د روسیې د امنیت شورا منشي سرګي شویګو د دوشنبې په ورځ د ایران د ملي امنیت عالي شورا له منشي سره ټیلیفوني خبرې کړې دي. د انټرفکس د راپور له مخې، شویګو د دغو خبرو پر مهال د ایران په کورنیو چارو کې د بهرنیو ځواکونو د لاسوهنې هڅې په کلکه وغندلې.
راپور زیاتوي، چې دواړو لوریو هوکړه کړې څو خپل تماسونه وساتي او د امنیت د پیاوړتیا لپاره خپل دریځونه همغږي کړي.
رویټرز رپوټ ورکړی، چې پاکستان او اندونیزیا د جنګي الوتکو او بېپیلوټه بریدګرو الوتکو د پلور پر سر د دفاعي تړون وروستیو پړاوونو ته نږدې شوي دي. خبرې ډېری د ۴۰ جې اېف ۱۷تندر څو موخیزو جنګي الوتکو پر پلور راڅرخي، چې پاکستان او چین په ګډه جوړې کړې دي.
د دوشنبې په ورځ د اندونیزیا دفاع وزیر په اسلاماباد کې د پاکستان د هوايي ځواک له مشر سره ولیدل. دریو امنیتي چارواکو رویټرز ته ویلي، چې په دې ناسته کې پر اندونیزیا د پاکستاني جنګي الوتکو او ډرونونو د پلور د احتمالي تړون په تړاو خبرې شوې دي.
د سرچینو په وینا، خبرې تر ډېره د جې اېف ۱۷تندر څو موخیزو جنګي الوتکو پر پلور راڅرخېدې، چې پاکستان او چین په ګډه جوړې کړې دي.
دوه سرچینو ویلي، چې دا خبرې په پرمختللي پړاو کې دي او له ۴۰ څخه زیاتې الوتکې پکې شاملې دي. یوې سرچینې زیاته کړې، چې اندونیزیا د پاکستان شاهپر بېپیلوټه الوتکو ته هم لېوالتیا ښودلې ده.
سرچینو د الوتکو د سپارلو د مهالویش او د تړون د مودې په اړه جزئیات نه دي شریک کړي.
د اندونیزیا د دفاع وزارت او د پاکستان پوځ دواړو د دې ناستې پخلی کړی دی.
د اندونیزیا د دفاع وزارت ویاند بریدجنرال ریکو ریکارډو سیریت رویټرز ته ویلي، چې ناسته د دفاعي همکاریو، ستراتیژیکو خبرو، د دفاعي بنسټونو ترمنځ د اړیکو د پیاوړتیا او د اوږدمهاله ګډو همکاریو پر فرصتونو متمرکزه وه، خو تر اوسه کومه وروستۍ پرېکړه نه ده شوې.
د پاکستان پوځ هم ویلي، چې ناسته د ګډو ګټو، سیمهییزو او نړیوالو امنیتي بدلونونو او د دواړو هېوادونو ترمنځ د دفاعي همکاریو د پراختیا پر لارو چارو راڅرخېده.
یوې بلې سرچینې ویلي، چې پاکستان له اندونیزیا سره د هوايي دفاعي سیستمونو، د اندونیزیايي هوايي ځواک د افسرانو د روزنې او د تخنیکي پرسونل د روزنې په اړه هم خبرې کوي.
اندونیزیا په وروستیو کلونو کې له فرانسې څخه ۴۲ رافال الوتکې، له ترکیې څخه کان ۴۸ جنګي الوتکې اخیستې او د چین جې ایف ۱۰ او د امریکا اېف ۱۵ اي اېکس الوتکو ته یې هم زړه دی.
د پاکستان دفاعي صنعت او وسلو ته نړیواله لېوالتیا وروسته له هغه زیاته شوه، چې تېر کال یې الوتکې له هند سره په لنډه شخړه کې وکارول شوې. داېف ۱۷ الوتکو پر پلور له اذربایجان او د لیبیا ملي پوځ سره هم موافقې شوې دي.
پاکستان له بنګلهدېش سره هم د دفاعي تړون هڅې کوي او له سعودي عربستان سره د دوه تر ۴ میلیارد ډالرو په ارزښت د دفاعي معاملې خبرې روانې دي.
د طالبانو ویاند ذبیــح الله مــجاهد وایي چې دا مهال په افغانستان کې شاوخوا دوهنیم میلیونه زدهکوونکي په دیني او له ۱۲ میلیونو ډېر زدهکوونکي په عصري زدهکړو بوخت دي. مجاهد ویلي دي، چې عالمان باید د شرعي احکامو د پلېکېدو پر وخت له نرمښت کار واخلي.
د طالبانو ویاند ذبیح الله مجاهد دا څرګندونې د کندهار «جهادیه مدرسې» په فراغتغونډه کې کړې دي.
مجاهد دا هم ویلي چې که د خلکو اصلاح په نېکه طریقه سره وي، هم ټولنې او هم خلکو ته خیر رسېږي ځکه په وینا یې د افغانستان خلکو همېشه د عالمانو خبرو ته غوږ اېښی او د دوی لارښوونې یې په خپل ژوند کې عملي کړې دي.
مجاهد د عصري او دیني علومو زده کوونکو شمېر په اړه ډېر معلومات نه دي ورکړي، چې د کومو رسمي ادارو معلومات دي.
د طالبانو بیا ځلي واک ته رسېدو او پالیسیو له امله له عصري علومو سره د یو شمېر خلکو لېوالتیا کمه شوې او د زیاتو مدرسو په جوړېدو سره د ددیني زده کړو د زده کوونکو شمېر ډېر شوی دی.
له دې وړاندې د طالبانو د پوهنې وزارت سرپرست حبیبالله اغا ویلي و، چې پر دیني زدهکړو سربېره د ټولنې د پرمختګ لپاره عصري علوم ضروري او مهم دي.
دا په داسې حال کې ده چې پر طالبانو تل له دې کبله نیوکې کېږي چې په افغانستان کې یې د عصري علومو ودې ته چندان پام نه دی کړی. همداراز دغې ډلې له شاوخوا څلورو کلونو راهیسې تر شپږم ټولګې پورته افغان نجونې د ښوونځي او پوهنتون له زدهکړو محرومې کړې دي.
ځايي سرچینو افغانستان انټرنشنل ته وویل،چې نن غرمه د کابل ولایت د سروبي ولسوالۍ سورۍ تېږې سره نژدې یو موټر سیند ته لوېدلی و، چې په دې پېښه کې د میرمنو او ماشومانو په ګډون د یوې کورنۍ ۵ تنه غړي مړه شوي او یوه نجلۍ ټپي شوې ده.
د سرچینو په وینا، تر اوسه پورې د ځینو مړو شویو کسانو مړي له اوبو څخه نه دي رااېستل شوي.
افغانستان انټرنشنل ته په رسېدلو ویډیوګانو کې ښکاري، چې ورځ تیاره شوې خو اوس هم د مړو جسدونو د راېستلو لپاره د ژغورنې ډلې بوختې دي.
د سړکونو تنګوالی، د موټر چلوونکو بېاحتیاطي، د ټرافیکو نښو او لوحو نشتوالی، د سړکونو خرابوالی، د موټر چلوونکو له لوري د نشهيي توکو استعمال او په ټوله کې د ټرافیکو اصولو په پام کې نه نیول په افغانستان کې د ټرافیکو پېښو د زیاتوالي لوی لاملونه بلل کېږي.
د اندونیزیا پولیس وایي چې د دغه هېواد د لوېدیځ نوسا تنګارا ولایت په ختیزه لومبوک سیمه کې یې شپږ بېاسناده کډوال، چې د افغانستان او یو شمېر افریقايي هېوادونو وګړي دي، نیولي دي. د پولیسو په وینا، یاد کسان یې د غیرقانوني سفر په تور نیولي دي.
د انټارا خبري اژانس د راپور له مخې، د ختیځ لومبوک د پولیسو د عامه اړیکو مشر او مرستیال کمېشنر نیکولاس عثمان ویلي، ټاکل شوې وه چې دغه کډوال په مارینکیک ټاپو کې یوې چمتو کښتۍ ته ولېږدول شي.
عثمان زیاته کړه، پولیسو له دې شپږو کسانو سربېره یو ځايي اوسېدونکی هم نیولی، چې د دې ډلې د ملتیا مسوولیت یې درلود. همداراز، هغه کښتۍ هم نیول شوې چې ګومان کېږي له ختیځ لومبوک څخه د حرکت لپاره چمتو کېده.
د هغه په خبره، د دې قضیې په تړاو د پولیسو څېړنې لا هم روانې دي.
نیول شوي ځايي اوسېدونکي، چې سوهادي نومېږي، ادعا کړې چې یوازې د دې کسانو د ملتیا لپاره تر تانجونګ لوار پورې ګومارل شوی و او د هغوی د بېاسنادۍ له وضعیت څخه ناخبره و.
هغه ویلي چې د دې کار په بدل کې یې ۱۰۰زره اندونیزیایي روپۍ ترلاسه کړې دي.
سوهادي همداراز ویلي چې دغه ډله درې شپې د ایکاس بوانا په کلي کې په یوه کورني مېلمستون کې پاتې شوې وه. د هغه په وینا، د مېلمستون مالک ترې غوښتي و چې دغه کسان تانجونګ لوار ته ورسوي، خو کله چې دوی ټاکلي ځای ته ورسېدل، د اړیکې کس حاضر نه شو او په همدې وخت کې پولیس ورسېدل او ټول کسان یې ونیول.
د اندونیزیا پولیسو تر اوسه د نیول شویو کډوالو هویت او د هغوی احتمالي وروستی منزل نه دی په ډاګه کړی.
په کابل کې سرچینو افغانستان انټرنشنل ته وویل، چې طالبانو د افغان فلم ټول تشکیلات لغوه کړي او ددې ادارې کارمندان یې په کور کښېنولي دي. طالبانو په لومړيو کې د افغان فلم ادارې نوم سمعي او بصري ریاست ته بدل کړ خو ددې ادارې کارمندان پر ځای ول.
په کابل کې د افغان فلم ادارې ځینو کارمندانو نن د دوشنبې په ورځ، د مرغومي پر ۲۲مه نېټه وویل، چې طالبانو د افغان فلم کارمندان له خپلو دند ګوښه کړي دي.
دوی وویل، چې طالبانو په کابل کې د افغان فلم ادارې ودانۍ په څو برخو وېشلې ده او ځینې برخې یې تخریب کړې دي.
د افغان فلم ځینو کارمندانو په اندېښنې سره وویل، چې احتمال شته طالبان د افغان فلم ارشیف ته هم زیان ورسوي.
ځینې ګوښه شوي کارمندان وايي، چې د اداري اصولو له په پام کې نیولو پرته له دندې لرې شوي او اوس له بې کارۍ سره مخ دي.
د افغان فلم پخوانۍ مشرې صحرا کریمي هم افغانستان انټرنشنل ته تایید کړه، چې طالبانو د افغان فلم ټول جوړښت له منځه وړی دی.
کریمي وویل:«طالبانو د افغان فلم جوړښت له منځه وړولو ترڅنګ په دېوالونو باندې د افغان فلم رسامي او نښانونه تخریب کړي دي.»
د طالبانو د واکمنۍ په لومړۍ دوره کې د افغان فلم ارشیف د ویجاړیدو له جدي خطر سره مخ و. د هغه وخت د دې ډلې مشرتابه د یادې دولتي ادارې د ټول ارشیف د ویجاړولو امر کړی و او دا ځل هم دا ګواښ پرځای دی.
د افغانستان پخواني ولسمشر اشرف غني ولسمشرۍ ماڼۍ ته د افغان فلم د ارشیف د لیږد امر کړی و او هلته یې ځای پر ځای کړی و.
طالبانو د واک له نیولو وروسته د افغان فلم نوم سمعي او بصري ریاست ته بدل کړ او د خپلې ډلې په ګټه یې فلمونه جوړول خو د افغان فلم تجربه لرونکو کارکوونکو ګوښه کېدل ښيي، چې ددې ادارې چارې فلج شوې دي.
افغان فلم په حکومتي چوکاټ کې جوړه شوې اداره وه او په دې کې د افغان شاهانو، له امان الله خان څخه نیولې تر ظاهر شاه پورې، دګڼو پخوانیو مشرانو ویډیوګانې او فلمونه خوندي دي.
د طالبانو د امربالمعروف وزارت د نوي قانونه له مخې په ټول هېواد کې د ساکښو انځورونو اخیستل او خپرول منع شوي دي.
طالبانو تر اوسه د افغان فلم د کارمندانو د شړلو په اړه څه نه دي ویلي.