میاخېل او حمیدي: ایران باید د پخوانیو افغان نظامیانو د ترور په اړه بې‌پلوه څېړنې وکړي

شرعي دغه څرګندونې د حریت په نامه د طالبانو له یوې راډیو سره په مرکه کې کړې دي، چې د روان لمریز کال د جدي پر څلورمه خپرې شوې.

دا په یوه اونۍ کې د هغه دویمه مرکه ده چې د طالبانو د رسنیو له لارې خپریږي.

د افغانستان انټرنشنل د راپورونو پر بنسټ، څو ښاریانو، شرکتونو او بنسټونو د عدلیې وزیر د ځمکې په غصب، باج‌ اخیستنې او له خپلو صلاحیتونو نه په ناوړه استفادې تورن کړی دی.

په یوه شکایت کې ویل شوي چې شرعي څو ټوټې ځمکه د خپلې کورنۍ د غړو په نوم ثبت کړې ده. همدارنګه د « نوي کابل » پروژې په تړاو هم ویل شوي چې شپږ ټوټې ځمکه یې د «اوکسین اریانا» شرکت نه اخیستې ده.

سرچینې وايي چې ځینې ځمکې یې د خپلې مېرمنې، اولادونو او خویندو په نامه ثبت کړې دي.

همدارنګه ویل شوي چې وزیر د پکتیا په تیراکنډو کې یو تجارتي مارکېټ په زور تړلی او قرارداد یې خپلو نږدې کسانو ته ورکړی دی.

شرعي ویلي چې لویه ستونزه د ځمکو په اړه د اسنادو نشتوالی دی، ځکه د تېرو جګړو له امله ډېر اسناد له منځه تللي دي او کمیسیون یوازې د مکتوبي اسنادو پر اساس تصمیم نیسي. د هغه په وینا، که اسناد جعلي وي یا قانوني ثبت ونه لري، هغه ځمکه «امارتي» ګڼل کېږي.

د طالبانو د عدلیې وزیر ویلي چې په تېرو څلورو کلونو کې د هديرو لپاره ځانګړي ځایونه ټاکل شوي او د هر ډول استعمال لپاره یې د طالبانو د مشر اجازه ضروري ده.

هغه ویلي چې که ځمکه غصب وي، نه د مسجد جوړېدل پرې جایز دي او نه د مړو ښخول.

شرعي ادعا کړې چې ځینو خیریه بنسټونو د پیسو له راټولولو سره سره لازم خدمات نه دي وړاندې کړي.

هغه ویلي چې دغو بنسټونو ته وخت ورکړل شوی چې حسابونه او اسناد وړاندې کړي او که تخلف ثابت شي، قانوني چلند به ورسره وشي.

سرچینې وايي چې د وزیر د فشارونو له امله څو خیریه بنسټونو خپل فعالیتونه بند کړي دي.

د پنجشنبې په ورځ د طالبانو د اطلاعاتو او فرهنګ وزارت د ګرځندوی، مالي او ادارې چارو معینیت اړوند توریزم او هوټلدارۍ انسټیټوټ له لومړۍ دورې څخه ۲۷ محصلان فارغ شول.

د طالبانو د اطلاعاتو او کلتور وزیر شبیر احمد حقاني د یادې فراغت غونډې پرمهال ویلي، چې د ګرځندوی صنعت وده او پیاوړتیا ته لومړیتوب ورکوي.

نوموړي د بهرنیو سیلانیانو پر تود هرکلي ټینګار کړی او وايي، بهرني سیلانیان باید د افغانانو له مېلمه پالنې متاثره شي.

شبیراحمد حقاني ویلي:«ګرځندوی په نورو هېوادونو کې د اقتصاد مهمه برخه ده او موږ هم باید ورته چمتو واوسو. هغه ګرځندویان چې افغانستان ته راځي د هغوی دې ښه هرکلی وشي».

نوموړي ویلي، چې بهري ګرځندویان له افغانستان څخه تر تګ وروسته باید د افغانانو او “نظام” له ښه چلند څخه رضایت ولري.

نوموړي زیاته کړې:« سیلانیان زموږ او ستاسو مېلمانه دي، هغه که مسلمانان وي او یا غیرمسلمان وي.»

دغه طالب چارواکي پرداسې مهال له بهرنیو سیلانیانو سره پر ښه چلند ټینګار کړی، چې یادې ډلې پر افغانانو سخت بندیزونه لګولي دي.

طالبانو په افغانستان کې عامه پارکونواو تفریحي ځایونو ته د ښځو پر تګ او یوازې سفر کولو سخت محدودیتونه وضع کړي دي.

په ورته مهال یو شمېر ښځینه بهرني سیلانیانو له افغانستان څخه تر تګ وروسته د طالبانو د چلند په اړه خپلې تجربي هم پر ټولنیزو رسنیو شریکې کړې دي. یو شمېر بهرنیو ښځینه سیلانیانو ویلي، چې طالب جنګیالو د نورو مزاحمتونو ترڅنګ ورته د واده وړاندیزونه هم کړي دي.

دغه بنسټ د یوه راپور په خپرولو سره ویلي چې د اعدام دا حکمونه د کرج، رشت، بوشهر، شهرکرد، سبزوار، کاشمر، ملایر او شیراز په زندانونو کې عملي شوي دي.

د راپور له مخې، اعدام شوی افغان وګړی «نظیر» نومېده، او د مخدره توکو په تور تورن و، د شیراز په عادل‌اباد زندان کې پرې د اعدام حکم عملي شوی دی.

هه‌نګاوزیاتوي چې یاد بنديان تر دې وړاندې د «قصدي وژنو» او د «مخدره موادو له جرمونو سره د تړاو» په تور د ایران د قضايي نظام له لوري په اعدام محکوم شوي وو.

په ورته وخت کې، هه‌نګاویادونه کړې چې ایران د روان میلادي کال له پیله تر دې دمه لږ تر لږه ۱۰۰۲بنديان اعدام کړي دي، چې پکې ۶۵افغانان هم شامل دي.

د بشري حقونو فعالان د ایران له‌خوا د اعدام د سزا د پراخ تطبیق په اړه اندېښنه څرګندوي.

ثاني عبیدالله جان د کندهار د تخه پُل ولسوالۍ اوسېدونکی و او د پښتو موسیقۍ له نوموتو محلي سندرغاړو شمېرل کېده.

د ثاني عبیدالله جان د کورنۍ غړي وايي، چې نوموړي په شل کلنۍ کې د سندرو ویل پیل کړل چې د کندهار ترڅنګ یې په سویلي پښتونخوا او ایران کې هم ګڼ مینه وال لرل.

ثاني عبیدالله جان تر ډېره د ودونو او خوښیو په مراسمو کې شوقي سندرې ویلې او د نوموړي “شین منګی پر سر مازدیګر دی” سندرې د هغه شهرت څو برابره نور هم زیات کړ.

ثاني عبیدالله جان د محفلي سندرو ترڅنګ ځینې حماسي سندرې هم ویلې دي او د خپل خوږ غږ له امله یې زیات مینه وال لرل.

د هغه اصلي نوم عبیدالله جان و، خو د کندهار خلکو د «ثاني» یا دویم عبیدالله جان نوم ورکړی و، چې له بل مشهور کندهاري سندرغاړي عبيدالله جان سره یې توپیر وشي.

نوموړي ښوونځی نه و لوستي او د سندرو ویلو ترڅنګ یې د باروړونکي موټر چلولو له لارې د خپل کورنۍ ساتنه کوله.

په تېرو څو کلونو کې د ثاني عبیدالله جان اقتصادي وضعیت ښه نه و او له تېرو ۹ میاشتو راهیسې د سرطان ناروغۍ له امله کړېده. نوموړی د کورنۍ د غړو له خوا څو ځله پاکستان ته د درملنې په موخه هم ولېږدول شو، خو نن د پنجشنبې په ورځ د یاد خوږ غږ لرونکي سندرغاړي غږ د تل لپاره غلی شو.

د ثاني عبیدالله جان د خور زوی فتح محمد افغانستان انټرنشنل ته وویل، چې ثاني عبیدالله جان د کندهار د تخته پُل ولسوالۍ په ملېد سیمه کې ژوند کاوه او له هغه څخه څخه شپږ اولادونه پاتې شول.

د نوموړي د کورنۍ غړي وايي، چې هغه ته د کندهار ترڅنګ په هلمند، مزارشریف، کندهار، کوټې او د سویلي پښتونخوا نورو ښارونو کې هم د سندرو ویلو بلنه ورکول کېده.

د ثان‍ي عبیدالله جان د سندرو شمېر په کره ډول نه دی څرګند خو د نوموړي مینه والو د هغه ګڼې سندرې پر یوټیوب خپرې کړې دي، چې شمېر یې سلګونو ته رسیږي.

فتح محمد وايي:« ثاني عبیدالله ټولو محفلونو ته شوقانه تلی او هغه هېڅکله په سندرو ویلو له خلکو پیسې نه اخیستې.»

ثاني عبیدالله جان د جمهوري نظام له پرځېدو وړاندې د سندرو ویل پریښي وو او د کندهار په تخته پُل او سپین بولدک ولسوالۍ کې یې د موټر چلولو او نورو چارو له لارې خپل د ورځني ژوند عاید برابراوه.

ثاني عبیدالله جان لومړنی مشهور سیمه ییز سندغاړی نه دی، چې په سخت غربت کې و مړ . تر هغه وړاندې هم ځینې نور سیمه ییز سندرغاړي د وخت د حکومتونو د نه پاملرنې له امله له کړاوونو ډک ژوند کې مړه شوي دي.

په کابل کې د پاکستان پخواني سفیر منصور احمد خان له افغانستان انټرنشنل سره په خبرو کې ویلي، چې فیض حمید د طالبانو د بیا واکمنېدو په لومړیو ورځو کې کابل ته سفر کړی و او په همدې لړ کې یې له پخواني ولسمشر حامد کرزي، ډاکټر عبدالله او په غالب ګومان ګلبدین حکمتیار سره لیدنه کړې وه.

منصور احمد خان وايي، چې پاکستاني پلاوي له هغوی سره د قدرت د انتقال په اړه خبرې وکړې.

خو حامد کرزي ته نږدې سرچینې دغه څرګندونې ردوي.

د پاکستان پخواني سفیر همداراز د طالبانو او پاکستان ترمنځ د وروستیو ترینګلتیاوو یادونه کړې او ویلي یې دي، چې که د دواړو لوریو ترمنځ مستقیمې خبرې شوې وای، ډېری ناسم پوهاوی به له منځه تللی و.

د هغه په وینا، دا مهال د پاکستان او د طالبانو د ادارې ترمنځ هېڅ ډول مستقیم مذاکرات نه دي روان، چې دې وضعیت د دواړو لوریو ترمنځ اړیکې لا پېچلې کړې دي.

دا څرګندونې په داسې حال کې کېږي، چې په افغانستان کې د طالبانو له بیا واکمنېدو وروسته د طالبانواو پاکستان اړیکې له لوړو او ژورو سره مخ دي او د امنیتي، سیاسي مسایلو له امله د دواړو لوریو ترمنځ د بې باورۍ فضا ډېره شوې ده.