د امریکا د مرستیال ولسمشر جي‌ډی ونس پر کور د برید په تور یو کس نیول شوی دی

د راپور له‌مخې، دا پیغام په وروستیو اوونیو کې د روسیې د ولسمشر ولادیمیر پوتین له لارې رسېدلی او نتنیاهو له هغه سره څو ځله ټلیفوني اړیکې نیولي دي.

کان زیاته کړې، بیت‌المقدس اندېښمن دی چې تهران فکر کوي د اسراییل برید نږدې دی، نو ممکن د ناسمې محاسبې له امله له مخکې پر اسراییل برید وکړي او د نتنیاهو له‌خوا لېږل شوی پیغام د همدې ډول سناریو د مخنيوي لپاره دی.

نتنیاهو د دوشنبې په ورځ د اسراییل په پارلمان کې په خپله وینا کې وویل، د ایران هر ډول برید به «درنې پایلې» ولري.

امریکا د تېرې شنبې په ورځ (د مرغومي ۱۳مه) پر ونزوېلا د برید په ترڅ کې د یاد هېواد ولسمشر او همداراز مېرمن یې لاس تړلي امریکا ته ولېږدول او په امریکا کې به د نشه‌يي توکو د کاروبار په تړاو محاکمه شي.

د ملګرو ملتونو سرمنشي انتونیو ګوترېش د دوشنبې په ورځ (د مرغومي ۱۵مه) امنیت شورا ته په یوه پیغام کې پر ونزوېلا د امریکا له برید وروسته په یاد هېواد کې د بې‌ثباتۍ د زیاتېدو، پر سیمې یې د احتمالي اغېز او له نورو هېوادونو سره یې د اړیکو د څرنګوالي په تړاو ژوره اندېښنه ښودلې ده.

ګوترېش ویلي: «د جنورۍ د درېیمې د پوځي اقدام پر مهال د نړۍوالو قوانینو درناوی نه‌دی شوی».

د ملګرو ملتونو منشور د هر دولت د ځمکنۍ بشپړتیا او سیاسي خپلواکۍ پر وړاندې د زور کارول یا ګواښ په کلکه منع کړی دی.

نوموړي همداراز ویلي، د نړۍوالې سولې او امنیت ساتنه هغه وخت شونې ده، چې ټول غړي هېوادونه د منشور ټولو مادو ته ژمن پاتې شي.

ګوترېش په ډاګه کړې: «ما تل پر دې ټینګار کړی چې ټول اړخونه باید د نړۍوالو قوانینو بشپړ درناوی وکړي، په ځانګړي ډول د ملګرو ملتونو د منشور، چې د نړۍوالې سولې او امنیت د ساتنې بنسټ جوړوي».

د هغه په وینا، ونزوېلا له لسیزو راهیسې له کورني بې‌ثباتۍ او ټولنیزو او اقتصادي کړکېچونو سره مخ ده، ولسواکي زیانمنه شوې، میلیونونه خلک کډوال شوي او وضعیت بحراني دی: «خو لا هم شونې ده چې د لا پراخې او ورانوونکې جګړې مخه ونیول شي».

هغه له له ټولو وینزویلايي اړخونو غوښتي چې په یوه ټول‌شموله او ډموکراتیکو خبرو اترو کې برخه واخلي، داسې خبرې چې د ټولنې ټول قشرونه وکولای شي خپل راتلونکی پخپله وټاکي.

پر ونزوېلا د امریکا د عملیاتو له امله د اوښتو مرګ‌ژوبلې کره شمېر لا هم معلوم نه‌دی او د ونزویلا حکومت د امریکا دغه اقدام د ملکي او نظامي سیمو پر وړاندې پوځي یرغل بللی او دا یې د ملګرو ملتونو د منشور ښکاره سرغړونه ګڼلې ده.

پنټاګون د دوشنبې په ورځ د افغانستان انټرنشنل د پوښتنې په ځواب کې چې دا الوتکه د «اېم‌کیو–۹ ریپر» ډول دی، وویل چې «په دې اړه کوم معلومات نه‌لري».

دا بې‌پیلوټه الوتکه د پنجشنبې په ورځ (د مرغومي ۱۱مه) غورځېدلې ده. له دې پېښې وروسته د دې الوتکې پاتې شونې انځورونه او ویډیوګانې په ټولنیزو رسنیو کې خپرې شوې، چې په ځینو کې د پېښې په ځای کې د طالبانو حضور هم ښکاري.

طالبانو تر اوسه په رسمي ډول د دې الوتکې د غورځېدو په اړه کوم څرګند نظر نه دی ورکړی.

د ایران رسنیو لیکلي، چې طالبانو دغه بې‌پیلوټه الوتکه ویشتلې ده، خو په امریکا کې د پوځي چارو څېړونکی فرزاد ندیمي باور لري، چې یاده الوتکه د تخنیکي ستونزې له امله غورځېدلې ده.

امریکا له افغانستان څخه تر وتلو وروسته، د دې هېواد د هوايي څارنې لپاره د بې‌پیلوټه الوتکو کارولو ته مخه کړې ده. د امریکا پوځي چارواکو ویلي، چې په افغانستان کې د ترهګرو ډلو د فعالیتونو د څار لپاره پر دغو الوتکو تکیه کوي.

طالبانو منلې ده، چې امریکايي الوتکې د افغانستان هوايي حریم ته ننوځي او دا مهال د فضا د بشپړ کنټرول او د دغو الوتکو سره د مقابلې توان نه‌لري.

د طالبانو ویاند ذبیح‌الله مجاهد مخکې پاکستان تورن کړی و، چې د امریکايي بې‌پیلوټه الوتکو د افغانستان فضا ته د ننوتلو زمینه برابروي.

دا په داسې حال کې ده، چې د افغانستان ژغورنې ملي شورا مشر محمد عمر داوودزي تېره ورځ له افغانستان انټرنشنل سره په تازه مرکه کې وویل، چې امریکایانو د افغانانو د ارادې په پوهېدو سره د مخامخ اشغال د تګلارې پر ځای د پټ اشغال لاره غوره کړې ده.

نوموړی په دې باور دی، چې امریکا نور د دې لېوالتیا نه‌لري چې د ډېرو ځواکونو په لېږلو او پوځي مداخلې سره کوم هېواد اشغال کړي. خو دا څرګندونې داسې مهال کېږي، چې د امریکا د بهرني سیاست سابقه ښيي، دغه هېواد وخت ناوخت د خپلو ګټو لپاره پوځي حضور ته ترجیح ورکړې او ان که دا د اشغال بڼه هم خپله کړي.

یاد وزارت همدارنګه په ایران کې له مېشتو هندي وګړو غوښتي چې د لاریونونو له سیمو لرې پاتې شي، د هند د سفارت خبرونه او ټولنیزې شبکې په دوامداره ډول تعقیب کړي او د اړتیا په صورت کې خپل حضور له سفارت سره ثبت کړي.

راپورونه وایي، روان لاریونونه د تېرې اونۍ له یکشنبې وروسته د تهران د یو شمېر دوکاندارانو له لاریونونو پیل شوي او وروسته په چټکۍ سره نورو ښارونو ته هم غځېدلي دي. دا مهال په ګڼو ښارونو کې معترضان د حکومت ضد شعارونه ورکوي او له اقتصادي او سیاسي وضعیت څخه خپله نارضایتي څرګندوي.

ځینې رسنۍ راپور ورکوي چې د امنیتي ځواکونو د ډزو له امله شاوخوا ۱۷ تنه وژل شوي دي.

نوموړي ویلي، چې برید د خلکو پر عادي ژوند مستقیم اغېز کړی دی.

خارکېف ښار، چې له یو میلیون زیات نفوس لري، د روسیې له سرحد سره نږدې پروت دی.

سره له دې چې د دوشنبې په ورځ هوا منفي درې درجې سانتي ګراد وه، د بریدونو له امله د ښار اوسیدونکو د ۲۴ ساعتونو لپاره بریښنا نه درلوده.

له تیر نومبر میاشتې راهیسې روسیې د اوکراین د انرژۍ پر سیسټم او لوژیستیک توغندیز او ډرون بریدونه په چټکۍ سره زیات کړي دي، چې ګڼې سیمې یې په تیاره کې پرېښي دي.