القره داغي: په رمضان کې د افغانستان او پاکستان ترمنځ د جګړې بېړنۍ درېدل فریضه ده

انور ابراهیم په ایکس کې لیکلي چې تېره شپه یې د ایران بهرنیو چارو وزیر، سید عباس عراقچي، سره خبرې وکړې ترڅو د ایران خلکو ته د مالیزیا همدردي او ملاتړ څرګند کړي.

نوموړي د تیرو بریدونو له امله د وژل شویو کسانو په ګډون، د ایران د ستر مشر، علي خامنه‌ای، او د ۱۶۵ښوونځي زده‌کوونکو د مرګ په اړه د مالیزیا خواخوږي څرګنده کړه.

ابراهیم ټینګار کړی چې مالیزیا د هر ډول پوځي اقدام چې د هېواد د خپلواکۍ پر ضد وي، سخت مخالفت کوي او د جګړې د اوږدمهاله اغېزو په اړه ژوره اندېښنه لري، کوم چې د نړیوالې سولې، ثبات او هوساینې لپاره خطرناکه دي.

نوموړي همداراز په خبرو کې د سیمه‌ییزو کړکیچونو د کمولو، د ډیپلوماسۍ د هڅو پیاوړتیا، او د سوله‌ییزو حل لارو د موندلو اړتیا یادونه کړې، په ځانګړي ډول د فلسطین وضعیت چې لا هم د نړیوالې ټولنې پام ته اړتیا لري.

د دې ادارې چارواکي وایي چې د نړیوال ترانسپورټ په لارو کې ګډوډي د خوړو لېږد ته لویه ستونزه ګرځېدلې ده. د هرمز تنګي تړل کېدل او د کښتیو له خوا د سویس کانال له لارې تګ راتګ کمېدلو د لېږد لګښتونه زیات کړي او ځنډ یې رامنځته کړي دي. همدارنګه د سیمې د مهمو هوايي ډګرونو لکه د دبۍ او دوحې د فعالیتونو ګډوډي د مرستو رسونه نوره هم ستونزمنه کړې ده.

د دغې کړکېچ له امله د خوړو نړیوالې بیې هم لوړې شوې دي او دا چاره د زیانمنو خلکو لپاره د خوړو د کمښت خطر زیاتوي.

د خوړو نړۍوال سازمان وایي د مرستو د دوام لپاره بدیلې لارې لکه سمندري، ځمکنۍ او رېل لارې کاروي. دغه سازمان همداراز وایي د بحران په لومړیو ورځو کې شاوخوا ۲۵ زره د تیارو خوړو بستې لبنان ته لېږل شوې چې هره بسته کولای شي د یوې کورنۍ لپاره د دوو اونیو خواړه برابر کړي.

د دغه سازمان چارواکي وایي چې د دغو عملیاتو د دوام لپاره د نړۍوالو تمویل کوونکو او شریکانو عاجلې مالي مرستې ته اړتیا ده، څو د خوړو د رسولو لړۍ روانه پاتې شي.

خالد بن سلمان په ایکس کې په یوه پوسټ کې لیکلي چې له فیلډ مارشال عاصم منیر سره یې لیدنه کړې او د ایران له لوري پر سعودي عربستان د بریدونو موضوع یې ورسره څېړلې ده.

هغه زیاته کړې چې په دې لیدنه کې د سعودي عربستان او پاکستان ترمنځ د ګډ ستراتیژیک دفاعي تړون په چوکاټ کې د همکاریو او د دغو بریدونو د مخنیوي پر لارو چارو هم بحث شوی دی.

خالد بن سلمان ویلي چې دا ډول بریدونه د سیمې د امنیت او ثبات په ګټه نه دي او باید مخه یې ونیول شي.

هغه همداراز هیله څرګنده کړې چې ایران به د حکمت او عقل لاره غوره کړي او له هغو ناسمو حسابونو څخه به ډډه وکړي چې د سیمې د امنیت او ثبات پر ضد تمامېږي.

جنرال خوشحال سادات د ایکس په ټولنیزه شبکه کې په یوه پوسټ کې لیکلي چې د ایران د جګړې له پیل لا یوه اوونۍ هم نه ده تېره شوې، خو د نړۍ په بېلابېلو برخو، په ځانګړي ډول په پاکستان کې، د تیلو پر سر ستونزې او مرګونې پېښې پیل شوې دي.

هغه خبرداری ورکړی چې که دا وضعیت همداسې دوام وکړي، نو د شاوخوا ۲۶۰ میلیونه نفوس لرونکی پاکستان به د یوې میاشتې په موده کې له جدي ستونزو سره مخ شي او دا اغېزې ښايي چین او هند ته هم وغځېږي.

د سادات په وینا، د تیلو او مهماتو احتمالي کمښت ښايي د پاکستان د پوځ پر وړتیاوو هم اغېز وکړي او پوځ ونه شي کولای خپلې الوتکې او پوځي وسایط په اسانه وکاروي.

نوموړي زیاته کړې چې افغانستان نسبتاً لږ مصرف او اړتیاوې لري او د تیلو ډېری اړتیاوې یې د منځنۍ اسیا له لارې د ځمکنۍ لارې پوره کېږي.

دغه طالب وزیر زیاته کړې، چې د یوه افغان مقابل کې یې د پاکستان لسګونه پوځیان وژلي دي. ملا یعقوب همدا راز وایي، چې د پاکستان «اصلي درد ډیورند دی».

د نوموړي په خبره، که له پاکستان سره جګړه ان لسو کالو ته هم اوږدېږي، نو دوی ورته چمتووالی لري.

دا څرګندونې په داسې حال کې دي، چې همدا تېره شپه هم طالبانو د ډیورنډ کرښې په بېلابېلو نقطو کې له پاکستاني عسکرو سره جګړې کړې دي.