د افغان رسنیو ملاتړ سازمان: خوندي هېوادونو ته دې د افغان خبریالانو د لېږد بهیر چټک شي

د طالبانو د ټرانسپورټ او هوايي چلند وزارت نن سې شنبه، د مرغومي پر ۹مه په اېکس کې لکیلي، چې د یاد وزارت وزیر حمید الله اخوندزاده نن عمان هېواد ته روان شوی دی.

پد خبرپاڼې له مخې، ه دغه سفر کې به د دواړو هېوادونو تر منځ د دوه‌اړخیزو همکاریو د پراخولو تر څنګ، د ټرانسپورټ او هوايي چلند برخو کې پر ځینو مهمو موضوعاتو هم بحثونه وشي.

‏یاده دې وي، چې د عمان شاهي دولت که څه هم د طالبانو حکومت په رسمیت نه پېژني، خو له دې سره سره یې د ۱۴۰۳ کال د وږي په ۲۷ مه د دغه هېواد په پلازمېنه مسقط کې د افغانستان سفارت د طالبانو استازي ته وسپاره.

د طالبانو د ننګرهار ولایت مطبوعاتي دفتر وايي، چې دا اقدام د یوه «ګډ پلاوي» له لوري د اخلاقي ارزښتونو د ساتنې او د منکراتو د مخنیوي په موخه شوی دی.

په حصارک کې ځایي سرچینو د نوم نه ښودلو په شرط افغانستان انټرنشنل – پښتو ته ویلي چې د موسیقۍ په سوځول شویو الاتو کې ځینې الې داسې وې چې درلودونکي یې له اقتصادي پلوه کمزوري وو او د دغو وسایلو له لارې یې له طالبانو په پټه د ژوند لګښت پوره کاوه.

د هغوی په وینا، د الو ضبط او له منځه وړلو نه یوازې د عاید سرچینه ورڅخه واخیسته، بلکې د بدیل کار زمینه هم نه ده ورته برابره شوې.

بل خوا د فرهنګي چارو یو شمېر فعالان وایي، موسیقي د افغانستان د کلتوري هویت یوه نه بېلېدونکې برخه ده او د موسیقۍ الاتو له منځه وړل د فرهنګي میراث له منځه وړلو ته ورته دي.

دا لومړی ځل نه دی، له دې وړاندې هم په ننګرهار او د هېواد په نورو ولایتونو کې د طالبانو محتسبینو د موسیقۍ بېلابېل ډول الات راټول او له منځه وړي دي.

د بشري حقونو څارونکي بنسټونه ټینګار کوي چې د امر بالمعروف تر نامه لاندې دا ډول اقدامات د خلکو پر شخصي ژوند مستقیم محدودیتونه دي او د بیان، هنر او فرهنګي فعالیتونو ازادي تر پوښتنې لاندې راولي.

د هغوی په باور، د ټولنې د اصلاح لپاره باید د زور او منع پر ځای، د پوهاوي، بدیلونو او تدریجي بدلون لارې وکارول شي.

د افغانستان لپاره د پاکستان ځانګړي استازي محمد صادق نن سې شنبه، د مرغومي پر ۹ نېټه په اېکس کې لیکلي دي، چې د افغانستان لپاره د ایران ځانګړی استازی رضا محمد بهرامي په دې وروستیو کې له افغانستان څخه راستون شوی او هغه په دې سفر کې هلته پر مهمو مسایلو خبرې کړې دي.

نوموړي په خپل یادښت کې په دې انلاین ناسته کې مطرح شوي نور موضوعات نه دي شریک کړي.

د روان کال د لیندۍ میاشتې پر ۲۶مه نېټه د طالبانو بهرنیو چارو وزارت څخه په خپره شوې خبرپاڼه کې راغلي وو، چې کابل ته د نوموړي د سفر پرمهال بهرامي په تهران کې د ځانګړو استازو په کچه د وروستۍ ناستې په اړه مفصل معلومات وړاندې کړل او ټینګار یې وکړ چې د ایران لپاره له افغانستان سره اړیکې ارزښت لري.

د طالبانو د بهرنیو چارو وزیر ټینګار کړی و، چې افغانستان ته باید نور د یوې «مسالې» په توګه ونه کتل شي، بلکې د طالبانو د بهرنی سیاست د اساسي اصولو پر بنسټ د سیمې له هېوادونو سره د فعالو، متقابلو او په همکارۍ ولاړو اړیکو ملاتړ کوي.

د طالبانو د کابل ښاروالۍ نن سې شنبه، د مروغومي پر ۹مه نېټه وویل، چې دا هوايي پل به د پنځو استحکامي پایو ( مټو) په وسیله ودرول شي.

همدا راز د دې پله دایروي رمپ د ۳۳ متره شعاع په درلودلو سره، ۱۵۵ متره اوږدوالی لري چې د نړیوالو معیارونو په نظر کې نیولو سره ډیزاین شوی دی او چارې به یې د ۱۵ میاشتو په موده کې د کابل ښاروالۍ د کار ساتنې او مراقبت ریاست له لوري په اساسي توګه بشپړې شي.

کابل ښاروالي وايي، دا پُل په څلور لینونو کې چې، دوه یې د تګ او دوه نور یې د راتګ دي، طرحه شوی دی چې لوپ ته ورته رمپونه لري او د شهرنو سړک به له سالنګ واټ او جوی شیر سړک سره ونښلوي.

د طالبانو د کابل ښارولۍ د اعلامیې په پای کې ویلي، چې د دې هوايي پله په جوړېدو سره به د ښار په مرکزي برخو کې ترافیکي ګڼه ګوڼه کمښت ومومي او پر ښاري ښکلا سربېره به د کابل ښار تلپاتې پراختیا او اقتصادي ودې ته زمینه برابره شي.

د طالبانو د ریاست الوزرا یاد معاونیت ویلي، چې په دې لیدنه کې دواړو لوریو د افغانستان او ایران ترمنځ د اقتصادي اړیکو، سوداګرۍ او په ځانګړې توګه د ریل پټلۍ د پراختیا په برخه کې د ګډو همکاریو پر پیاوړتیا بحث کړی.

د یاد معاونیت په وینا، د ایران د ریل پټلۍ ادارې رییس جبار علي ذاکري ویلي، هېواد یې غواړي د افغانستان له لارې د ریل پټلۍ شبکه پراخه کړي چې د افغانستان له ستراتیژیک موقعیت څخه په ګټې اخیستو، چین له اروپا سره ونښلوي.

هغه په دې برخه کې د یوې ګډې کمېټې د جوړېدو او له اړوندو شرکتونو سره د تخنیکي او عملي خبرو د پیل وړاندیز هم کړی دی.

بل خوا، ملا عبدالغني برادر ویلي چې د دې پروژې د اقتصادي ارزښت په اړه یې درې کاله وړاندې د ایران د ولسمشر له مرستیال سره خبرې کړې وې او د دې پروژې ارزښت یې ور ته تشریح کړی و.

نوموړي ټینګار کړی چې د ریل پټلۍ دا پروژه د سیمې د اقتصادي نښلونې لپاره مهمه ده او باید د یوې ګډې کمېټې په جوړېدو سره یې عملي چارې هر څومره ژر چې امکان ولري، پیل شي.

دا لیدنه په داسې حال کې کېږي چې د ایران او طالبانو ترمنځ اړیکې، سره له دې چې تهران لا هم دا ډله په رسمیت نده پېژندلې، د اقتصادي او ترانزیټي همکاریو له لارې د پراختیا په حال کې دي.

دواړه لوري هڅه کوي د ریل پټلۍ او سوداګرۍ په څېر ګډو پروژو له لارې خپلې اړیکې عملي او د جوړجاړي بڼې ته واړوي، خو د اوبو، امنیت او کډوالو پر سر اختلافونه لا هم د دواړو خواوو اړیکو پر فضا سیوری غوړولی دی.