د سولې، امنیت او د ښځو د وضعیت په تړاو د جورجټاون انسټیټوټ نوی راپور ښيي، چې افغانستان د نړۍ له ۱۸۸ هېوادونو څخه د ښځو لپاره تر ټولو ناوړه هېواد ګڼل شوی؛ هغه وضعیت چې د طالبانو له واکمنېدو راهیسې د ښځو پر حقونو، خوندیتوب او ټولنیزو فرصتونو د جدي محدودیتونو څرګندونه کوي.
په دې راپور کې چې د ښځو وضعیت د درېیو اساسي محورونو ګډون، عدالت او امنیت پر بنسټ ارزول شوی، ښيي چې د افغانستان ښځې د امنیت او عدالت ته د لاسرسي په برخه کې د نړۍوال جدول په پای کې ځای لري.
اخوا، په دغه درجهبندۍ کې بیا ډنمارک، ایسلنډ، ناروې، سویډن او فنلنډ د ښځو د وضعیت له پلوه د نړۍ تر ټولو غوره هېوادونه ګڼل شوي دي.
همداراز، د اسلامي هېوادونو په منځ کې د متحده عربي اماراتو ښځې د جرمني، فرانسې، برېتانيې او هسپانيې د ښځو په پرتله ښه وضعیت لري.
خو راپور ټینګار کوي، چې په افغانستان کې ښځې او نجونې لا هم د ټولنې له هغو ډلو څخه دي، چې تر ټولو زیات له ګواښ او زیان سره مخ دي.
افغانستان همداراز د ملګرو ملتونو د جنسیتي پرمختګ په وروستي شاخص کې هم د یمن تر څنګ د جدول په وروستۍ برخه کې ځای پر ځای شوی. د کار او تعلیم په برخه کې سخت محدودیتونه د ښځو پر ژوند ژور اغېز کړی او هغوی ته د بشري مرستو او خدماتو لاسرسی یې هم له ستونزو سره مخ کړی دی.
د معلوماتو پر بنسټ، له ۲۰۲۳ کال راهیسې هغه کورنۍ چې د ښځو تر مدیریت لاندې دي، خپل عایدات یې ۴۰ سلنه له لاسه ورکړي.
سربیره پر دې، د جنسیت پر بنسټ تاوتریخوالی د ښځو لپاره یو جدي ګواښ دی. څه باندې پنځوس سلنه ښځو چې عمرونه یې له ۱۵ څخه تر ۴۹ کلونو رسېږي راپور ورکړی، چې په خپل ژوند کې لږ تر لږه یو ځل له دې ډول تاوتریخوالي سره مخ شوي دي او په ځینو ولایتونو کې دا کچه تر ۹۲ سلنې رسېږي.
دا په داسې حال کې ده، چې ښایي د نارینه و په پرتله ښځې درې چنده زیات بانکي حسابونه ونهلري.
د ملګرو ملتونو د بشردوستانه مرستو د همغږۍ دفتر (اوچا) بیا په خپل تازه راپور کې ویلي، چې پر افغانستان د طالبان له واکمنېدو راهیسې دغسې ډلې لږ تر لږه ۴۷۰ حکمونه صادر کړي دي، چې له دې ډلې ۷۹ حکمونه په مستقیم ډول ښځې او نجونې هدف ګرځولي دي. اوچا زیاتوي، چې سږ کال په افغانستان کې د ښځو او نجونو پر وړاندې محدودیتونه لا پسې زیات شوي دي.
د اوچا د راپور لهمخې، د ښځو پر ضد د طالبانو سیاستونو د افغانستان اقتصادي او ټولنیز جوړښت کې ژور بدلون رامنځته کړی دی. اوچا د ۲۰۲۳ کال د مرغومي په ۹مه په خپل راپور کې ویلي، چې د ښځو ضد د طالبانو سیاستونه نه یوازې د ښځو د زدهکړو او کار کولو مخه نیولې، بلکې د هغوی د اقتصادي او ټولنیز ژوند برخه یې هم محدود کړې ده.
اوچا خبرداری ورکړی، چې د طالبانو د ادارې لهخوا د دغو سیاستونو پلي کول د ښځو د ژوند شرایطو او خدماتو ته لاسرسی په جدي توګه کم کړی دی او د جنسیتي تاوتریخوالي، رواني او ټولنیزو فشارونو ګواښ زیات کړی دی.
