نټ بلاکس: په ایران کې د انټرنټ د پراخ بندښت نن ۲۸مه ورځ ده

په روسیه کې د طالبانو سفارت نن د جمعې په ورځ د وري پر۷مه پر اېکس خواله رسنۍ کې لیکلي، چې ازاد شوي کسانو د اړینو حقوقي او اداري مراحلو تر بشپړېدو وروسته نن افغانستان ته واستول شول.

د طالبانو سفارت ژمنه کړې ده، چې دوی تل هڅه کوي څو په خپله کاري حوزه کې د افغان وګړو، په ځانګړي ډول د توقیف شویو کسانو، ستونزو ته رسېدنه وکړي او د هغوی د خلاصون او بېرته ستنېدو لپاره خپلې ډیپلوماټیکې هڅې لا پیاوړې وساتي.

د طالبانو د بیاځلی واک ته رسېدو سره یو ځل بیا په هېواد کې اقتصاي ستونزې او بې کاري اوج ته رسېدلې ده نو زیاتره ځوانان د روسیې له لارې څخه کوي خپل ځانونه اروپايي هېوادونو ورسوي.

یاد سازمان ویلي، نړیوال بشري قوانین په واضح ډول ملکي تاسیسات خوندي بولي او د پاکستاني پوځ له لوري پر ملکي روغتون برید “ناقانونه او د نه منلو وړ” بلل کېږي.

د راپورونو له مخې، په دغه برید کې شاوخوا ۴۱۱ ملکیان وژل شوي او له ۲۶۵ډېر نور ټپیان شوي دي.

دغه سازمان له طالب چارواکو او نور دولتونو غوښتي چې باید د نړیوالو بشري قوانینو درناوی وکړي، قربانیانو ته بیړنۍ مرسته برابر کړي، او د دې ډول مرګونو پېښو د تکرار د مخنیوي لپاره عملي او واضح ګامونه پورته کړي.

سازمان په پای کې څرګندوي چې د ملکي وګړو ساتنه د نړیوال قانون یو بنسټیز اصل دی او ټول اړخونه د دې درناوي ته مکلف دي.

د طالبانو د خوست والي ویاند په اېکس خواله رسنۍ کې لیکلي، چې د پاڅون ګډونوالو ددې ډلې او د خپلو سیمو د ساتنې او د هر ډول احتمالي ګواښونو پر وړاندې د درېدو ژمنتیا څرګنده کړه.

هغه انځورونو چې طالبانو خپاره کړي پکې یو ډله خلک ښکاري، چې د لاریون پرمهال یو ډزې وسلې له ځوانانو سره لېږدوي.

تېره ورځ د پاکستان د بهرنیو چارو وزارت ویاند، طاهر اندرابي، اعلان کړی چې اسلام‌اباد د لنډمهاله اوربند له پای ته رسېدو وروسته، په افغانستان کې د «غضب للحق» په نوم عملیات بېرته پیل کړي دي.

اندرابي په خپلو خبرو کې ویلي چې دا عملیات «هدفمند» دي او د کوچني اختر په مناسبت اعلان شوی اوربند پای ته رسېدلی دی. د هغه په وینا، پاکستان دا عملیات د فبرورۍ په ۲۶مه (۷کب) پیل کړي وو.

پاکستان ادعا کوي، چې دا پوځي اقدامات یې د هغو بریدونو په غبرګون کې ترسره کړي چې د دې هېواد پر وړاندې کېږي، او همدارنګه یې د تحریک طالبان پاکستان د ملاتړ په تور د افغانستان له خاورې د «پارونکو اقداماتو» یادونه کړې ده.

د راپور له مخې، طالبانو او پاکستان له څو اوونیو نښتو وروسته د سعودي عربستان، ترکیه او قطر په منځګړیتوب لنډمهاله اوربند ته رسېدلي وو، خو طالبانو د اختر په ورځو کې پاکستان د اوربند په ماتولو تورن کړ.

تهران وايي چې په برید کې له ۱۷۵ څخه زیات ماشومان او ښوونکي وژل شوي دي.

د ملګرو ملتونو د بشري حقونو شورا د جمعې په ورځ په جینیوا کې غونډه وکړه ترڅو په ښوونځي باندې د برید په اړه بحث وکړي، هغه برید چې د امریکا او اسراییلو د ګډ برید په لومړۍ ورځ ترسره شو و.

مخکې راپور ورکړل شوی و، چې د امریکا پوځي پلټونکي دې پایلې ته رسیدلي وو چې د امریکا ځواکونه د برید لپاره ډیر احتمال لري، مګر تر اوسه یې وروستۍ پایلې ته نه دي رسیدلي یا خپلې پلټنې بشپړې کړي نه دي.

پنټاګون له هغه وخت راهیسې د قضیې په اړه څېړنه کوي او اسراییل هم ویلي، چې د پیښې په اړه څېړنه کوي.

وولکر ترک د تحقیقاتو د پایلو د ژر تر ژره اعلان غوښتنه وکړه.

اتمر نن د جمعې په ورځ د وري پر ۷مه په اېکس خواله رسنۍ کې لیکلي، چې د ۲۰۲۶ کال په مارچ پر ۱۶مه په کابل کې د روږدو کسانو د درملنې په مرکز باندې د پاکستان هوایي برید د «غیرقانوني برید» او «ممکنه جنګي جرم» په توګه بیان کړ، او له پاکستاني چارواکو یې وغوښتل چې د پلټنې او حساب ورکول ترسره کړي.

محمد حنیف اتمر د پوښتنې په ډول لیکلي:« د هغو خلکو په وړاندې د بریدونو لپاره کوم توجیه کیدی شي چې د ټي ټي پيد جوړولو یا ملاتړ مسؤلیت نه لري؟ ایا د هغو خلکو په نښه کولو کې کوم جرئت یا عزت شته چې د هوایی دفاع هیڅ وسیله نه لري؟.»

اتمر ویلي، چې داسې ښکاري چې دا عملیات د نړیوال بشري قانون او د اسلام د اساسي اصولو په ښکاره سرغړونه کې ترسره کیږي.

نوموړی زیاتوي، چې د طالبانو چارواکي او د افغانستان پراخ سیاسي مخالفین باید په بیړني ډول د ګډ ملي اقدام په اړه فکر وکړي، په شمول د بیړنۍ لویې جرګې د رابللو ترڅو داخلي اختلافات حل شي، ملي پخلاینې ته وده ورکړل شي، او د هیواد او خلکو د ساتنې لپاره ګډې هڅې پیاوړې شي.

د یادونې وړ ده، چې د بشري حقونو څار بنسټ ویلي، چې په کابل کې د روږدو کسانو د درملنې پر مرکز د پاکستان هوايي برید «غیرقانوني او ښايي جنګي جرم» وي.

دغه بنسټ د دې پېښې د بېړنۍ، بې‌طرفه څېړنې او د پاکستاني چارواکو د حساب‌ورکونې غوښتنه کړې ده.

د راپور له مخې، د پاکستان جنګي الوتکو د کب په۲۵مه شپه په کابل او ننګرهار کې لږ تر لږه ۹هدفونه په نښه کړي دي. په دغو بریدونو کې د کابل ختیځ کې د «امید» په نوم دروږدو کسانو د درملنې مرکز هم په نښه شوی، چې سلګونه ناروغان پکې تر درملنې لاندې وو.

د نړیوالو سازمانونو د راپورونو له مخې، په دې برید کې لږ تر لږه ۱۴۳کسان وژل شوي او له ۲۵۰ډېر ټپیان دي، چې ډېری یې ملکي ناروغان بلل شوي دي خو طالبانو شاوخوا تر ۴۰۰ پورې د کسانو د وژل کېدو پخلی کړی و.