ظریفه غفاري: باید داسې ستراتیژیک پلان جوړ کړو چې زموږ راتلونکې وټاکي

علي احمد جلالي د شنبې په ورځ (د کب ۹مه) د افغانستان انټرنشنل په «دیدګاه» خپرونه کې ویلي، چې د افغانستان اوسنی وضعیت د یوې ګړندۍ او مقطعي پروسې پایله نه ده او په سملاسي توګه یې بدلون ناممکن دی، خو ښايي په افغانستان او سیمه کې د بنسټیزو پرمختګونو او بدلونونو په پایله کې بدلون ومومي.

جلالي د افغان طالبانو په جوړښت او ملاتړ کې د پاکستان رول ته په اشارې سره وویل، که څه هم دغه هېواد په تېر کې د یادې ډلې په رامنځته کولو کې ونډه لرله، خو اوس خپله د هغې له پایلو او عواقبو سره مخ شوی دی.

همدارنګه جلالي د افغان طالبانو په داخلي جوړښت کې د پاکستاني طالبانو د نفوذ یادونه هم وکړه او وايي، چې اوس د کابل واکمنان د پاکستان د حکومت ضد وسله‌والو ډلو د مهارولو اراده نه لري.

پر همدغه مهال د افغانستان د تېر حکومت یاد پخوانی چاراکی په دې باور دی، چې د کابل او اسلام‌اباد ترمنځ د کړکېچ زیاتېدل تر ډېره د کرښې هاخوا ګوښونو له امله نه، بلکې د طالبانو په داخلي جوړښت کې د بدلون لپاره د پاکستان د هڅو له امله دی.

جلالي څرګنده کړې، چې پاکستان د طالبانو د رژیم د پرځولو هڅه نه کوي، بلکې هڅه یې دا ده چې د فشار له لارې د دغه رژیم په دننه کې خپل پلوي ځواکونه پیاوړي کړي، ترڅو په دې توګه خپلو ستراتیژیکو موخو ته ورسېږي.

نوموړي په ټینګار سره ویلي، که څه هم طالبان د نړۍوالې ټولنې له‌خوا په رسمیت نه دي پېژندل شوي او په نړۍ کې هېڅ ملګری نه لري، خو دا ډله د پاکستان د ګتو د ترلاسه کولو لپاره یوه ستراتیژیکه وسیله ده.

هغه ایرانیانو ته په خپل پیغام کې اعلان وکړ، چې د ایران مذهبي مشر علي خامنه‌يي «د نړۍ له پاڼې ورک شوی» او د هغه په مړینې سره اسلامي جمهوري هم «په عمل کې خپل پای ته رسېدلې دی» او ډېر ژر به «د تاریخ کثافت دانۍ ته وغورځول شي».

هغه په دې پیغام کې ټینګار وکړ، چې د اسلامي جمهوري د چارواکو له‌خوا د خامنه‌يي د ځای ناستي ټاکلو هره هڅه له وړاندې ناکامه ده او ویې ویل، هر هغه څوک چې د هغه په ځای کښېني «نه به مشروعیت ولري او نه بقا» او د حکومت د جنایتونو شریک به وګڼل شي.

شهزاده رضا پهلوي همدارنګه د ایران نظامي، انتظامي او امنیتي ځواکونو ته په خطاب کې وویل، چې د یو «پرځېدونکي رژیم» د ساتلو هڅه پر ماتې محکومه ده او هغوی یې له خلکو سره یوځای کېدو او د «یوې ازادې او ودانې راتلونکې ته د ایران له باثباته لېږد» سره مرستې ته راوبلل.

هغه زیاته کړه، چې د خامنه‌يي مړینه که څه هم تویه شوې وینې نه‌شي بېرته راګرځولی، خو کولی شي د عدالت غوښتونکو کورنیو او قربانیانو لپاره یو ملهم وي.

شهزاده رضا پهلوي د دې پیغام په دوام کې د ایران خلک «هوښیارۍ او چمتووالي» ته راوبلل او ویې ویل، چې په سړکونو کې د پراخ او برخلیک ټاکونکي حضور وخت «ډېر نږدې» دی.

په امنیت شورا کې د امریکا د استازي په وینا، د ایران «رژیم» د داسې بریدونو مشري کړې، چې د امریکایانو ژوند یې اخیستی او خلک یې یرغمل کړي دي.

هغه زیاته کړه: «ډیپلوماسي هغه وخت بریالۍ کېدای نه‌شي چې موږ د سولې لپاره یو واقعي لوری ونه‌لرو. تر هغه چې ټرمپ په مستقیم ډول د ایران له خلکو سره خبرې وکړې او ورته ویې ویل، چې ستاسو د ازادۍ وخت نږدې شوی دی. ټوله نړۍ شاهده وه چې دې رژیم عام وژنه وکړه».

نوموړي همداراز خپلو متحدینو ته په ډاډ ورکولو سره څرګنده کړه: «هغوی چې زموږ تر څنګ ودرېدل باید پوه شي چې د هغوی امنیت د معاملې وړ نه‌دی. سوله په مصلحت او امتیاز ورکولو نه ترلاسه کېږي. د اقدام نه کولو او ځنډولو لګښت تر پرېکنده اقدام ډېر زیات دی.»

نوموړي ویلي، چې د امنیت شورا یاده بېړنۍ غونډه د فرانسې د ولسمشر په غوښتنه جوړه شوې ده او زیاته یې کړه: «سیمه ثبات ته اړتیا لري. تاوتریخوالی باید کم شي او په سیمه کې د اوږدمهاله امنیت لپاره شرط د نړۍوالو قوانینو درناوی دی».

نوموړي د ایران له‌خوا پر څو عربي هېوادونو بریدونه وغندل او زیاته یې کړه، فرانسه چمتو ده چې د یادو هېوادونو د ساتنې په برخه کې لازمه همکاري وکړي.

دا په داسې حال کې ده، چې پر ایران بریدونه د یاد هېواد د اټومي پروګرام د دوامداره څار په شرایطو کې ترسره کېږي.

ګوترېش په یاده غونډه کې ویلي، چې د امریکا او اسراییل په ګډو بریدونو کې د ایران شاوخوا ۲۰ ښارونه په نښه شوي دي.

نوموړي د ایران د ځینو مشرانو د وژل کېدو راپورونو ته په اشاره ویلي، چې تر اوسه د یادو ایراني چارواکو وژل کېدو په خپلواک ډول نه‌شي تاییدولی.

نوموړي خبرداری ورکړی: «په سیمه کې د پوځي اقدام پیل د داسې پېښو د لړۍ خطر له ځان سره لري، چې کنټرول یې ناشونی دی.»

همدارنګه نوموړي زیاته کړې: «زه د تاوتریخوالي د کمولو او د دوښمنیو سمدستي بندولو غوښتنه کوم او زه له ټولو اړخونو څخه غوښتنه کوم چې سملاسي د خبرو اترو مېز ته راستانه شي».