د پاکستان د مرګونو بریدونو وروسته په ختیځ نورستان کې د بې ثباتۍ په اړه اندېښنې زیاتې شوي

د پاکستان د جامعه الرشید مسوول او ددغه هېواد استخباراتو ته نږدې کس مفتي عبدالرحیم د دغه هېواد د سماء ټلویزیون له یوې خپرونې «دو ټوک» سره په خپله وروستۍ مرکه کې ادعا کړې، چې «مولوي اخترمحمد منصور د پاکستان په خوښه د طالبانو مشر ټاکل شوی و».

نوموړي په دې مرکه کې دغه راز ادعا کړې، چې «د ملامحمد عمر زوی مولوي یعقوب مجاهد غوښتل د پلار له مرګ وروسته د ډلې مشر شي، خو هغه ته ۵۰۰ زره ډالره ورکړل شول، چې له دې غوښتنې لاس پرسر شي».

مفتي عبدالرحیم، چې د الرشید ټرسټ په نامه یې یوه خیریه بنسټ چلاوه او د طالبانو په ملاتړ یې د « ضرب مومن» په نامه یوه اونیزه خپروله، ویلي، چې ملا یعقوب په عمر کم و، افغانستان یې له نږدې نه و لیدلی، نو له همدې امله پاکستاني چارواکو وړ نه ګڼله، چې نوموړی د طالبانو نوی امیرالمومنین شي.

نوموړي ادعا کړې، چې له همدې امله مولوي یعقوب د پاکستان خلاف دی.

د طالبانو دغه پخواني ملاتړي، چې اوس یې په مخالفانو کې شمېرل کیږي، ملا یعقوب ته د ۵۰۰ زره ډالرو د ورکولو په تړاو په غیر مستقیم ډول وویل، چې د پاکستاني چارواکو له خوا ورکړل شول.

مفتي عبدالرحیم له دې وړاندې په ۲۰۰۲ کال کې په خوست کې د حقاني شبکې مشر مولوي جلال الدین حقاني ته هم له کراچۍ نه پنځه میلیونه پاکستان روپۍ راوړې وې او د خوست په مندوزیو ولسوالۍ کې یې ور کړې وې.

طالبانو ته نږدې کسان مفتي عبدالرحیم د پاکستان د استخباراتو همکار بولي او وايي، چې نوموړی پر کابل د طالبانو له تسلط وروسته کندهار ته په سفر و، خو ددې ډلې غړو پرېنښود، چې کندهار ته لاړ شي او بېرته یې پاکستان ته ستون کړ.

طالبانو او پاکسان په رسمي ډول د نوموړي د تازه ادعاوو په اړه څه نه دي ویلي، خو د طلبانو غړي د هغه خلاف وخت ناوخته څرګندونې کوي او تور پرې پورې کوي، چې په ۲۰۰۱ کال کې یې د امریکا د بریدونو خلاف د طالبانو د ملاتړ په نامه مرستې ځان ته کېښودې.

مفتي عبدالرحیم وخت ناوخته د پاکستان د پوځ په ملاتړ څرګندونې کوي او له پاکستان سره جنګېدونکي جنګیالي « خوارج» بولي.

د طالبانو د بهرنیو چارو وزیر امیرخان متقي په لاسلیک صادر شوي مکتوب کې، چې د ۱۴۰۴ کال د کب میاشتې پر ۲۷ مه په جرمني کې د افغانستان سفارت ته لېږل شوی، د سفارت له دوهم سکرتر محمد اصف عبدالله څخه غوښتنې چې له ټاکلې نېټې وروسته په کابل کې د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت ته مراجعه وکړي.

تر اوسه طالبانو او د جرمني د بهرنیو چارو وزارت په دې اړه څه نه دي ویلي.

دوه ورځې وړاندې افغانستان انټرنشنل ـ پښتو داسې سندونه ترلاسه کړي ول، چې طالبانو په جرمني کې د سفارت سرپرست عبدالباقي پوپل له دندې ګوښه کړی او د لنډمهال لپاره یې د سفارت محلي کارکوونکي په توګه ټاکلی دی.

د سند له مخې، د طالبانو ریاست الوزرا له پوپل څخه غوښتي و، چې د دندې له پای وړاندې تسلیمي ورکړي.

طالبانو ریاست الوزرا په دې مکتوب کې له عبدالباقي پوپل څخه غوښتنه کړې وه، چې د دندې د پای ته رسېدو تر نېټې وړاندې د طالبانو ګومارل شوي ډېپلوماټ نبراس الحق عزیز ته تسلیمي ورکړي.

په مکتوب کې لیکل شوي، چې د عبدالباقي پوپل له تجربو د ګټې اخیستنې په موخه دې هغه په نوموړي سفارت کې د ۲۵۰۰ یورو په بدل کې د محلي کارمند په توګه وګومارل شي.

په برلین کې ډېپلوماټیکو سرچینو افغانستان انټرنشنل - پښتو ته ویلي و، چې د جرمني بهرنیو چارو وزارت ته په رسمي ډول د دغې ګومارنې په اړه معلومات نه دي ورکړل شوي.

د معلوماتو له مخې، طالبان له سفارت او کوربه هېواد سره په رسمي چارو کې له پوپل څخه د سرپرست سفیر په توګه ګټه اخلي خو په سندونو کې عبدالباقي پوپل د محلي کارمند صلاحیتونه لري.

د طالبانو بهرنیو چارو وزارت تر اوسه په دې اړه څه نه دي ویلي.

د سره صلیب نړۍوالې کمیټې د راپور له مخې؛ په افغانستان کې د اوبو کمښت د وچکالۍ، د ورښتونو کمښت، د نفوس د چټک زیاتوالي او د ځمکې لاندې اوبو د ټیټېدو له امله لاپسې ډېر شوی دی.

ډېری کورنۍ اړې دي، چې یا له ناپاکه اوبو استفاده وکړي او یا د اوبو د موندلو لپاره اوږد مزل وکړي چې تر ټولو ډېر بار یې د ښځو او ماشومانو پر اوږو دی. په ښارونو لکه کابل، مزارشریف او کندهار کې هم ورته ستونزې شته، چې خلک ورځ تر بلې شخصي څاګانو او د اوبو ټانکرونو ته اړ کېږي.

په کندهار کې د یوې سیمې مشر فضل الرحمان وايي: «اوبه زموږ د ټولنې تر ټولو ستره ستونزه ده. ما خپله ۸۶ متره ژوره څاه وکېندله؛ خو کافي اوبه په‌کې ونه موندل شوې. ډېری کورنۍ د دې وس نه‌لري، چې خپله څاه وکېندي».

هغه زیاتوي: «ماشومان اړ دي، چې خپلې زده‌کړې پرېږدي او د اوبو راوړلو لپاره اوږد مزل وکړي. سهار ځي او مازیګر راګرځي؛ خو یوازې څو لوښي اوبه راوړي، چې د کور اړتیاوې نه پوره کوي».

د سره صلیب نړۍواله کمېټه وايي، د اوبو کمښت د کرنې سکتور هم اغېزمن کړی چې له امله یې د خوړو تولید کم شوی او د خوارځواکۍ او ناروغیو ګواښ زیات شوی دی. په همدې حال کې دغه ادارې په ۲۰۲۵کال کې په کندهار او هرات کې د اوبو رسولو د ښه‌والي لپاره پروژې پیل کړې دي.

په کندهار کې د اوبو د شبکې پراختیا او د لمریزې برېښنا پرمټ د پمپونو فعالولو پروژه شاوخوا ۱۰۶زره کسانو ته د پاکو اوبو د لاسرسي زمینه برابروي. د دغه ادارې یو انجنیر احمد نوري وايي: «د دغه پروژې موخه دا ده، چې هغو زیانمنو ټولنو ته پاکې او دوامداره د اوبو سرچینې برابرې شي چې تر دې مخکې یې ورته لاسرسی نه‌لاره».

په هرات کې هم د اوبو د پمپونو د نوي کولو له لارې تر ۴۰۰زرو زیاتو اوسېدونکو ته د اوبو رسونه ښه شوې ده. د هرات یو اوسېدونکی محمد محمدي وايي: «دلته اوبه کمې دي او د څاګانو اوبه تروې دي. موږ اړ یو، چې د څښاک اوبو لپاره اوږد مزل وکړو».

راپور ټینګار کوي، چې یوازې بشري مرستې د دغه ناورین د حل لپاره بسنه نه‌کوي؛ بلکې د اوبو د زېربناوو پراختیا، اغېزمن مدیریت او د سرچینو ساتنه د دوامداره حل لپاره اړین دي. د معلوماتو له مخې؛ یوازې په ۲۰۲۵کال کې د سره صلیب د پروګرامونو له لارې تر ۹۰۰زره ډېرو کسانو ته د اوبو لاسرسی ښه شوی، خو لاهم مېلیونونه افغانان د اوبو له جدي کمښت سره مخ دي.

هغه وایي، په دغه موده کې یې د همکارو بنسټونو په ملاتړ ۶۴،۴۴ کیلو متره ځمکه له ناچاوده توکو پاکه کړې چې په ټولیز ډول یې ۷زره او ۵۲۲ ماینونه او ناچاوده توکي کشف او شنډ کړي دي.

د هغه په وینا؛ تر دوه مېلیونه ډېرو کسانو ته یې د ماینونو او ناچاوده توکو په اړه عامه پوهاوی هم ورکړی دی.

هغه زیاته کړې، چې په یاده موده کې د ملاهبت الله د حکم له مخې د کندهار ولایت د سپین بولدک ولسوالۍ اړوند په وېش بازار کې د اورلګېدنې له امله زیانمنو سوداګرو ته ۲۰۰مېلیونه افغانۍ نغدي مرسته ورکړل شوې ده.
هغه وړاندې ویلي، چې په تېرکال کې د راستنېدونکو کډوالو لپاره څلور لنډمهاله پنډغالي هم جوړ شوي دي.

نوموړي پر اېکس پاڼه د نوي کال او پسرلي په مناسبت په یوه پیغام کې لیکلي، چې هېوادونه د علم او زده‌کړې له لارې پرمختګ کوي او د همدې پربنسټ د خپل حاکمیت او عقیدې دفاع کوي.

هغه ټینګار کړی: «سلیم عقل او د اسلامي امت اجماع اجازه نه‌ورکوي، چې د هېواد نیمایي نفوس پرمخ د تعلیم دروازې تړلې پاتې شي». ستانکزي دارنګه د اطاعت په اړه د ملاهبت الله وروستیو څرګندونو ته په اشارې ویلي، اطاعت هغه وخت واجب دی چې مشرتابه د خلکو مشروع غوښتنې ومني او له هغوی سره مشوره وکړي.

د هغه دغه څرګندونې په داسې حال کې دي، چې په افغانستان کې د نوي ښوونیز کال له پیل سره لاهم د ښځو او نجونو پر زده‌کړو بندیزونه دوام لري.