طالبان وایي په میدان وردګو کې راستنېدونکو کډوالو ته د ځمکو د وېش بهیر پیل شوی

حیدري په ایکسپوسټ کې څرګنده کړې، «واشنګټن هېڅکله په اصولي ډول یو اړخیزه تګلاره نه ده غوره کړې، امریکا د خپلو ملي ګټو د بدلیدونکو اړتیاوو له مخې خپلو تهاجمي او دفاعي سیاستونو ته بیاکتنه کړې ده.»

هغه د امریکا د تېرو څو لسیزو ستراتیژیک تګلارو مثالونه راوړل: په ۱۹۸۰مو کلونو کې یې د مجاهدینو ډلې د شوروي اتحاد د ځپلولو لپاره کارولې، او په ۲۰۰۰مو کلونو کې له بن نړیوال پلان څخه مستقیمو مذاکراتو ته د طالبانو سره مخامخ شوې، چې د بن د پروژې ډیموکراټیک هدف یې تر ډېره حده کمزوری کړ.

حیدري ټینګار کړی، «دا د امریکا د بې‌ثباتۍ نښه نه وه، بلکې د ځواک سیاست و.»

هغه افغان مشرانو باندې انتقاد کړی چې د امریکا د سټراټیژیک انعطاف واقعیت یې ونه پېژند، او د ملي، مسلکي افغانانو پر ځای یې خپلواکو مشوره ورکونکو ته ترجیح ورکړه.

حیدري لیکلي، «د لنډمهاله ادارې له لومړۍ ورځې باید د بهرني ملاتړ څخه د داخلي ځان بسیاینې د جوړولو لپاره ګټه اخیستل شوې وای، او له مرستندویه دولت څخه خپلواک دولت جوړونې فرصت له لاسه ورکړل شو.»

هغه ټینګار کړی، د امریکا د ظرفیت نه، بلکې د لومړیتوبونو د بدلون له امله افغان مشران پاتې راغلل، او د هېواد تاریخي ناکامۍ همداسې پېښې شوې.

اندېشه په اېکس لیکلي: «ملا هبت‌الله اوس په کندهار کې تقریبا پټ دی او هیڅ کس پرې باور نه لري. د طالبانو په رهبرۍ کې د جګپوړو کسانو د اونیزو بدلونونو او پاکسازۍ کړنو له امله د هغه کنټرول کمزوری شوی او د مخالفو حلقو نفوذ زیات شوی دی».

هغه زیاته کړې: «هبت‌الله د یوې مهمې څانګې د ورځنیو چارو د خپلواکې څارنې سره موافق نه دی، خو په دې برخه کې زیات څه نشي کولای». په دې معنا چې د طالبانو د داخلي څانګو فعالیتونه د مشر د مستقیم کنټرول څخه بهر پرمخ ځي، چې د ډلې واکمني یې کمزوره کړې ده.

اندېشه ټینګار کړی چې نړیواله ټولنه باید د طالبانو په دننه کې د رامنځته شویو شخړو او داخلي ستونزو په اړه دقیق معلومات ولري، څو د افغانستان د بشري حقونو او انساني ناورین مدیریت لپاره موثر اقدامات ترسره کړي.

اصف دراني پر اېکس پاڼه لیکلي: «دا خورا خندونکي ده چې ځینې افغان پوهان ټولې ملامتۍ پاکستان ته ور اچوي، لکه چې پخواني افغان مشران له اسمان څخه راښکاره شوي وي. داسې بیانونه ورکول کېږي لکه پاکستان د سردار داود پر ړنګېدو، د شوروي اتحاد پر یرغل بللو، یا د افغانانو پاکستان ته د راتګ غوښتلو مسول وي».

هغه زیاتوي چې تر دې وروستیو، پاکستان د طالبانو جوړوونکی بلل کېده او طالبان د پاکستان د په کنټرول کې ښودل کېدل، خو که دا خبره رښتیا وای، د تحریک طالبان پاکستان (TTP) وروستۍ وژنې او تاوتریخوالی به نه وای شوی.

دراني ټینګار کړی چې «افغانستان د خپلو حاکمانو پروا نه لري، لا هم زموږ ورور هېواد دی. خو پاکستان باید د TTP ترهګرو فعالیتونو، که له افغانستان څخه وي یا د خېبر پښتونخوا ایالت کې په کلک لاس مقابله وکړي».

امرالله صالح پر خپله اېکس پاڼه لیکلي، داسې انګېرل کېدل چې ګواکې امریکا او د هغې متحد پاکستان د طالبانو د کویټې شورا له فعالیتونو ناخبره وو، «د باور وړ نه دي».

هغه په طنزي ډول لیکلي چې طالبان داسې ښودل کېږي لکه د «سلیمان پر قالینې» قطر ته تللي وي. صالح همداراز ادعا کړې چې لا هم طالبانو ته هره اوونۍ شاوخوا ۶۰ میلیونه ډالر نغدې پیسې استول کېږي، چې د ده په وینا، د «بشري مرستو» تر نوم لاندې توجیه کېږي.

هغه دغه بهیر تر پوښتنې لاندې راوستی او ویلي یې دي چې دا ډول مرستې د طالبانو د دوام سبب ګرځي.

د جمهوري نظام دغه پخواني لوړپوړي چارواکي دا څرګندونې په داسې حال کې کړې چې پر طالبانو د نړیوالو مرستو، د سیمې د هېوادونو پر رول او د افغانستان د تېرو شلو کلونو د جګړې پر شالید بحثونه یو ځل بیا تود شوي دي.

طالب چارواکو ویلي، د دغو طبیعي پېښو له امله لږ تر لږه ۱۷ کسان مړه شوي دي.

د قطر د بهرنیو چارو وزارت د شنبې په ورځ د (مرغومې ۱۳مه) په یوې اعلامیه کې لیکلي: «دوحه د افغانستان له ولس او حکومت سره د هغو سېلابونو د ناوړه پایلو پر وړاندې چې د دغه هېواد په یو شمېر سیمو کې رامنځته شوي او د یو شمېر کسانو د وژل کېدو او ټپي کېدو لامل شوي دي، خپله بشپړ یووالی او خواخوږي څرګندوي».

همدارنګه، متحده عربي اماراتو هم په یوې جلا اعلامیه کې د افغانستان د وروستیو سېلابونو له امله د قربانیانو له کورنیو ته د تسلیت مراتب وړاندې کړي دي. سوریې هم په یوه اعلامیه کې د افغانستان د سېلابونو له قربانیانو سره خواخوږي څرګنده کړې او د دغو پېښو ټپیانو ته یې د ژر تر ژره روغتیا هیله څرګنده کړې ده.