنیو یووالی خوندي شي.
دغه ناسته په امریکا کې د افغانانو پرضد د ټرمپ ادارې د کډوالۍ سختو پالیسیو په لړ کې شوې ده. په امریکا کې د افغانانو پر وړاندې وروسته له هغه اقدامات سخت شول، چې یو افغان په واشنګټن کې د ملي ګارډ پر دوو عسکرو برید وکړ.
نوې ډیلي ته د طالبانو د عامې روغتیا وزیر د سفر تر پای ته رسېدو یوه ورځ وروسته د هند د بهرنیو چارو وزارت په یوې خبرپاڼه کې ویلي، چې دغه هېواد به د افغانستان د درملو اوږدمهاله اړتیاوې پوره کړي.
د خبرپاڼې له مخې؛ دغه اقدام د دې لپاره شوی، چې افغانستان د درملو په برخه کې پر پاکستان خپله تکیه کمه کړي. همداراز د هند د بهرنیو چارو وزارت د هند او د طالبانو د عامې روغتیا وزارتونو ترمنځ د یوې ګډې کاري ډلې له جوړېدو خبر هم ورکړی دی.
په هغه خبرپاڼه کې چې د دوشنبې په ورځ خپره شوې ویل شوي، چې هندي چارواکو د طالبانو له ادارې سره د روغتیايي همکاریو د پراخولو او د بشردوستانه مرستو د دوام پر ژمنتیا ټینګار کړی دی.
خبرپاڼه زیاتوي، چې د طالبانو د عامې روغتیا وزیر نور جلال جلالي د خپل سفر پر مهال د هند د بهرنیو چارو وزارت له مرستیال کیرتي وردان سېنګ سره لیدلي او دواړه خواوو د روغتیايي پروژو، د ګډ کاري ګروپ جوړولو، په افغانستان کې د سرطان د درملنې د مرکزونو د جوړولو او د افغان ډاکترانو د ظرفیت لوړولو لپاره د هندي ډاکترانو د یوه ټیم لېږلو په اړه خبرې کړې دي.
نور جلال جلالي (د لېندۍ له ۲۵مې تر ۳۰مې) پورې هند ته په سفر تللی و. نوموړی هلته د هند د روغتیا او درملنې د برخې د چارواکو له پراخ هرکلي سره مخ شو؛ هغه څه چې د طالبانو له ادارې سره د اړیکو د پراخولو لپاره د نوي ډیلي د هڅو څرګندونه بلل کېږي.
دا په داسې حال کې ده، چې د طالبانو اړیکې له پاکستان سره چې د هند سیال هېواد دی ترینګلې دي او دواړه خواوو څو ځله د ډیورنډ کرښې په اوږدو کې پوځي نښتې هم کړې دي. د طالبانو د عامې روغتیا وزیر د خپل سفر پر مهال د هند له لږ تر لږه لسو روغتونونو، روغتیايي، درملو او خوراکي بنسټونو څخه لیدنه کړې او د هندي چارواکو له لوري یې «مثبتې ژمنې» ترلاسه کړې دي.
تر دې وړاندې، په تېرو دوو میاشتو کې د طالبانو د بهرنیو چارو او سوداګرۍ وزیران هم په څو ورځني سفرونو هند ته تللي وو. نور جلال جلالي په نوي ډیلي کې له خبریالانو سره په خبرو کې ویلي، چې تر دې وړاندې د پاکستان درمل د افغانستان د درملو په بازار کې له ۶۰ تر ۷۰ سلنه برخه جوړوله؛ خو د طالبانو او پاکستان ترمنځ کړکېچونو دغه ډله اړ اېستې، چې د نویو بازارونو د موندلو ارزونه وکړي.
هغه زیاته کړه، چې هند د درملو د کمښت د جبران لپاره د افغانستان له اصلي انتخابونو څخه ګرځېدلی او کابل د یادې تشې د ډکولو لپاره نوېډیلي ته سترګې نیولې دي. د طالبانو د عامې روغتیا وزیر ویلي، چې د یادې ډلې موخه له هند سره او په ځانګړي ډول د روغتیا په برخه کې د همکاریو او مشارکت «د یوه نوي باب» پرانیستل دي.
په وروستیو میاشتو کې د هند او طالبانو تماسونه د پام وړ زیات شوي. د طالبانو د درېیو لوړپوړو چارواکو وروستي سفرونه هند ته په داسې وخت کې شوي، چې د طالبانو او پاکستان اړیکې خورا کړکېچنې شوې دي.