د امریکا او اسراییل بریدونو په ایران کې مېشت افغانان له وېرې او ستونزو سره مخ کړي
د ایران پر ښارونو د امریکا او اسراییل د ګډو هوايي بریدونو له پیل راهیسې زرګونه افغان کډوال د وېرې له امله د اسلامقلعه له لارې افغانستان ته ستنېږي، خو په ایران کې د پاتې افغان کډوالو وضعیت ورځ تر بلې کړکیچن او له ستونزو سره مخ کېږي.
راپور زیاتوي چې سلګونه زره افغانان لا هم د تهران په سوېلي او ختیځو سیمو کې ژوند کوي، هغه ځایونه چې د صنعتي او پوځي سیمو تر څنګ موقعیت لري او اوس د بمباریو له ګواښ سره مخ دي.
شنونکي وايي که جګړه اوږده شي، د افغان کډوالو بشري وضعیت به نور هم خراب شي، او په ایران کې پاتې میلیونونه افغانان به د ناامنۍ او سختو شرایطو سره مخ شي.
د امنیتي ستونزو له امله د هغو پخوانيو افغان نظامیانو نومونه نشو په ډاګه کولی چې اوس مهال د طالبانو په لیکو کې د پاکستان پرضد جګړه کې برخه لري او په دې کې د هاوان او توپچي برخې زده کړي هم موجود دي.
د ترلاسه شو معلوماتو له مخې طالبانو نه یوازې د ډیورنډ کرښې په اوږدو کې پرتو ولایتونو قومي مشران او نظامیان هڅولي چې د پاکستان پرضد روانه جګړه کې لاریونونه وکړي او د دوی ملاتړ وکړي بلکې په نورو ولایتونو کې هم ورته راپورونه شته، چې طالبانو په امر لاریونونه جوړ شوي دي.
د یادونې وړ ده، نن یولسمه ورځ ده چې د طالبانو او پاکستان ترمنځ جګړه روانه ده، چې ملکیانو ته هم پکې مرګ ژوبله اوښتې ده او زرګونه کورنۍ د جګړې له امله له خپلو کورونو بې ځایه شوي دي.
د مالیزیا لومړي وزیر، محمد انور ابراهیم، خبرداری ورکړی چې د طالبانو او پاکستان ترمنځ روانې نښتې د سیمې سوله او ثبات له ګواښ سره مخ کوي.
انور ابراهیم له دواړو لورو غوښتي چې د تاوتریخوالي له زیاتېدو ډډه وکړي او خپل اختلافات د خبرو او مذاکراتو له لارې حل کړي. هغه دواړه خواوې زغم ته راوبللې او ټینګار یې وکړ چې روان تاوتریخوالی کولی شي سیمهییز ثبات کمزوری کړي.
د مالیزیا لومړي وزیر تېره ورځ په جلا جلا ټیلیفوني اړیکو کې د طالبانو له رییس الوزرا ملا محمد حسن اخوند او د پاکستان له لومړي وزیر شهباز شریف سره خبرې کړي دي.
هغه د جمعې په ورځ په یوه بیان کې وویل چې د ملا حسن اخوند سره په خبرو کې یې ټینګار کړی چې دواړه هېوادونه باید له زغمه کار واخلي او له هر هغه اقدام څخه ډډه وکړي چې وضعیت نور هم کړکېچن کولای شي.
انور ابراهیم زیاته کړه چې روان پوځي اقدامات، چې تر دې دمه یې د دواړو لورو سلګونه کسان وژلي، باید ژر تر ژره ودرول شي. د هغه په وینا، مالیزیا د دې کړکېچ د حل لپاره د خبرو او ډیپلوماټیکو لارو ملاتړ کوي، څو د اوږدمهاله شخړې مخه ونیول شي.
نوموړي وویل چې جګړه یوازې د خلکو کړاو زیاتوي او د سیمې سوله او ثبات کمزوري کوي.
د ملګرو ملتونو د بشري حقونو عالي کمېشنر ولکر ترک له پاکستان او طالبانو غوښتي، پر ډیورنډ کرښه روانې نښتې ژر تر ژره ودروي او د هغه مېلیونونه کسانو مرستې ته لومړیتوب ورکړي چې له اوږدې مودې راهیسې د جګړو له امله له کړاو سره مخ دي.
ولکر ترک ویلي، چې د دواړو هېوادونو ملکي وګړي اوس د هوايي بریدونو، درنو توپونو، هاوانونو او ډزو له امله خپلو مېنو پرېښودو ته اړ کېږي. هغه ټینګار کړی، چې ټولې خواوې باید د نړۍوالو بشري او بشرپاله قوانینو له مخې د ملکي وګړو ساتنه تضمین کړي او د احتمالي سرغړونو په اړه خپلواکې او رڼې څېړنې ترسره کړي.
د ملګرو ملتونو د معلوماتو له مخې؛ په ۲۰۲۵کال کې د ډیورنډ کرښې پورې غاړې بریدونو له امله په افغانستان کې ۸۷ ملکي وګړي وژل شوي او ۵۱۸ نور ټپیان شوي وو، چې دا له ۲۰۰۹کال راهیسې تر ټولو لوړه شمېره بلل کېږي.
همدارنګه راپور کې راغلي، چې د ۲۰۲۳کال له سپټمبر میاشتې راهیسې کله چې پاکستان د بېاسناده افغان کډوالو د بېرته ستنولو لړۍ پیل شوه تر ۲ مېلیونه ډېر افغانان بېرته افغانستان ته ستانه شوي دي؛ خو لاهم نږدې ۲ مېلیونه افغانان په پاکستان کې مېشت دي.
د بشري حقونو عالي کمېشنر ویلي، چې د جګړو له امله ډېرو اړمنو خلکو ته بشري مرستې نهرسېږي او دغه کار د خلکو کړاو نور هم زیاتوي.
