د بشري کړکېچ په اوج کې؛ تېر کال شاوخوا ۲،۸ مېلیونه افغان کډوال افغانستان ته ستانه شوي

شاهدانو رویټرز ته ویلي چې د شنبې سهار وختي کاراکاس کې د الوتکو لوړ غږونه اوریدل شوي او همداراز لږ تر لږه د لوګي یوه نښه هم لیدل شوې ده.راپورونه وایي، چې د کاراکاس په جنوبي سیمه کې یوې سترې پوځي اډې ته نږدې برېښنا هم پرې شوې.

فاکس نیوز راپور ورکړی چې د وینزویلا په پلازمېنه کې ۷چاودنې شوې دي.

د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ د مرغومې په ۸مه اعلان وکړ چې وینزویلا کې یې پر یوه بندر برید کړی او هلته یې د نشه‌يي توکو د لېږد لپاره باریدونکې کښتۍ په نښه کړي. دا د امریکا له لوري د وینزویلا پر خاوره لومړنی اعلان شوی برید و چې موخه یې د نیکولاس مادورو حکومت تر فشار لاندې راوستل او له واکه لرې کول بلل شوي دي.

کله چې له ټرمپ وپوښتل شول، چې ایا دا برید د امریکا مرکزي استخباراتي ادارې(سي‌آی‌اې) ترسره کړی، هغه وویل: «نه غواړم په دې اړه څه ووایم».

ټرمپ تر دې وړاندې ویلي وو چې سي‌آی‌اې ته اجازه یې ورکړې، څو په وینزویلا کې پټ عملیات ترسره کړي. هغه تېره اوونۍ هم په یوه راډیويي مرکه کې په مبهم ډول د «وینزویلا پر یوه ستر تاسیساتي مرکز د امریکا د برید» یادونه کړې وه.

د راپور تر لیکلو پورې، د وینزویلا چارواکو په کاراکاس کې د چاودنو او د الوتکو د الوتنې په اړه څه نه دي ویلي.

یاد وزارت د شنبې په ورځ (د مرغومې ۱۲مه) په یوې خبرباڼه کې ویلي چې په بامیان ولایت کې نیول شوی کوډګر د تېرو اوو کلونو راهیسې په دغه ولایت کې د «دم او دوعا» تر نوم لاندې له خلکو څخه ډېرې پیسې اخیستې او د دوی په وینا، د شریعت خلاف کړنې یې ترسره کولې.

د خبرپاڼې له مخې، بل کس یې د بلخ ولایت شولګرې ولسوالۍ کې نیولی دی. د طالبانو یاد وزارت وایي، دواړه کوډګر یې د جادوګرۍ د اعمالو د ترسره کولو پر مهال لاس په لاس نیولي او له لومړنیو څېړنو وروسته یې خپلو عدلي او قضايي بنسټونو ته سپارلي دي.

د طالبانو د امر بالمعروف او شکایتونو اورېدو وزارت تر دې وړاندې هم د ورته کړنو په تړاو د ګڼو کسانو د نیولو خبرونه ورکړي دي.

نوموړې پر خپله اېکس پاڼه لیکلي چې دا هدفمند برید د ۲۰۲۵ کال د ډسمبر په ۲۴مه ترسره شوی، خو د څو میاشتو لپاره ورته پلان جوړ شوی و. د هغې د مالوماتو له مخې، په دې عملیاتو کې د طالبانو د عمومي استخباراتو ریاست اړوند چارواکو او د سپاه پاسداران د استخباراتي څانګې د ۸۴۰م واحد غړو ونډه لرله.

سارا اډمز خبرداری ورکړی چې دا ډول هدفي وژنې د طالبانو او ایراني سپاه ترمنځ د استخباراتي همغږۍ د پراخېدو څرګندونه کوي او ټینګار یې کړی چې دا همکاري کولای شي د سیمې امنیت ته جدي ګواښونه رامنځته کړي.

دا په داسې حال کې ده، چې تر دې وړاندې د طالبانو د استخباراتو اړوند رسنۍ «المرصاد» ادعا کړې وه، چې جنرال اکرام‌الدین سریع د پاکستان د استخباراتي ادارې(آی‌اېس‌آی) له‌خوا وژل شوی، ځکه هغه نه غوښتل چې تر لاس لاندې پخواني افغان نظامیان یې پاکستان ته ولاړ شي. د المرصاد د ادعا له مخې، په پاکستان کې جنرال جرأت او جنرال عبدالمتین حسین‌خېل د پخواني افغان پوځ د سرتېرو د راټولولو هڅې کوي.

د ازادۍ جبهې په خبرپاڼه کې راغلي، دغه برید د جمعې په ورځ، د جدی د میاشتې ۱۲ نېټه، شاوخوا د ماښام ۷ بجې د کندز ښار په بندر امام‌ صاحب سیمه کې د مفتی سراج جومات ترڅنګ پوسته باندې ترسره شوی.

جبهه ادعا کوي چې د برید په ترڅ کې د طالبانو یوه موټر، چې د هغوی وسله‌وال په کې سپاره ول، له منځه وړی چې دوه طالبان پکې وژل شوي او دوه نور ټپیان دي. د جبهې چارواکو ټینګار کړی چې دا ډول چریکي عملیات د طالبانو د امنیتي پوستو او پر ولسي سیمو کې د هغوی د وحشت او ګواښونو د کمولو لپاره ترسره کېږي.

طالبانو بیا تر اوسه ددغه برید په تړاو رسنیو ته څه ندي ویلي.

د طالبانو د اطلاعاتو او کلتور وزارت له خوا په خپره شوې خبرپاڼه راغلي، په دې غونډه کې مسولینو د رسنیو له استازو مننه وکړه چې بې‌طرفانه او متوازن راپورونه خپروي، او وویل:«رسنۍ د خلکو سترګې، غوږونه او ژبه دي.»

غونډې کې ټینګار وشو چې د خبریالانو استخدام باید د رسنیو په قانون کې ټاکل شویو چوکاټونو سره سم ترسره شي. همدارنګه، د رسنیو استازو ته وویل شول چې د «ولس غږ» په نوم یو ګډ پروګرام جوړ کړي، څو ټولې ادارې وکولی شي په مستقیم ډول خلکو ته د خپلو فعالیتونو، ستونزو او لاسته راوړنو په اړه معلومات ورکړي.

بل پلو، د بشري حقونو څار سازمان (Human Rights Watch) په تازه راپور کې ویلي چې طالبانو په تېرو کلونو کې د رسنیزو ازادي په وړاندې پراخ بندیزونه لګولي، خبریالان یې بندي، ځورولي، څارلي او د بیان پر وړاندې یې جدي خنډونه جوړ کړي دي. هغوی همدارنګه د ښځینه خبریالانو فعالیتونه محدود کړي او په رسنیو کې د ښځو حضور یې سخت کم کړی.

همدا رنګه، د افغانستان ژورنالیستانو مرکز راپور ورکړی چې یوازې د ۲۰۲۵ کال په لومړیو شپږو میاشتو کې لږ تر لږه ۱۴۰ پېښې ثبت شوې چې له کبله یې خبریالان تهدید شوي، ځورول شوي یا توقیف شوي، او په دې دوره کې د ژوندیو انځورونو خپرول په ګڼو ولایتونو کې بند شوي دي. دا وضعیت د رسنیو د خپلواکۍ د ختمېدو او د بیان د ازادۍ د محدودولو یو واضح عکس دی چې د پخواني قانونونو او نړیوالو معیارونو پر ضد دی.

په داسې حال کې چې طالبان په دغې غونډه کې د همغږۍ او د «ولس غږ» د ګډ پروګرام پر جوړولو ټینګار کوي، د رسنیو پر وړاندې د محدودیتونو راپورونه ښيي چې له دې غونډو سره سره، د افغانانو لپاره د خبرونو ازاد او بې‌طرفه لاسرسی ورځ تر بلې سختیږي.

د ازادو رسنیو شتون له ډیرو سیمو څخه ورک شوی، خبریالان ځان‌ سانسورۍ ته اړ شوي، او ګڼو رسنیو د فعالیت اجازه د طالبانو د غیرشفافو قوانینو له امله له لاسه ورکړې ده.