سارا اډمز: د طالبانو لخوا د بې‌ځايه نیولو دوام د افغانستان دننه جدي امنیتي ګواښ دی

د همت غورځنګ په اعلامیه کې راغلي، په دې مراسمو کې د ښځو د حقونو فعالانې، د پوهنتونونو او ښوونځیو استادانې او د برازیل عام ولس ګډون وکړ او د افغان ښځو ملاتړ یې اعلان کړ.

اعلامیه کې راغلي:«ښځې د انسانیت ستنې او د ټولنې د عزت، پوهاوي او پرمختګ سرچینه ده. دوی باید د سیاست او نورو اهدافو د وسیلې پر ځای د برابر او کرامت لرونکي وګړي په توګه وپيژندل شي.»

غورځنګ د نړیوالو بنسټونو، د برازیل حکومت او نړیوالې ټولنې څخه غوښتنه کړې چې د افغان ښځو د حقونو دفاع وکړي، د جنسیتي توپیر پېژندنه ومني او د ښځو له اساسي حقوقو څخه ملاتړ وکړي.

همداراز په اعلامیه کې ویل شوي چې «همت» غورځنګ د مارچ ۸، ۲۰۲۶ ورځ د ښځو د مدني مبارزې، عدالت او برابري لپاره د ژمنې ورځ بولي او یادونه یې کړې چې افغان ښځې هیڅکله د ظلم پر وړاندې خاموشې نه پاتې کېږي.

د افغانستان رسنیو د ملاتړ سازمان په اعلامیه کې ویلي چې د افغان کډوالو، په ځانګړې توګه د افغان خبریالانو روان وضعیت په پاکستان کې خورا اندېښمن دی. په اعلامیه کې راغلي چې د نړیوالو قوانینو سره سره افغانان په پاکستان کې د مجرمانو په څېر چلند سره مخ دي.

امسو زیاته کړې چې د پولیسو له‌خوا د افغانانو نیول او د کمپونو پر ځای زندانونو ته د هغوی لېږدول غیرانساني اقدامات دي. د سازمان په وینا، تر ټولو بوږنوونکې پېښه دا ده چې یوه افغان خبریاله د خپلې کورنۍ له دوو نورو ښځینه غړو سره درې ورځې مخکې د اسلام‌اباد په یو زندان کې بندي شوې ده. د امنیتي دلایلو له مخې د نوموړې خبریالې هویت نه‌دی افشا شوی، خو تر دې مخکې هم یوه بله افغان خبریاله ورته برخلیک سره مخ شوې وه.

سازمان ټینګار کړی چې دا خبریاله او لسګونه نور مسلکي کادرونه د خپل هېواد د ناوړه امنیتي وضعیت او د ژوند د ګواښونو له امله پاکستان ته پناه وړې ده، او پوښتنه کوي: «ایا د خپل ژوند د ژغورنې لپاره هجرت کول جرم دی؟»

امسو له پاکستاني حکومت غوښتي چې نیول شوې خبریاله او د هغې کورنۍ سملاسي خوشې کړي او د افغان خبریالانو پر وړاندې ځورونې پای ته ورسوي. همداراز، سازمان له ملګرو ملتونو او د خبریالانو د خوندیتوب نړیوالو بنسټونو غواړي چې د پناه‌غوښتونکو د حقونو د ساتنې لپاره پاکستاني حکومت باندې فشار راوړي.

اعلامیه پای کې له نړیوالې ټولنې، اروپا، امریکا او نورو هېوادونو کې مېشتو افغان خبریالانو، رسنیو او د رسنیو فعالانو غوښتنه کوي چې د بې‌عدالتۍ او بندي شویو خبریالانو ستونزې راپورته کړي او د عدالت غږ پورته کړي.

رسنیو ته سرچینو تایید کړې چې پاکستاني پلاوی، چې پکې مولوي فضل الرحمن خلیل، مولوي عبدالله شاه مظهر او مولوي ساجد عثمان شامل دي، په کابل کې د طالبانو له استازو سره خبرې کوي.

پاکستاني چارواکو د سمدستي پوښتنو ځواب نه دی ورکړی چې ایا دا پلاوی په رسمي ماموریت افغانستان ته تللی؟ او ددې ترڅنګ د ماموریت محتوا هم نه ده افشا شوې.

د طالبانو نشراتي ادارې المرصاد هم په ایکس تایید کړې چې، د پاکستان پوځ او ادارې د افغانستان د وضعیت له مخې د خبرو اترو غوښتنه کړې ده.

المرصاد ټینګار کړی چې طالبان د خپلې خاورې او خلکو د دفاع ترڅنګ د خبرو دروازې پرانستې ساتلي، خو یوازې هغه وخت به د مذاکراتو میز ته کېني چې د پاکستاني پلاوي نیت صادقانه وي او هڅه د کمزوریو پټولو یا وخت ضایع کولو لپاره نه وي.

یو سیمه ییز اوسېدونکي ایران انټرنشنل ته لیکلي:«د شپې ناوخته موږ د کرج په شهرک وحدت کې د یوې زورورې چاودنې غږ واورېد او د کور کړکۍ هم ماتې شوې».

د همدې سیمې یو بل اوریدونکي ویلي تر چاودنې وروسته له څو ساعتونو څخه برېښنا هم بنده شوې.

د اصفهان په شهدا سیمه، د سهار په ۴ بجو په تهرانسر، د اصفهاني په مرزدران او اشرفي بولیوارډ، د تهران په فلاج سیمه، بارودو بوی او نن سهار په قشم کې هم د چاودونو د غږونو د اورېدو راپورونه ورکړل شوی.

تر اوسه د دې چاودنو د زیان او تلفاتو په اړه معلومات نه دي ورکړل شوي.

علي خېل د سې شنبې په ورځ (د کب ۱۹مه) پر خپله اېکس پاڼه لیکلي، چې په دوحه کې د امریکا او طالبانو له تړون څخه واشنګټن یوازې غوښتل «د یوې بې موخې جګړې څخه چې بریا یې ناشونې» وه ووځي. د نوموړي په خبره له افغانستان نه د بهرنیو پوځیانو دا ډول وتل د کوم منظم پلان له مخې نه و، بلکه د ناکامۍ او ماتې په مانا وه.

هغه زیاته کړې: «کله چې د دوحې تړون ته اشاره کېږي او د افغانستان د مسایلو لپاره یې اړین بولي، صرف د وخت ضایع کول دي.»

علي خېل اندېښنه ښودلې، چې په ایران کې خطرناکه جګړه ییز وضعیت او د پاکستان سره کړکېچ د افغانستان په اقتصادي، امنیتي شرايطو، بشري ناورین او د افغان کډوالو پر ژوند به مستقیم اغېز ولري.