طالبان وایي په میدان وردګو کې راستنېدونکو کډوالو ته د ځمکو د وېش بهیر پیل شوی

د میدان وردګو ولایت طالب مسوولین وایي، د ملا هبت الله د فرمان له مخې، په دغه ولایت کې راستنېدونکو کډوالو ته د استوګنې ځمکو د وېش بهیر پیل شوی دی.

د میدان وردګو ولایت طالب مسوولین وایي، د ملا هبت الله د فرمان له مخې، په دغه ولایت کې راستنېدونکو کډوالو ته د استوګنې ځمکو د وېش بهیر پیل شوی دی.
د دغه ولایت طالب مسوولینو په وینا، په نوي ښارګوټي کې به شاوخوا ۸۰۰ کورنیو ته د استوګنې نمرې ووېشل شي. همداراز، یاد ښارګوټی ټول ۱۲۰۰ د استوګنې نمرې لري او ورسره یو روغتیایي مرکز، ښوونځی او تفریحي پارک هم پکې شامل دي.
تر دې وړاندې د طالبانو مرستیال ویاند حمدالله فطرت ویلي و، چې له ګاونډیو هېوادونو بېرته ستنېدونکو افغان کډوالو لپاره ۱۲۴زره او ۶۷۴ جریبه ځمکه ځانګړې شوې او د اړتیا په صورت کې به نوره ځمکه هم ورته ځانکړې شي.
هغه همداراز نوموړي زیاته کړې وه، چې تر دې دمه په بامیان، لغمان، بلخ، کندوز او کندهار ولایتونو کې پر ۲زره او ۶۹۸ کورنیو لپاره ځمکې وېشل شوې دي او دغه لړۍ لاهم دوام لري.

د جمهوري پر مهال په سریلانکا کې د افغانستان سفیر محمد اشرف حیدري ویلي، افغان مشرانو د امریکا د ځواک د متوازن سیاستونو انعطاف او سټراټیژیک اولویتونه په سمه توګه ونه پېژندل، او د دې له امله یې هېواد د بهرني ملاتړ پر متکي پاتې کړ.
حیدري په ایکسپوسټ کې څرګنده کړې، «واشنګټن هېڅکله په اصولي ډول یو اړخیزه تګلاره نه ده غوره کړې، امریکا د خپلو ملي ګټو د بدلیدونکو اړتیاوو له مخې خپلو تهاجمي او دفاعي سیاستونو ته بیاکتنه کړې ده.»
هغه د امریکا د تېرو څو لسیزو ستراتیژیک تګلارو مثالونه راوړل: په ۱۹۸۰مو کلونو کې یې د مجاهدینو ډلې د شوروي اتحاد د ځپلولو لپاره کارولې، او په ۲۰۰۰مو کلونو کې له بن نړیوال پلان څخه مستقیمو مذاکراتو ته د طالبانو سره مخامخ شوې، چې د بن د پروژې ډیموکراټیک هدف یې تر ډېره حده کمزوری کړ.
حیدري ټینګار کړی، «دا د امریکا د بېثباتۍ نښه نه وه، بلکې د ځواک سیاست و.»
هغه افغان مشرانو باندې انتقاد کړی چې د امریکا د سټراټیژیک انعطاف واقعیت یې ونه پېژند، او د ملي، مسلکي افغانانو پر ځای یې خپلواکو مشوره ورکونکو ته ترجیح ورکړه.
حیدري لیکلي، «د لنډمهاله ادارې له لومړۍ ورځې باید د بهرني ملاتړ څخه د داخلي ځان بسیاینې د جوړولو لپاره ګټه اخیستل شوې وای، او له مرستندویه دولت څخه خپلواک دولت جوړونې فرصت له لاسه ورکړل شو.»
هغه ټینګار کړی، د امریکا د ظرفیت نه، بلکې د لومړیتوبونو د بدلون له امله افغان مشران پاتې راغلل، او د هېواد تاریخي ناکامۍ همداسې پېښې شوې.
د ملګرو ملتونو په جینوا دفتر کې د افغانستان استازي نصیر احمد اندېشه ویلي، د طالبانو مشر ملا هبتالله د خپل واک خوندي ساتلو لپاره له پراخو داخلي ننګونو سره مخ دی. نوموړی زیاتوي، د جګپوړو چارواکو ځای پر ځای کولو او داخلي پاکسازي کړنو دوام د هغه نفوذ کمزوری کړی دی.
اندېشه په اېکس لیکلي: «ملا هبتالله اوس په کندهار کې تقریبا پټ دی او هیڅ کس پرې باور نه لري. د طالبانو په رهبرۍ کې د جګپوړو کسانو د اونیزو بدلونونو او پاکسازۍ کړنو له امله د هغه کنټرول کمزوری شوی او د مخالفو حلقو نفوذ زیات شوی دی».
هغه زیاته کړې: «هبتالله د یوې مهمې څانګې د ورځنیو چارو د خپلواکې څارنې سره موافق نه دی، خو په دې برخه کې زیات څه نشي کولای». په دې معنا چې د طالبانو د داخلي څانګو فعالیتونه د مشر د مستقیم کنټرول څخه بهر پرمخ ځي، چې د ډلې واکمني یې کمزوره کړې ده.
اندېشه ټینګار کړی چې نړیواله ټولنه باید د طالبانو په دننه کې د رامنځته شویو شخړو او داخلي ستونزو په اړه دقیق معلومات ولري، څو د افغانستان د بشري حقونو او انساني ناورین مدیریت لپاره موثر اقدامات ترسره کړي.
د افغانستان لپاره د پاکستان پخواني ځانګړي استازي اصف دراني ویلي، ځینې افغان پوهان په بېځایه ډول ټولې ستونزې پاکستان ته راجع کوي، داسې انګېرنه کوي لکه چې پخواني افغان مشرانو هېڅ ستونزه نهلرله. هغه وایي، د ترهګرو پر وړاندې باید اقدام وشي او افغانستان باید د ورور په توګه وپالل شي.
اصف دراني پر اېکس پاڼه لیکلي: «دا خورا خندونکي ده چې ځینې افغان پوهان ټولې ملامتۍ پاکستان ته ور اچوي، لکه چې پخواني افغان مشران له اسمان څخه راښکاره شوي وي. داسې بیانونه ورکول کېږي لکه پاکستان د سردار داود پر ړنګېدو، د شوروي اتحاد پر یرغل بللو، یا د افغانانو پاکستان ته د راتګ غوښتلو مسول وي».
هغه زیاتوي چې تر دې وروستیو، پاکستان د طالبانو جوړوونکی بلل کېده او طالبان د پاکستان د په کنټرول کې ښودل کېدل، خو که دا خبره رښتیا وای، د تحریک طالبان پاکستان (TTP) وروستۍ وژنې او تاوتریخوالی به نه وای شوی.
دراني ټینګار کړی چې «افغانستان د خپلو حاکمانو پروا نه لري، لا هم زموږ ورور هېواد دی. خو پاکستان باید د TTP ترهګرو فعالیتونو، که له افغانستان څخه وي یا د خېبر پښتونخوا ایالت کې په کلک لاس مقابله وکړي».
د تېر جمهوري نظام پر مهال د ولسمشر لومړي مرستیال امرالله صالح په تازه څرګندونو کې د امریکا او پاکستان پر رول سختې نیوکې کړي او ویلي یې دي چې دا د منلو وړ نه ده چې دغه هېوادونه د شلو کلونو لپاره د طالبانو د کویټې شورا له شتون ناخبره پاتې شوي وي.
امرالله صالح پر خپله اېکس پاڼه لیکلي، داسې انګېرل کېدل چې ګواکې امریکا او د هغې متحد پاکستان د طالبانو د کویټې شورا له فعالیتونو ناخبره وو، «د باور وړ نه دي».
هغه په طنزي ډول لیکلي چې طالبان داسې ښودل کېږي لکه د «سلیمان پر قالینې» قطر ته تللي وي. صالح همداراز ادعا کړې چې لا هم طالبانو ته هره اوونۍ شاوخوا ۶۰ میلیونه ډالر نغدې پیسې استول کېږي، چې د ده په وینا، د «بشري مرستو» تر نوم لاندې توجیه کېږي.
هغه دغه بهیر تر پوښتنې لاندې راوستی او ویلي یې دي چې دا ډول مرستې د طالبانو د دوام سبب ګرځي.
د جمهوري نظام دغه پخواني لوړپوړي چارواکي دا څرګندونې په داسې حال کې کړې چې پر طالبانو د نړیوالو مرستو، د سیمې د هېوادونو پر رول او د افغانستان د تېرو شلو کلونو د جګړې پر شالید بحثونه یو ځل بیا تود شوي دي.
د قطر، سوریې او متحده عربي اماراتو د بهرنیو چارو وزارتونو د افغانستان د وروستیو سېلابونو له قربانیانو سره خپله خواخوږي څرګنده کړې ده. افغانستان په وروستیو ورځو کې د درنو واورو او سختو سېلابونو شاهد و چې له امله یې ګڼو سیمو کې مالي او ځاني زیانونه اوښتي.
طالب چارواکو ویلي، د دغو طبیعي پېښو له امله لږ تر لږه ۱۷ کسان مړه شوي دي.
د قطر د بهرنیو چارو وزارت د شنبې په ورځ د (مرغومې ۱۳مه) په یوې اعلامیه کې لیکلي: «دوحه د افغانستان له ولس او حکومت سره د هغو سېلابونو د ناوړه پایلو پر وړاندې چې د دغه هېواد په یو شمېر سیمو کې رامنځته شوي او د یو شمېر کسانو د وژل کېدو او ټپي کېدو لامل شوي دي، خپله بشپړ یووالی او خواخوږي څرګندوي».
همدارنګه، متحده عربي اماراتو هم په یوې جلا اعلامیه کې د افغانستان د وروستیو سېلابونو له امله د قربانیانو له کورنیو ته د تسلیت مراتب وړاندې کړي دي. سوریې هم په یوه اعلامیه کې د افغانستان د سېلابونو له قربانیانو سره خواخوږي څرګنده کړې او د دغو پېښو ټپیانو ته یې د ژر تر ژره روغتیا هیله څرګنده کړې ده.