خوشحال سعادت وايي د افغانستان ډرون الوتکې د پاکستان له جېټ الوتکو ګټورې دي

هغه د ۱۹۸۰مې لسيزې پر مهال د شوروي اتحاد پر ضد د افغانستان جګړې ته په اشارې سره وويل، چې پاکستان «په پوره اخلاص او ژمنتيا» د افغان مجاهدينو تر څنګ ولاړ و. ده زياته کړه، چې پاکستان د ميليونونو افغان کډوالو کوربه‌توب وکړ او زيات شمېر يې تر اوسه هم په پاکستان کې مېشت دي او خپل ژوند له همدې هېواده پر مخ وړي.

د هغه په خبره، د سراج‌الدین حقاني د کورنۍ په ګډون د مجاهدينو مشران او د هغوی کورنۍ هم کلونه کلونه په پاکستان کې اوسېدلي دي او دواړو لوریو د يوه ګډ هدف لپاره چې د ده په وينا د امريکا له‌خوا ټاکل شوی و، د شوروي پر ضد جګړه کوله.

د پاکستان د دفاع وزير وروسته د ۲۰۰۱م کال د سپټمبر د يوولسمې نېټې بريدونو ته اشاره وکړه او ويې ويل، چې اسلام‌اباد په هغه پېر کې د ناټو لپاره د اسانتيا برابرونکي په توګه رول لوباوه، خو په همدې وخت کې د امريکا له لوري پرې دا تور پورې کېده چې ګواکې د «حقاني شبکې» ملاتړ کوي. هغه له سراج‌الدین حقاني پوښتلي چې ايا دا تورونه سم وو که ناسم او په دې اړه يې د روښانتيا غوښتنه وکړه.

اصف همدارنګه پر هغه څه نیوکه وکړه، چې ده ورته له ۱۹۷۹م کال څخه د سپټمبر د یوولسمې تر پېښې وروسته پورې «دوه مخې لوبې» ویلې وې. ده وويل، چې امريکا په بېلابېلو پړاوونو کې دواړه لوري يوازې پرېښي دي. د ده په خبره، پاکستان هڅه کوله چې د افغان ډلو تر منځ خپلمنځي شخړې هوارې کړي او ان تر دې چې په کعبه کې يې د منځګړيتوب هڅې هم کړې دي. هغه ادعا وکړه، چې پاکستان د افغانانو درېيو نسلونو د مشرانو او د هغوی د کورنيو کوربه پاتې شوی دی.

د پيغام په بله برخه کې، نوموړي افغان طالبان تورن کړل چې «د پاکستان دوښمنانو» ته يې پناه ورکړې او اجازه ورکوي، چې د افغانستان له خاورې د پاکستان پر ضد کار واخيستل شي. هغه وويل، کابل ته په خپل سفر کې يې دا موضوع مخامخ سراج‌الدین حقاني ته ياده کړې او غوښتنه يې کړې، چې د پاکستان ضد ډلو ملاتړ پای ته ورسول شي. د ده په وينا، ان د مالي مرستې وړانديز هم شوی، خو «هېڅ ډاډ» نه دی تر لاسه شوی چې طالبان به د ټي‌ټي‌پي خلاف اقدامات وکړي او که نه.

د پاکستان د دفاع وزير د «حقاني» نوم د درناوي وړ بللی او د هغه د ديني مخينې په يادولو سره یې ټينګار وکړ، چې د دغه نوم حرمت بايد وساتل شي. هغه وويل، چې پاکستان د دوښمنۍ غوښتونکی نه دی او هيله لري چې د افغانستان خاوره به د پاکستان پر ضد نه کارول کېږي.

د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره ویلي، چې امیرقان متقي او شهزاده فیصل بن فرحان د ټلیفوني اړیکې له لارې د افغانستان او پاکستان ترمنځ پر وروستي وضعیت تفصیلي خبرې کړې دي.

متقي له شهزاده فیصل سره د خبرو پرمهال د سعودي عربستان د رغنده ډیپلوماتیکو هڅو او د سیمه‌ییز ثبات په برخه کې د فعال رول څخه مننه کړې او زیاته کړې یې ده، چې افغانستان له ټولو هېوادونو سره د متقابل درناوي پربنسټ د مثبتو اړیکو غوښتونکی دی.

په خبرپاڼه کې د متقي له قوله لیکل شوي: «افغانستان د هېچا پر ضد منفي نیت نه لري او خپل امنیتي تدابیر یوازې د خپل امنیت د خوندي کولو په چوکاټ کې تنظیموي چې وروستي امنیتي اقدامات دفاعي، متقابل او د وضعیت د مهارولو په موخه ترسره شوي».

پر همدغه مهال شهزاده فیصل فرحان په سیمه کې د تاوتریخوالي د کمولو لپاره د ډیپلوماټیک حل پر ارزښت ټینګار کړی او زیاته کړې یې ده، چې ټول لوري باید د متقابل درناوي، د حاکمیت او ځمکني بشپړتیا د اصولو مراعت ته ژمن پاتې شي.

د طالبانو په خبرپاڼه کې د سعودي عربستان د بهرنیو چارو وزیر له قوله لیکل شوي، چې نوموړي د اختلافاتو د حل لپاره د ډیالوګ او سیاسي لارو چارو په اړه د افغانستان د څرګند دریځ هرکلی کړی او ډاډ یې ورکړی، چې سعودي عربستان به دا ځل د ثبات په برخه کې خپلې هڅې جاري وساتي.

محسن نقوي د يوه لوړپوړي پاکستاني پلاوي په مشرۍ د جمعې په ورځ په يوه غونډه کې ګډون وکړ، چې د ناقانونه کډوالۍ او د انسانانو د قاچاق په اړه جوړه شوې وه. دغه غونډه د پولنډ په پلازمېنه وارسا ښار کې ترسره شوه. په دې ناسته کې د پولنډ، استونیا، لاتویا، لېتوانیا د کورنيو چارو وزيرانو او همدارنګه د فنلنډ د حکومت استازي برخه اخيستې وه.

د پاکستان د کورنيو چارو وزير په دې غونډه کې تر ډیورنډ کرښې هاخوا ګواښونو پر وړاندې د مبارزې لپاره د نړۍوالې همکارۍ د لا پياوړتيا غوښتنه وکړه.

په دې ناسته کې د کورني امنيت، د ترهګرۍ پر ضد د مبارزې، د پولو د سمبالښت او د نشه‌يي توکو پر ضد د ګډې مبارزې په اړه مفصلې سلا مشورې وشوې. ګډونوالو ټينګار وکړ، چې د قانون پلي کوونکو ادارو ترمنځ دې د استخباراتي معلوماتو نږدې او اغېزمنه تبادله نوره هم پياوړې شي.

د یاد بنسټ اعلامیه کې راغلي: «دا بریدونه د ځايي وخت له‌مخې شاوخوا ۷ بجې ترسره شوي دی. موږ داسې عکسونه او شواهد ترلاسه کړي، چې ښيي پاکستاني پوځیانو په قصدي ډول ملکي وګړي په نښه کړې دي».

د بشري حقونو نړۍوال بنسټ زیاده کړې، چې په یادو بریدونو کې د ماشومانو په ګدون څلور ملکي وګړي وژل شوي او ۱۶ تنه نور ټپیان شوي دي.

یاد بنسټ د پاکستان دغه ډول بریدونه د نړۍوالو بشر دوستانه قوانینو څخه مستقیمه سرغړونه بللې او غوښتنه کوي، چې د پاکستان د دغه ډول بریدونو په تړاو دې پلټنې وشي.

نوموړي ویلي، د سیمې خلک له کلونو راهیسې د جګړو، بې‌ځایه کېدو او زیانونو له سختو اغېزو سره مخ دي او نور تاوتریخوالی به د ملکي وګړو پر ژوند لا ډېر منفي اغېز وکړي.

د هغه په وینا، ملکي وګړي، ټپیان او هغه کسان چې په جګړه کې برخه نه اخلي یا نور برخه نه لري، باید خوندي وساتل شي. همداراز ټینګار شوی چې بشري مرستې باید ټولو اړمنو کسانو ته پرته له خنډه ورسېږي، روغتونونه باید خپل فعالیت ته دوام ورکړي او اساسي خدمتونو ته لاسرسی باید تضمین شي.

هغه زیاته کړه، د سره صلیب او سرې میاشتې اړوند ادارې، د دواړو هېوادونو له دولتي چارواکو سره په همغږۍ، پر دې کار کوي چې د جګړو له امله د رامنځته شویو بشري اړتیاوو د پوره کولو لپاره عملي چمتووالی ونیسي. د هغه په وینا، اوسنی تمرکز د پولې دواړو غاړو ته پر هغو روغتیايي مرکزونو دی چې د نښتو ټپیان درملنه کوي.