په ننګرهار کې د طالبانو امربالعروف د موسیقۍ لسګونه الات سوځولي

د افغانستان لپاره د پاکستان ځانګړي استازي محمد صادق نن سې شنبه، د مرغومي پر ۹ نېټه په اېکس کې لیکلي دي، چې د افغانستان لپاره د ایران ځانګړی استازی رضا محمد بهرامي په دې وروستیو کې له افغانستان څخه راستون شوی او هغه په دې سفر کې هلته پر مهمو مسایلو خبرې کړې دي.

نوموړي په خپل یادښت کې په دې انلاین ناسته کې مطرح شوي نور موضوعات نه دي شریک کړي.

د روان کال د لیندۍ میاشتې پر ۲۶مه نېټه د طالبانو بهرنیو چارو وزارت څخه په خپره شوې خبرپاڼه کې راغلي وو، چې کابل ته د نوموړي د سفر پرمهال بهرامي په تهران کې د ځانګړو استازو په کچه د وروستۍ ناستې په اړه مفصل معلومات وړاندې کړل او ټینګار یې وکړ چې د ایران لپاره له افغانستان سره اړیکې ارزښت لري.

د طالبانو د بهرنیو چارو وزیر ټینګار کړی و، چې افغانستان ته باید نور د یوې «مسالې» په توګه ونه کتل شي، بلکې د طالبانو د بهرنی سیاست د اساسي اصولو پر بنسټ د سیمې له هېوادونو سره د فعالو، متقابلو او په همکارۍ ولاړو اړیکو ملاتړ کوي.

د طالبانو د کابل ښاروالۍ نن سې شنبه، د مروغومي پر ۹مه نېټه وویل، چې دا هوايي پل به د پنځو استحکامي پایو ( مټو) په وسیله ودرول شي.

همدا راز د دې پله دایروي رمپ د ۳۳ متره شعاع په درلودلو سره، ۱۵۵ متره اوږدوالی لري چې د نړیوالو معیارونو په نظر کې نیولو سره ډیزاین شوی دی او چارې به یې د ۱۵ میاشتو په موده کې د کابل ښاروالۍ د کار ساتنې او مراقبت ریاست له لوري په اساسي توګه بشپړې شي.

کابل ښاروالي وايي، دا پُل په څلور لینونو کې چې، دوه یې د تګ او دوه نور یې د راتګ دي، طرحه شوی دی چې لوپ ته ورته رمپونه لري او د شهرنو سړک به له سالنګ واټ او جوی شیر سړک سره ونښلوي.

د طالبانو د کابل ښارولۍ د اعلامیې په پای کې ویلي، چې د دې هوايي پله په جوړېدو سره به د ښار په مرکزي برخو کې ترافیکي ګڼه ګوڼه کمښت ومومي او پر ښاري ښکلا سربېره به د کابل ښار تلپاتې پراختیا او اقتصادي ودې ته زمینه برابره شي.

د طالبانو د ریاست الوزرا یاد معاونیت ویلي، چې په دې لیدنه کې دواړو لوریو د افغانستان او ایران ترمنځ د اقتصادي اړیکو، سوداګرۍ او په ځانګړې توګه د ریل پټلۍ د پراختیا په برخه کې د ګډو همکاریو پر پیاوړتیا بحث کړی.

د یاد معاونیت په وینا، د ایران د ریل پټلۍ ادارې رییس جبار علي ذاکري ویلي، هېواد یې غواړي د افغانستان له لارې د ریل پټلۍ شبکه پراخه کړي چې د افغانستان له ستراتیژیک موقعیت څخه په ګټې اخیستو، چین له اروپا سره ونښلوي.

هغه په دې برخه کې د یوې ګډې کمېټې د جوړېدو او له اړوندو شرکتونو سره د تخنیکي او عملي خبرو د پیل وړاندیز هم کړی دی.

بل خوا، ملا عبدالغني برادر ویلي چې د دې پروژې د اقتصادي ارزښت په اړه یې درې کاله وړاندې د ایران د ولسمشر له مرستیال سره خبرې کړې وې او د دې پروژې ارزښت یې ور ته تشریح کړی و.

نوموړي ټینګار کړی چې د ریل پټلۍ دا پروژه د سیمې د اقتصادي نښلونې لپاره مهمه ده او باید د یوې ګډې کمېټې په جوړېدو سره یې عملي چارې هر څومره ژر چې امکان ولري، پیل شي.

دا لیدنه په داسې حال کې کېږي چې د ایران او طالبانو ترمنځ اړیکې، سره له دې چې تهران لا هم دا ډله په رسمیت نده پېژندلې، د اقتصادي او ترانزیټي همکاریو له لارې د پراختیا په حال کې دي.

دواړه لوري هڅه کوي د ریل پټلۍ او سوداګرۍ په څېر ګډو پروژو له لارې خپلې اړیکې عملي او د جوړجاړي بڼې ته واړوي، خو د اوبو، امنیت او کډوالو پر سر اختلافونه لا هم د دواړو خواوو اړیکو پر فضا سیوری غوړولی دی.

مولوي عبدالسلام حنفي دا څرګندونې نن د کابل ولایت مقام د اداري ودانۍ مخې ته د هوایي پل جوړولو پروژې د پرانیستې په مراسمو کې وکړې.

نوموړي وویل، دا مهال د کابل ښاروالۍ له لوري ۲۵۸پراختیايي پروژې د پلي کېدو په حال کې دي.

د طالبانو ریاست‌الوزرا اداري مرستیال زیاته کړه، چې دوی هڅه کوي کابل ښار په یوه منظم، پرمختللي او عصري ښار بدل شي او د ښاریانو لپاره د ژوند اسانتیاوې برابرې شي.

حنفي همداراز وویل، د روان ۱۴۰۴لمریز کال لپاره د کابل ښار د پراختیا په موخه شاوخوا ۸ میلیارده او ۱۱۳ میلیونه افغانۍ بودجه ځانګړې شوې ده، چې د پلي کېدو په صورت کې به د کابل ښار بڼه بدله کړي.

نوموړي زیاته کړه، کابل ښاروالۍ په تېرو څلورو کلونو کې نږدې ۳۵۰ کیلومتره سړکونه جوړ کړي او ګټې اخیستنې ته یې سپارلي دي.

د یادونې ده چې د میټرو، ټرام‌وې اوبي ار ټي پروژې د کابل ښار د ترافیکي ستونزو د کمولو او د عامه ترانسپورت د پیاوړتیا لپاره مهمې دي، خو طالبانو ددغو پروژو د څرنګتیا، پي کېدو لپاره د خپلې بودجې، پلان او پلی کېدو د وخت په تړاو څه نه دي ویلي.

د کابل د میټرو بس پروژې د لومړي پړاو کارونه د ۲۰۱۷ کال په جون کې پیل شول او پلان دا و چې په ټاکلي وخت بشپړ شي.

یو شمېر شنونکي په دې باور دي، چې طالبان خلکو ته غوړې ژمنې ور کوي، خو په عمل کې ډېری هغه نیمګړې پروژې پلې کوي، چې د تېر جمهوري حکومت له وخت ور پاتې دي.

د اوچا د راپور له مخې؛ افغانستان د اوږدمهاله جګړو، کمزوري اقتصادي، د بنسټیزو خدمتونو د کمښټ او د خلکو د حقونو د پرله‌پسې محدودېدو له امله له ژور بشري ناورین سره مخ دی.

دغه راپور چې د ۲۰۲۵کال د ډسمبر په پای کې خپور شوی ټینګار کوي، چې دغه اوږدمهاله ستونزې اوس د خوړو د ناامنۍ د زیاتېدو، د ګاونډیو هېوادونو څخه د کډوالو د پراخو ستنېدو، وچکالۍ، پرله‌پسې طبیعي پېښو او له ټولنیز ژوند څخه د ښځو او نجونو د سیسټماټیکې اېستنې له کبله لا پسې پراخې شوې دي.

د راپور د ارزونې له مخې؛ په ۲۰۲۶کال کې به د افغانستان نږدې ۴۵سلنه نفوس بشري مرستو ته اړتیا ولري. اوچا وایي، که څه هم د اړتیا لرونکو کسانو په ټولیز شمېر کې یو څه کمی راغلی؛ خو بېلابېلو ناورینونو د خلکو د ژوند د بقا وړتیاوې کمزورې کړې ده.

اوچا څرګنده کړې، چې د ۲۰۲۶کال لپاره د ۱۷.۵ مېلیونه کسانو د ملاتړ پلان لپاره ۱.۷۱ مېلیارده امریکايي ډالرو ته اړتیا ده؛ څو د خوړو، روغتیا، سرپناه او نورو بنسټیزو بشري اړتیاوو په برخه کې د افغانستان تر ټولو زیانمنو وګړو سره مرسته وشي.