پاکستان: موږ به د افغانستان د خلکو له خوا ټاکل شوي حکومت سره همکاري کوو

منصور احمد خان د پنجشنبې په ورځ (د مرغومي ۴مه) په دې مرکه کې له طالبانو سره د پاکستان د اړیکو، د ټي‌ټي‌پي، د ډیورند کرښې د وضعیت او د راتلونکي حکومت په تړاو د اسلام‌اباد د لیدلوري په تړاو څرګندونې وکړې.

هغه د خلکو له لوري د طالبانو د واکمنۍ د احتمالي رانسکورېدو په تړاو وویل: «پاکستان تل هر هغه حکومت چې په کابل کې واکمن و، په رسمیت پېژندلی دی. هر دولت چې په کابل کې واک ته ورسېږي او د خپلو خلکو استازولي وکړي، پاکستان به هرومرو هغه په رسمیت وپېژني».

پاکستان لا تر اوسه د طالبانو واکمني په رسمیت نه‌ده پېژندلې.

په کابل کې د پاکستان پخواني سفیر د افغانستان د وضعیت لپاره نظامي حل لاره مردوده وبلله او په ټینګار سره یې وویل،دغه ډول وضعیت د افغانستان په ګټه نه‌دی.

نوموړي زیاته کړه: «ټولې هڅې باید له طالبانو سره پر خبرو متمرکزې شي، خو کله چې په تېرو څلورو کلونو کې له طالبانو سره د خبرو بهیر ته ګورو، داسې ښکاري چې دغې ډلې د نړۍوالو غوښتنو ته غاړه نه‌ده ايښې».

منصور احمد خان په افغانستان کې د ټي‌ټي‌پي د حضور او د طالبانو له لوري یې ملاتړ د پاکستان اصلي ننګونه وبلله او زیاته یې کړه، چې د افغان طالبانو او ټي‌ټي‌پي ایډیالوژي او لیدلوري سره نږدې دي او دواړه ډلې له ګډو مدرسو راپورته شوي دي.

هغه له هند سره د طالبانو د اړیکو پراخېدو په تړاو وویل: «دغه دواړه هېوادونه خپلواکه دي او کولی شي خپلې اړیکې پراخې کړي، خو دغه اړیکې باید د پاکستان لپاره د ستونزو جوړولو او یا هم د بې ثباته کولو لپاره ونه‌کارول شي».

مولانا فضل‌الرحمن ویلي، په تېرو شلو کلونو کې دا خپله د پاکستان ادارې وې چې وسله‌وال جنګیالي یې افغانستان ته د جګړې لپاره هڅولي او لېږلي دي. د هغه په وینا، که نن د افغانستان د ناامنۍ او د وسله‌والو ترهګرو ډلو په اړه خبرې کېږي، نو د دې وضعیت د رامنځته کېدو ریښې باید وڅېړل شي.

هغه زیاته کړه، چې دا د پوځ جنرالان وو، چې وسله وال جنګیالي یې له ټوپک څخه د مزاییلو تر کارونې وروزل او افغانستان ته یې د جګړې لپاره واستول، خو اوس چې له هغه ځایه بېرته راځي نو ګیله ولې؟.

د پاکستان جمعیت علمای اسلام مشر ټینګار کړی چې د افغانستان جګړه یوازې د افغانانو داخلي مساله نه وه، بلکې د سیمې د سیاستونو، تګلارو او مداخلو پایله ده. هغه زیاته کړې چې د دغو پالیسیو پایلې نن خپله پاکستان هم اغېزمن کړی دی.

مولانا فضل‌الرحمن همداراز د افغان طالبانو او د پاکستان د حکومت ترمنځ د خبرو غوښتنه کړې او ویلي یې دي چې له ظاهر شاه څخه تر اشرف غني پورې، افغان طالبان یوازینی حاکمیت دی چې تل د پاکستان ملاتړی بلل شوی دی.

د پاکستان د پوځ په اړه په خپلو څرګندونو کې، مولانا فضل‌الرحمن ویلي چې پر کابل برید پر اسلام‌اباد د برید په څېر دی او ټینګار یې کړی چې د افغانستان ناامنۍ ته باید د پاکستان د امنیت له زاویې هم وکتل شي.

دا څرګندونې په داسې حال کې دي، چې په دې وروستیو کې د پاکستان امنیتي بنسټونه ادعا کوي چې ټي‌ټي‌پي او نورې وسله‌والې ډلې د افغانستان له خاورې او خوندي پټنځایونو او د طالبانو په ملاتړ، د پاکستان پر ضد بریدونه ترسره کوي، خو طالبان دا ادعاوې تل ردوي.

د پاکستان دیني عالمانو د دوشنبې په ورځ (د مرغومې لومړۍ) د «پاکستان امت یووالي» په نوم غونډه کې له داخلي مسایلو سربېره د افغانستان او پاکستان تر منځ پر اوسني ترینګلي وضعیت هم اندېښنه څرګنده کړه.

دوی د غونډې په پای کې په یوې ګډې اعلامیه کې په ډاګه کړه، چې د پاکستان او افغانستان ترمنځ اوسنی کړکېچ د دواړو هېوادونو په ګټه نه‌دی او په وینا یې ګټه یې یوازې د اسلام دوښمنانو ته رسېږي.

اعلامیه کاږي: «د قومونو او ملتونو ترمنځ ستونزې د جګړې له لارې نه‌هوارېږي، بلکې دا د خبرو اترو او تفاهم له لارې حل کېدای شي. اړینه ده چې د دواړو هېوادونو لوړپوړي چارواکي د یو بل اندېښنې واوري او د تاوتریخوالي پر ځای د سولې، ورورولۍ او همکارۍ لاره خپله کړي».

دغې اعلامیه کې همداراز له دواړو لوریو غوښتل شوي، چې د دوه اړخیزې سوداګرۍ دوام لپاره هم زمینه برابره کړي.

له څه باندې دوو میاشتو راهیسې د پاکستاني پوځيانو او افغان طالبانو تر منځ له څو ځلي جګړو سره سم، پر ډيورند کرښه ټولې لارې تړل شوي او ورسره له مساپرو سربېره سوداګري په بشپړ ډول بنده شوې ده.

له دې سره سم، د جمعیت علمای پاکستان مشر مولانا فضل‌الرحمان هم په دې غونډه کې د ستونزو د حل لپاره د دواړو هېوادونو تر منځ د خبرو پر بیا پیلېدو له ټينګار سربېره په پاکستان کې له افغان کډوالو سره د پاکستاني پولیسو پر چلند هم نیوکې وکړې.

مولانا فضل‌الرحمان زیاته کړه، پاکستان شکایت لري چې له افغانستان څخه ورتلونکي وسله‌وال پرې بریدونه کوي او پاکستان هم ټول زور له افغان کډوالو باسي او په یو مخیز ډول او بې‌رحمۍ سره یې د اېستنې پرېکړه کړې ده.

هغه همداراز وویل، په پاکستان کې د وسله‌والو فعالیت د علماوو د تایید وړ نه‌دی او پاکستان هم باید له افغان کډوالو سره له ناسم چلنده لاس واخلي.

پاکستان له څو میاشتو راهیسې له دغه هېواده د ټولو افغان کډوالو اېستنې ته ملا تړلې او تر اوسه یې سلګونه زره افغانان اېستلي او لا هم دغه بهیر دوام لري.

د یادونې وړ ده، چې د افغان طالبانو او پاکستان تر منځ له څو ځلي مخامخ جګړو وروسته د دواړو لوریو تر منځ د سولې په موخه په قطر، ترکیې او سعودي عربستان کې خبرې وشوې، خو له اوربند پرته بله هېڅ پایله یې نه‌درلوده.

دغه برید نن سهار (جمعه د لیندۍ ۲۸مه) د وسله‌والو او موټربم په وسیله پیل او شاوخوا ۳ ساعته یې دوام وکړ. ځایي سرچینې وايي، په دغه برید کې ۵ وسله‌والو ګډون درلود او ویل کېږي ټول یې په ځوابیه ډزو کې وژل شوي دي.

پاکستان بیا د همدې پېښې په تړاو افغان طالبانو ته د قوي اعتراض رسولو په موخه په اسلام‌اباد کې د طالبانو سفارت مرستیال احضار کړی دی.

د پاکستان بهرنیو چارو وزارت د جمعې په ورځ (د لیندۍ ۲۸مه) په یوې خبرپاڼه کې له «ترهګرو ډلو په خاص ډول ټي‌‌ټي‌پي» څخه د افغان طالبانو د ملاتړ او د اسانتیاوو برابرولو په اړه اندېښنه څرګنده کړې ده.

په خبرپاڼه کې ادعا شوې، چې له ترهګرو ډلو څخه د افغان طالبانو ملاتړ د دې لامل شوی، چې دغه ډلې په پاکستان کې بریدونه وکړي.

په داسې حال کې چې افغان طالبانو تل د پاکستان دغه ډول ادعاوې رد کړي او په زغرده یې ویلي، چې هېچا ته به د دې اجازه ورنه‌کړي چې افغان خاوره د بل هېواد پر ضد وکاروي.

د پاکستان بهرنیو چارو وزارت یو ځل بیا د دغه ډول پېښو د بشپړې پلټنې او پر پاکستان د ترهګریزو بریدونو د ترسره کوونکو پر وړاندې د پرېکنده اقدام غوښتنه کړې ده.

په خبرپاڼه کې ویل شوي: «له افغان طالبانو څخه غواړو، چې د ټولو هغو ترهګرو ډلو پر وړاندې چې له افغان خاورې څخه فعالیت کوي سمدستي مشخص او لازم اقدامات وکړي.»

پاکستان افغان واکمنو طالبانو ته خبرداری ورکړی، چې دوی به له خپل حاکمیت څخه د دفاع او د خپلو وګړو د ساتنې لپاره له «افغان خاورې» څخه د ترهګرو د فعالیت د ځواب ورکولو په موخه ټول اقدامات وکړي.

طالبانو په وار وار په پاکستان کې امنیتي ستونزې د دغه هېواد کورنۍ ستونزې یادې کړي او په ډاګه یې ویلي، چې هېڅ فرد یا ډلې ته د دې اجازه نه‌ورکوي چې افغان خاوره د نورو پر ضد وکاروي.

دغه څرګندونې په داسې مهال دي، چې د طالبانو او پاکستان ترمنځ اړیکې تر پخوا پرتله خورا ترینګلې شوې دي او له تېرو څه باندې دوو میاشتو راهیسې له افغانستان سره د پاکستان ټولې لارې تړلې دي. هغه په نیوکې سره ویلي:« په تېرو ۴۰کلونو کې د ترهګرۍ پرضد د پاکستان حکومت اقداماتو کومه پایله نه‌ده ورکړې.»

هغه په چکوال ښار کې له خبریالانو سره په خبرو کې ویلي، چې په پاکستان کې مهمې سیاسي او امنیتي پرېکړې باید د سیاست‌والو له لوري وشي؛ نه دا چې د زور له لارې پرې عملي شي. هغه ټینګار وکړ، چې ځواک باید یوازې د سیاسي پرېکړو له نیولو وروسته وکارول شي.

مولانا فضل‌الرحمان له خیبرپښتونخوا سره د فاټا یوځای کېدل هم تر نیوکې لاندې راوستل او ویې ویل، چې دغه پرېکړه د زور له لارې عملي شوه؛ حال دا چې دوی لا له وړاندې د منفي پایلو په اړه یې خبرداری ورکړی و. د هغه په وینا؛ نن په هماغه سیمو کې وسله‌والو ډلو نفوذ کړی او د حکومت واک کمزوری شوی دی.

نوموړي وړاندې ویلي، چې اوس هم د پاکستان او سیمې لپاره د پخوانیو ناسمو سیاستونو پایلې څرګندې دي او که له تجربو زده‌کړه ونه شي؛ نو دا به نورې ستونزې هم وزېږوي.