د طالبانو د استخباراتو د عمومي مشر سکرتر وژل شوی

د افغانستان د درملو ډېره برخه له پاکستان، بنګله‌دېش، هند، ازبکستان، ایران او ترکیې څخه واردېدله، خو د طالبانو او پاکستان تر منځ له اخ و ډب او د هر ډول سوداګرۍ له بندېدو وروسته اوس کابل هڅې کوي چې د پاکستاني درملو بدیل د هند په ګډون په نورو ګاونډیو هېوادونو کې ومومي او له دې سربېره په کور دننه د درملو تولید ته پاملرنه ډېره شوې ده.

د کابل ولایت لپاره د طالبانو د رسنیو دفتر د شنبې په ورځ (د مرغومي ۶مه) د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره ویلي، د طالبانو د رهبرۍ د سپارښتنې له‌مخې د کابل په میربچه کوټ ولسوالۍ کې د اراضۍ اړوند ۱۱۱۶ جریبه ځمکه عامې روغتیا وزارت ته وسپارل شوه څو دغه وزارت په‌کې د معیاري درملو تولیدي صنعتي پارک جوړ کړي.

د طالبانو د عامې روغتیا وزارت د خوړو او درملو مرستیال حمدالله زاهد په همدې تړاو جوړو شویو مراسمو کې د معیاري درملو د تولید په برخه کې د ځان بسیاینې لپاره د درملو د صنعتي پارک جوړېدل یو مهم پرمختګ وګاڼه.

زاهد زیاته کړه: «په دې سره به د درملو پر وارداتو تکیه راکمه او ورسره به یو شمېر هېوادوالو ته کاري زمینې هم برابرې شي».

خو نوموړي په دې اړه چې د دغه پارک د جوړونې چارې څه وخت او په څومره لګښت پيلېږي او همداراز په څومره وخت کې به بشپړ شي، څه ونه‌ویل.

دا په داسې حال کې ده، چې له پاکستان سره د لارو د بندېدو له امله په افغانستان او په ځانګړې توګه کابل کې درمل کم شوي او بیې هم تر ۷۰ سلنې لوړې شوي او د رسمي ورکړل شویو معلوماتو له‌مخې، افغانستان ته شاوخوا ۷۰ سلنه درمل له بهره راواردېږي او پاتې ۳۰ سلنه یې هغه هم لومړني درمل په کور دننه تولیدېږي.

له دې سربېره طالبان په دې وروستیو کې د هر قلم وارداتي درملو د راجسترولو لپاره ۱۰۰۰ډالره اخلي او بیا تر هغې وروسته د واردولو اجازه ورکوي.

په راپور کې ویل شوي، چې په روان کال کې یې د د دوو تنو د وژل کېدو، درې تنو ټپي کېدو او د ۳۴ خبریالانو د نیولو په ګډون ۱۶۶ د ګواښونو پېښې شاملې دي.

د افغانستان د خبریالانو مرکز ویلي، چې دمګړی پنځه تنه خبریالان د طالبانو په زندانونو کې بندیان دي.

په یاد راپور کې د نیول شویو خبرایالانو د جبري اعترافونو خپرول، د لوړپوړو چارواکو په خبري ناستو کې د ښځه خبریالانو د شتون مخنیوی او په ژوندي خبري کنفرانسونو کې د ښځینه خبریالانو د غږ سانسور په تېرو ۱۲ میاشتو کې د طالبانو له خوا پر خبریالانو او رسنیو د سانسور او فشارونو تر ټولو سخت وضعیت بلل شوی دی.

د افغانستان د خبریالانو مرکز په کلني راپور کې ویل شوي، چې په روان کال کې په ۱۷ ولایتونو کې په رسنیو کې د ژوندیو موجوداتو د انځورونو پر خپرولو بندیزونه لګېدلي دي او د ۲۰۲۴ کال راهیسې دا بندیز په ۲۳ ولایتونو کې پلي شوی دی.

په راپور کې ویل شوي، چې په تېرو ۱۲ میاشتو کې دوه ټلویزیونونه او دوه راډیوګانې د سیاسي او امنیتي لاملونو له امله تړل شوي او د ښځینه وو لږ پاتې رسنۍ هم د جنسیتي تبعیض له امله د تړل کېدو له جدي ګواښ سره مخ دي.

د افغانستان د خبریالانو مرکز ویلي، چې د طالبانو لخوا پر رسنیو او خبریالانو د بندیزونو او فشارونو دوام په افغانستان کې د بیان د ازادۍ او د رسنیو راتلونکی له جدي ګواښونو سره مخ کړی دی.

خوش‌اقبال ویلي چې د جنرال سریع د وژل کېدو په اړه پلټنې روانې دي، خو تر اوسه کومې وروستۍ پایلې ته نه دي رسېدلي. هغه ایراني حبري اژانس«انصاف‌نیوز»ته ویلي: «څېړنې روانې دي، خو لا تر اوسه ارزونې نه دي بشپړې شوي.» نوموړي زیاته کړې چې د دغو څېړنو پایلې به د یکشنبې په ورځ اعلان شي.

جنرال اکرام‌الدین سریع، چې د افغانستان د تخار ولایت د پولیسو پخوانی قومندان و، د تېرې چهارشنبې په ورځ په تهران کې په یوه وسله‌وال برید کې ووژل شو. په همدې برید کې محمدامین الماس، د افغانستان د پوځ پخوانی د کندک قومندان هم ووژل شو.

تر اوسه کومې ډلې د دې برید مسوولیت نه دی منلی، خو د طالبانو مخالفو ډلو، د ازادۍ او مقاومت جبهو په ګډون، ځینو پخوانیو سیاسي څېرو طالبان د دې ترور مسوول ګڼي.

دا په تېرو څلورو میاشتو کې د ایران په خاوره کې د طالبانو د مخالفو پوځي څېرو درېیم هدفمند ترور بلل کېږي. تر دې وړاندې هم د تورن اسماعیل خان له نږدې کسانو څخه یو پخوانی جهادي قومندان په مشهد ښار کې وژل شوی و.

د ایران چارواکو د دې پېښې له رامنځته کېدو وروسته تر درېیو ورځو پورې رسمي غبرګون نه و ښودلی. د طالبانو مخالفانو له ایراني چارواکو غوښتي چې دا پېښه په جدي او شفاف ډول وڅېړي او د څېړنو پایلې د افغانستان له خلکو سره شریکې کړي.

د طالبانو د لوړو زده وزارت نن شنبه، د مرغومي ۶مه په اېکس خواله رسنۍ کې لیکلي، چې دغه ازموینې چې شپږ ورځې به دوام وکړي، ددې ډلې د لوړو زده کړو وزیر ندا محمد ندیم د ازموینو له بهیر څخه د څارنې په موخه کندهار ولایت ته سفر وکړ.

نوموړي په خپله وینا کې ویلي، چې هغوی ته یې د ازموینې په پروسه کې د شفافیت ډاډ ورکړی دی.

ندا محمد ندیم ویلي، چې د دې ازموینې موخه د فاضلانو ارزونه ده، چې واقعي فاضلان معلوم او درجه بندي وشي.

د طالبانو لوړو زده‌کړو وزارت د جمعې ورځ د مرغومي پر ۵مه پر اېکس خواله رسنۍ کې ددې وزارت د وزیر ندامحمد ندیم غږیزې څرګندونې خبرې کړي دي.

ندیم د طالبانو د مدرسو له مسوولینو غوښتنه کړې، چې د لوړو زده کړو او پوهنې وزارتونو د ازموینې پرته نشي کولی د مدرسو فارغینو ته په خپل سر ممتاز ولیکي او د مدرسې په سند کې به تقدیر د وزارتونو د ازموینې پر اساس لیکل کېږي.

د طالبانو د لوړو زده کړو وزیر وویل، چې د جعلي سندونو مخه نیول کېدو لپاره دا اقدامات شوي دي او د مدرسو له مسوولینو څخه یې غوښتنه کړې، چې له دې وروسته هغه سندونه منل کېږي، چې د لوړو زده کړو او پوهنې وزارتونو په ډیټابېسونو کې ثبت وي.

د یاونې وړ ده، چې له دې وړاندې د طالبانو دیني مدرسو په خپل سر ازموینې اخیستې او بیا به یې د خپلو اوصولو له مخې ټول ممتاز اعلانول خو په دې چارې سره کېدلی شي چې ددې خپلسریو مخه ونیول شي.

د ایران دولتي خبري اژانس «ایرنا» د راپور له مخې، عراقچي نن د شنبې په ورځ د روسیې په «میګیمو» پوهنتون کې د وینا پر مهال ویلي چې ایران له طالبانو سره پر ګڼو مهمو موضوعاتو ستونزې او ننګونې لري او تر اوسه یې د دې ډلې حکومت په رسمیت نه دی پېژندلی.

هغه د ایران او طالبانو ترمنځ د شته ننګونو له ډلې د سرحدونو امنیت، د اوبو موضوع، د نشه‌يي توکو قاچاق او کډوالي یادې کړې دي.

د ایران د بهرنیو چارو وزیر په عین حال کې ویلي چې د طالبانو حکومت د افغانستان اوسنی واقعیت دی او تهران د همدې واقعیت پر بنسټ د ستونزو د حل لپاره له دې ډلې سره خبرې او تعامل ته دوام ورکوي.

ایران په تېرو څلورو کلونو کې له طالبانو سره پراخ سیاسي او اقتصادي تعاملات لرلي او د افغانستان سفارت او قونسلګرۍ یې هم دې ډلې ته سپارلې دي.

خو له دې سره سره، د ایران او طالبانو ترمنځ پر ځینو مسایلو، په ځانګړي ډول د اوبو د حق‌الابې پر سر، جدي اختلافات رامنځته شوي چې څو ځله یې د سرحدي نښتو او پوځي کړکېچ بڼه هم خپله کړې ده.