• العربية
  • فارسی
  • English
Brand
  • پروګرامونه
  • افغانستان
  • نړۍ
  • ښځې
  • کلتور او ټولنه
  • معلومات او ټېکنالوژي
  • سپورت
  • پروګرامونه
  • افغانستان
  • نړۍ
  • ښځې
  • کلتور او ټولنه
  • معلومات او ټېکنالوژي
  • سپورت
  • پوښ
  • ژبه
    • العربية
    • فارسی
    • English
  • پروګرامونه
  • افغانستان
  • نړۍ
  • ښځې
  • کلتور او ټولنه
  • معلومات او ټېکنالوژي
  • سپورت
د دې وېبپاڼې ټول قانوني حقونه د وولنټ میډیا دي
volant media logo

سږ کال له افغانستان څخه ۲۱ زره او ۴۰۲ تنه اروپايي هېوادونو ته د پناه غوښتنې لپاره تللي

۳۰ وری ۱۴۰۵ - ۱۹ اپریل ۲۰۲۶، ۱۱:۲۲ GMT+۱

د ۲۰۲۶ کال په لومړۍ ربع کې اروپا ته تر ټولو ډېر پناه غوښتونکي له وینزویلا تللي چې شمېر یې ۲۱ زره او ۵۴۲ تنه دی. بنګله دېشي پناه غوښتونکي څه کم لس زره تنه یاد شوي دي. د اروپايي ټولنې د احصایې له مخې، د پناه غوښتنې ۳۸ سلنه غوښتنلیکونه د افغانانو له خوا ثبت شوي دي.

د اروپايي اتحادیې د نوې احصایې له مخې، د ۲۰۲۶ کال په لومړیو درې میاشتو کې د پناه غوښتنو شمېر ۱۸ سلنه کم شوی او څه باندې۱۷۳ زره غوښتنلیکونه ثبت شوي دي.

سږ کال له افغانستان څخه ۲۱زره او ۴۰۲ تنو د پناه غوښتنه کړې چې ۳۸ سلنه غوښتنلیکونه تشکیلوي. کارپوهان وايي، د طالبانو تر واک لاندې د بشري حقونو خراب وضعیت د افغانانو د کډوالۍ لوی لامل دی.

د اروپايي اتحادیې د نوې احصایې له مخې، د ۲۰۲۶ کال په لومړۍ ربع کې د اروپايي اتحادیې په ۲۷ غړو هېوادونو او ناروې او سویس کې د پناه غوښتنې ټولټال ۱۷۳ زره او ۸۲ غوښتنلیکونه ثبت شوي دي. دا شمېر د تېر کال د همدې مودې په پرتله ۱۸ سلنه کمښت ښيي.

راپورونه وایي چې دا له ۲۰۱۵ کال راهیسې تر ټولو ټیټه کچه ده.

د جرمني د حکومت د معلوماتو له مخې، په دغه هېواد کې د پناه غوښتنو شمېر پام وړ کم شوی او اوس برلین د پناه غوښتنو له مخې څلورم مقام ته ښکته شوی دی.

د ۲۰۲۶ کال په لومړیو درې میاشتو کې په جرمني کې ۲۸ زره او ۹۲۲ غوښتنلیکونه ثبت شوي دي. د رسنیو د راپورونو پر بنسټ، دا شمېر د تېر کال په پرتله ۲۳ سلنه کم شوی دی. د جرمني فدرالي حکومت د کډوالو د شمېر کمولو لپاره سرحدي کنټرول او افغانستان ته د اخراج الوتنو ته دوام ورکړی.

د اروپايي کمېسیون یو محرم راپور ښيي چې د پناه غوښتنې تر ټولو ډېر غوښتنلیکونه په فرانسه کې ثبت شوي دي.

په دغه هېواد کې ۳۴ زره او ۶۴۳ په هسپانیا کې ۳۲زره او۶۳۰ او په ایټالیا کې ۳۲زره او ۶۰۲ غوښتنلیکونه ثبت شوي دي. تر ټولو لږ شمېر بیا په هنګري کې ۲۶ او په سلواکیا کې ۳۵ غوښتنلیکونه دي.

د راپور له مخې، ډېری پناه غوښتونکي له وینزویلا، افغانستان او بنګله دېش څخه دي.

په افغانستان کې د طالبانو د واکمنۍ له امله د بشري حقونو وضعیت ډېر کړکېچن بلل کېږي، چې دا د افغانانو د کډوالۍ یو مهم لامل ګڼل کېږي. سږ کال له افغانستان څخه ۲۱ زره او۴۰۲ کسان د پناه غوښتنې لپاره اروپايي هېوادونو ته تللي دي.

په جرمني کې هم د پناه غوښتونکو تر ټولو لویه برخه افغانان جوړوي.

د معلوماتو له مخې، ۳۸ سلنه د پناه غوښتنې غوښتنلیکونه د افغان اتباعو له خوا ثبت شوي دي. دا په داسې حال کې ده چې د سوریې وګړو یوازې ۹ سلنه غوښتنلیکونه ورکړي او د سوریې د پناه غوښتونکو شمېر ۶۳ سلنه کم شوی دی. د اوکرایني پناه غوښتونکو شمېر هم ۵۷ سلنه راټیټ شوی دی.

کارپوهان وايي، د جرمني د پناه غوښتنو په شمېر کې د کمښت یو لامل دا دی چې له سوریې او اوکراین څخه د غوښتنو کچه ډېره ټیټه شوې ده. په تېرو کلونو کې ډېری سوریان او اوکراینیان جرمني ته تلل، خو سږ کال دا شمېرې کمې شوې دي.

ترویج لرونکی

پاکستان د اې‌سي‌سي کارت لرونکو کسانو لپاره د پاکستاني تابعیت ثابتولو نوې کړنلاره اعلان کړه
۱

پاکستان د اې‌سي‌سي کارت لرونکو کسانو لپاره د پاکستاني تابعیت ثابتولو نوې کړنلاره اعلان کړه

۲

واک ته د طالبانو له رسېدو راهیسې پاکستان پر افغانستان ۸ لوی بریدونه کړي

۳

محمد اشرف غني د پاکستان بریدونه غندلي او په هېواد کې یې د مشروعیت کړکېچ د حل غوښتنه کړې

۴
د افراسیاب خټک لیکنه

د استانبول خبرې یا د اورمچي پروسه به افغانستان-پاکستان سره پخلا کړای شي؟

۵

درې تورن افغانان په فرانسه کې تر نېول کېدو وروسته بېرته برېتانیا ته لېږدول شوي

•
•
•

نور کیسې

د روغتیا نړیوال سازمان په بلخ کې ۴۳ ښځینه روغتیايي کارکوونکې وروزلې

۳۰ وری ۱۴۰۵ - ۱۹ اپریل ۲۰۲۶، ۱۱:۰۷ GMT+۱
د روغتیا نړیوال سازمان په بلخ کې ۴۳ ښځینه روغتیايي کارکوونکې وروزلې
100%

د روغتیا نړیوال سازمان وايي، چې د خپل روزنیز پروګرام له لارې یې په بلخ کې ۵۵ ټولنیز روغتیايي کارکوونکي وروزل، چې ۴۳ یې مېرمنې دي. ګډونوالو ته د لوړ فشار، شکرې، تنفسي مزمنو ناروغیو او سرطانونو په اړه عملي زده کړې ورکړل شوې دي.

د روغتیا نړیوال سازمان د افغانستان څانګې نن یکشنبه، د وري پر۳۰مه ویلي، چې ددې پروژې هدف دا دی چې د غیرساري ناروغیو پر وخت پېژندنه او روغتیايي مرکزونو ته د ناروغانو راجع کول اسانه شي.

دوی همدراز زیاتوي، چې روزنیز پروګرام ګډونوالو ته دا هم ښوول شوي چې څنګه د غیرساري ناروغیو ناروغان ژر وپېژني او اړوندو روغتیايي مرکزونو ته یې راجع کړي.

د طالبانو له بیا ځلې واک ته رسېدو سره دې ډلې له شپږم پورته ښونځي او د روغتیايي برخې مرکزونه د افغان نجونو پرمخ وتړل.

طالبانو په لغمان کې څلور تنه د نشه‌يي توکو د پلور په تور نیولي

۳۰ وری ۱۴۰۵ - ۱۹ اپریل ۲۰۲۶، ۱۰:۴۶ GMT+۱
طالبانو په لغمان کې څلور تنه د نشه‌يي توکو د پلور په تور نیولي
100%

د طالبانو د کورنیو چارو وزارت ویلي چې د لغمان ولایت په قرغیو ولسوالۍ او د مهترلام ښار په بېلابېلو سیمو کې یې د عملیاتو پر مهال څلور تنه د نشه‌يي توکو او ټابلیټونو د پلور په تور نیولي دي.

وزارت زیاته کړې چې له نیول شویو کسانو څخه ۶۳۰ ګرامه چرس، ۲۲۷ دانې زیکپ ټابلیټونه، ۵ دانې «K» ډوله ټابلیټونه او درې سیټه ځیرک موبایلونه هم ترلاسه شوي دي.

د طالبانو د کورنیو چارو وزارت په وینا، نیول شوي کسان به له لومړنیو څېړنو وروسته عدلي او قضایي ارګانونو ته وسپارل شي.

طالبان: د افغانستان د رېل پټلۍ له لارې د سوداګریزو توکو لېږد ۳۹ سلنه زیات شوی

۳۰ وری ۱۴۰۵ - ۱۹ اپریل ۲۰۲۶، ۱۰:۲۴ GMT+۱
طالبان: د افغانستان د رېل پټلۍ له لارې د سوداګریزو توکو لېږد ۳۹ سلنه زیات شوی
100%

د د طالبانو د ټولګټو وزارت وایي، په ۱۴۰۴ لمریز کال کې د افغانستان د څلورو مهمو رېلي بندرونو له لارې د سوداګریزو توکو لېږد د تېر کال په پرتله ۳۹،۱ سلنه زیات شوی او څه باندې ۶ میلیونه ټنه توکي انتقال شوي دي.

د یاد وزارت د معلوماتو له مخې، په ۱۴۰۴ کال کې د حیرتان بندر، اقینه بندر، تورغونډۍ بندر او خواف–هرات رېل پټلۍ له لارې ټول ۶ میلیونه ۱۱۹ زره ۴۹۸ مټریک ټنه سوداګریز توکي انتقال شوي دي، په داسې حال کې چې دا شمېر په ۱۴۰۳ کال کې شاوخوا ۴،۳ میلیونه ټنه و.

چارواکي وایي، تر ټولو زیات انتقالات د حیرتان بندر له لارې شوي چې له ۴ میلیونو ټنو څخه زیات توکي پکې شامل دي. وروسته د اقینې، تورغونډۍ او خواف–هرات بندرونو له لارې هم په ترتیب سره سلګونه زره ټنه توکي لېږدول شوي دي.

په راپور کې ویل شوي چې په دې توکو کې نفتي او غیر نفتي مواد لکه تېل، مایع ګاز، غنم، اوړه، غوړي، سمنټ، ساختماني مواد او نور ضروري توکي شامل دي.

همداراز، په یاد کال کې له ۱۰۰ زرو څخه زیات واګونونه او نږدې ۴ زره ۶۰۰ کانتینرونه د سوداګریزو توکو د انتقال لپاره کارول شوي دي.

د صادراتو په برخه کې هم پرمختګ ثبت شوی، چې شاوخوا ۷۴ زره ټنه توکي بهر ته صادر شوي دي. په دغو صادراتو کې وچه مېوه، وريجې، کچالو، معدني ډبرې، د هندواڼو تخمونه، نخود، مس او د انارو جوس شامل دي.

د اکوړه خټک د حقانیه دارالعلوم په ټولګیو کې یوازې ۵۵ افغان طالبان پاتې دي

۳۰ وری ۱۴۰۵ - ۱۹ اپریل ۲۰۲۶، ۱۰:۲۴ GMT+۱
•
خبرخونه
د اکوړه خټک د حقانیه دارالعلوم په ټولګیو کې یوازې ۵۵ افغان طالبان پاتې دي
100%

دارالعلوم حقانیه مدرسه، چې له کلونو راهیسې د افغانستان د طالبانو د فکري او دیني روزنې مشهور ځای و، پر کابل د طالبانو له واکمنېدو وروسته له افغان توکمه طالبانو تشه شوې او یوازې ۵۵ تنه افغان زده کوونکي ور پاتې دي.

په اکوړه خټک کې د «دارالعلوم حقانیه» په درسي ټولګیو کې د افغان طالبانو حضور د پخوا په پرتله پام وړ کم شوی دی.

دارالعلوم حقانیه مشهوره دیوبندي دیني مدرسه ده چې په ۱۹۴۷کال کې یې مولانا عبد الحق حقاني بنسټ اېښی او د دودیزو اسلامي علومو؛ تفسیر، حدیث، فقې او عربي ژبې تدریس کوي.

د افغانستان د طالبانو ګڼ شمېر مشران او غړي د همدې مدرسې فارغان بلل کېږي او له همدې امله یې نوم په سیاسي او امنیتي بحثونو کې هم ډېر یادېږي.

د مدرسې ویاند مولانا یوسف شاه افغانستان انټرنشنل ته وویل، چې په افغانستان کې د طالبانو له بیا واکمنېدو وروسته په حقانیه دارالعلوم کې د افغان طالبانو شمېر خورا راټیټ شوی دی.

د هغه په وینا، په کابل کې د حکومت له بدلون وروسته ډېری افغان زده‌کوونکي او استادان بېرته افغانستان ته ستانه شوي او اوس په مدرسه کې افغانان «د ګوتو په شمار» پاتې دي.

د حقانیه دارالعلوم مسوولان په خپلو ټولګیو کې د افغان طالبانو د شمېر کمېدل، په افغانستان کې د نویو مدرسو جوړېدل ګڼي، چې ډېری یې د طالبانو د مشرانو او د هغوی د کورنیو د غړو دي.

د یادې مدرسې یو فارغ‌التحصیل، مولوي ګل رسول محمدي، وايي چې د حقانیه دارالعلوم۱۳ پخوانیو استادانو په بېلابېلو ولایتونو کې خپلواکې دیني مدرسې جوړې کړې دي. د ده په وینا، په کابل، ننګرهار او غزني کې دوه - دوه مدرسې فعالې دي او په خوست، بدخشان، پکتیکا، کندوز، ارزګان، بلخ او میدان وردګو کې یوه ـ یوه مدرسه فعالیت کوي.

د مدرسې ویاند مولانا یوسف شاه افغانستان انټرنشنل ته وویل، چې په افغانستان کې د طالبانو له بیا واکمنېدو وروسته په حقانیه دارالعلوم کې د افغان طالبانو شمېر راټیټ شوی دی.
100%
د مدرسې ویاند مولانا یوسف شاه افغانستان انټرنشنل ته وویل، چې په افغانستان کې د طالبانو له بیا واکمنېدو وروسته په حقانیه دارالعلوم کې د افغان طالبانو شمېر راټیټ شوی دی.

د حقانیه دارالعلوم نصاب د هند په اترپردیش ایالت کې له دارالعلوم دیوبند څخه سرچینه اخلي چې د سویلي اسیا پر ګڼو مدرسو یې فکري اغېز پرې ایښی دی. د کابل په مدرسو کې هم همدغه نصاب تدریس کیږي.

د کابل د ده سبز مدرسه چې تر ټولو لویه دیني مدرسه بلل کېږي، د محمدي په وینا،«شاوخوا دوه زره یا ۲۲ سوه طالبان پکې درس وايي او تر ټولو کم طالبان چې لري، د بدخشان مدرسه ده چې شا او خوا ۲۰۰ به وي».

حقانیه مدرسه په افغانستان کې له خپلو مرتبطو مدرسو سره ځنځیري شبکه هم لري، چې له مخې یې په منظم ډول د مدرسو له ادارو، استادانو او طالبانو سره اړیکې تنظیمیږي.

مولانا ګل اشرف حقاني چې دا مهال په لواړګي کې د حقانیه مدرسې د ځنځیرې شبکې مدرسه لري، افغانستان انټرنشنل - پښتو ته وویل چې د طالبانو له بیا واک ته رسېدو وروسته حقانیه مدرسې په افغانستان کې د خپلو پخوانیو استادانو له مدرسو سره منظمې اړیکې لرلې، خو له ۲۰۲۴ کال وروسته دغه اړیکې د افرادو په کچه تنظیمیږي.

نوموړي زیاته کړه: « زموږ معلومات دا دي چې اسلامي امارت دا مدرسې منع کړې».

د حقانیه مدرسې ویاند له خپلو پخوانیو استادانو سره انفرادي اړیکې نه ردوي.

افغانستان ته د مدرسو تدریجي لېږد

د حقانیه مدرسې د ټولګیو تنوع افغانستان ته د افغاني مدرسو له لېږد، لارو بندېدو، د طالبانو او پاکستان د اړیکو له ترینګلتیا او د افغان کډوالو د اخراج له بهیره هم اغیزمنه ده.

طالبانو د ۲۰۱۹ کال په وروستیو او د ۲۰۲۰ کال په لومړیو کې د دیني مدرسو جوړولو او کنټرول ته د پخوا په پرتله پاملرنه ډېره کړې وه. د ۲۰۲۰ کال په لومړنیو شپږو میاشتو کې طالبانو د افغانستان په ۱۳ ولایتونو کې ۴۲ مدرسې جوړې کړې او د خپلې مرکزي دارالافتا د فقهي مجالسو او تخصصاتو کمیسیون تر مشرۍ لاندې یې د شمال ختیزې حوزې لپاره د حضرت عبدالله بن مسعود جامعې او د جنوب لویدیزې حوزې لپاره د حضرت ابراهیم النخعي جامعې په چوکاټ کې د افتاءاو قضاء د تخصص دورې پیل کړې ، چې پر دیني زده کړو سربېره اداري مکاتبه هم ورته تدریس کېده.

پر ډیورنډ کرښه له ویزې پرته د تګ او راتګ بندیزونو هغو طالبانو ته ستونزې ډیرې کړې، چې د دیني زده کړو او روزنیزو دورو لپاره په قبایلي سیمو او د پېښور او پاکستان په نورو سیمو کې د طالبانو تر کنټرول لاندې دیني مدرسو ته تلل. دې چارې د طالبانو د جلب او جذب پر چارو هم منفي اغیزې درلودې.

طالبانو د ۲۰۱۹ کال په وروستیو او د ۲۰۲۰ کال په لومړیو کې د دیني مدرسو جوړولو او کنټرول ته د پخوا په پرتله پاملرنه ډېره کړې وه.
100%
طالبانو د ۲۰۱۹ کال په وروستیو او د ۲۰۲۰ کال په لومړیو کې د دیني مدرسو جوړولو او کنټرول ته د پخوا په پرتله پاملرنه ډېره کړې وه.

په خوست کې د ابن عباس مدرسې یو تن فارغ التحصیل وايي ، حقاني شبکې او د طالبانو مشرتابه ددې بدیلې لارې ولټولې، چې یوه پکې د افغانستان په داخل کې د مدرسو جوړول او په کور دننه د طالبانو بوختول وو. حقانیان او طالبان په افغانستان کې د خپلو سترو مدارسو ( لکه کهي مدرسې، زرګري، منبع العلوم) د بدیل د پیدا کولو په لټه کې شول او دا بدیل د خوست امدادالعلوم او د مندوزیو ولسوالۍ ابن عباس مدرسې وې.

یاد فارغ التحصیل چې اوس د خوست ښار په یوه مدرسه کې مدرس دی، وویل، « پخوا طالبان د خیبر پښتونخوا هریپور کهي او زرګري مدرسو ته تلل، خو له ۲۰۱۹ کال وروسته د افغانستان له ګوټ ګوټ نه د خوست مدرسو ته ور مات شول او هلته یې دیني زده کړې کولې. دې مدرسو ته زیاتره زده کوونکي د لویې پکتیا (لوګر، پکتیا او پکتیکا) او وردګو او غزني څخه راځي».

د خوست، پکتیا، پکتیکا، لوګر او میدان وردګو د ګڼو مدرسو احصایو، نتایجو او نظارت ته د سپین ټل په سیمه کې مشخص دفترونه جوړ شوي وو او له ټل څخه په کال کې درې ځله موظف پلاوي د هغوی مستقیمه څارنه کوله. هغو مدرسو، چې د طالبانو له خوا د فعالیت جواز نه درلود، په کلیو کې د غنمو، جوارو، جلغوزیو او د اختر د څرمنو چنده هم نشوای کولای.

حقاني شبکې خپل ډېر تمرکز پر خوست، پکتیا او پکتیکا ولایتونو کړی و. ددغو ولایتونو، په ځانګړې توګه خوست ډېر خلک په خلیجي هېوادونو کې مزدورۍ کوي، اقتصاد یې ښه دی او د مدرسو او جوماتونو لپاره هرکال په میلیونونو افغانۍ را لیږي، چې له دې نه طالبان هم په لویه کچه مستفید کیږي.

په ۲۰۱۹ کال کې په خوست کې د اتحادالمدارس په نامه د دیني مدرسو له اتحادیې سره ددغه ولایت شاوخوا ۲۹۰ مدرسې ثبت او راجسټر وې او د ټول هېواد په کچه ۱۲۱۲ رسمي او شاوخوا ۱۳ زره غیر رسمي مدرسې وې. پر دې سربېره نورې کوچنۍ مدرسې او دارالحفاظونه هم وو چې د کلیو په مسجدونو کې یې فعالیت درلود.د خوست د ۲۹۰ مدرسو په شمول ډیری رسمي او غیر رسمي مدارسو ته د تدریس او ازموینو مهالوېش په ګډون ټولې لارښوونې په پېښور کې د طالبانو د معارف او لوړو زده کړو کمیسیون څخه کېدې.

ددوحې هوکړې له له لاسلیک کېدو یوه میاشت وروسته د خوست د یوې مدرسې د زده کوونکو شمېر له ۱۵۰ تنو څخه ۳۵۰ تنو ته ورسید. کله چې له یوه قومي مشر نه وپوښتل شول، چې په لږ وخت کې د مدرسې د زده کوونکو په شمېر کې د ۲۰۰ تنو زیاتېدلو علت څه دی؟ په ځواب کې یې وویل : « له خلکو سره داسې ذهنیت دی چې طالبان بېرته واک ته رسیږي او په ادارو کې به طالبانو او ملایانو ته لومړیتوب ورکول کیږي».

«د طالبانو هر مشر یوه، یا دوې مدرسې لري»

سره له دې، چې د اکوړه خټک په حقانیه دارلعلوم کې افغان طالبان مخ پر کمېدو دي، خو د دې مدرسې اغیز د کابل پر مدرسو لاهم جوت دی. عبدالباقي حقاني او عبدالرحمان حقاني، چې له حقانیه دارالعلوم نه فارغ دي، د کابل په شش درک کې د یوې سترې مدرسې مدرسان دي.

دې مدرسې ته د طالبانو وزیران وخت ناوخته ورځي او د خپلې ادارې د کورنیو او بهرنیو سیاستونو په اړه څرګندونې کوي.

د طالبانو د رییس الوزرا د اقتصادي  مرستیال ملا برادار اخوند مدرسه
100%
د طالبانو د رییس الوزرا د اقتصادي مرستیال ملا برادار اخوند مدرسه

د طالبانو د بهرنیو چارو وزیر امیرخان متقي د ورور په مدیریت د ریاض العلوم په نوم دغه جامعه د پاکستان د ریاض العلوم جامعې یوه څانګه ده او د همغې جامعې درسي نصاب پکې تدریس کیږي. دغه مدرسه لیلیه او نهاریه دواړې برخې لري او د ښوونځي او مدرسې دواړو سیسټم پکې په نظر کې نیول شوی.

جامعه ریاض العلوم د مستندو اسلامي زده‌کړو تر څنګ د عصري معلوماتي ټکنالوژۍ (IT) روزنه او معیاري ښوونیز سیستم هم وړاندې کوي. دغه دارالعلوم د اسلامي مطالعاتو، د زده‌کړو مرکز یاای ټيانسټیټیوټ او ریاض اکاډمي په دریو برخو کې فعالیت کوي، چې وروستی هغه یې د ښوونځي سیستم پر مخ وړي. په جامعه کې ۲۵۰۰ طالبان زده کړې کوي، چې دوه زرو تنو ته یې هره ورځ دوه وخته وړیا ډوډۍ ورکول کیږي.

په دې جامعه کې ددیني زده کړو لویې دورې او لوړې درجې په پام کې دي او په پکتیکا، هلمند او زابل ولایتونو کې درې څانګې لري. جامعه وړیا کلینیک، ورزشي کلب، لیلیه، ساینسي لابراتوار او ۸۰ استادان او ۵۰ اداري کارکوونکي لري.

په کابل کې د امیرخان متقي د ورور په مدرسه کې د طالبانو د فراغت د مراسمو غونډې یوه څنډه
100%
په کابل کې د امیرخان متقي د ورور په مدرسه کې د طالبانو د فراغت د مراسمو غونډې یوه څنډه

د خصوصي مدرسو د مسوولانو په منځ کې، چې په دې وروستیو کې حاشیې ته شوې، اوس دا مشهوره ده، چې « د طالبانو هر مشر یوه یا دوه مدرسې لري». خو ددغو مدرسو د تمویل سرچینې لاهم روښانه نه دي.

په دغو مدرسو کې د کندهار په سپین بولدک ولسوالي کې د طالبانو د بلخ د والي یوسف وفا «خالد بن ولید»، د کندهار په دامان ولسوالۍ او کابل کې د ملا عبدالغني برادر « جامعه فتح العلوم»، په کندهار کې د عبدالحکیم حقاني «دارلعلوم الشرعیه»، په کابل کې د امیرخان متقي «ریاض العلوم»، په خوست او کابل کې د سراج الدین حقاني «منبع الجهاد»، په کابل کې د مولوي کبیر «جامعه رازقیه انوار فیض القران» او د طالبانو د نورو مشرانو مدرسې او دارالعلومونه شامل دي.

حقانیه دارالعلوم د جنوبي اسیا د دیوبندي ښونځي په پېژندل شویو دیني مرکزونو کې شمېرل کېږي او تېرې څو لسیزې یې په افغانستان کې د «جهاد» تر نامه لاندې د وسله‌والو خوځښتونو، په ځانګړې توګه د افغان او پاکستاني طالبانو لپاره فکري او ایدیولوژیکي چوکاټ برابر کړی و. خو اوس چې طالبان پر کابل واکمن دي، داسې ښکاري چې د ایډیالوژیکي کنټرول، دیني مرجعیت او مذهبي اقتدار د کورني کولو اړتیا تر پخوا ډېره محسوسوي. له همدې امله طالبانو په کوردننه د دیني مدرسو په خودکفايي تمرکز کړی دی.

پر رسنیو د محدودیت نوې بڼه؛ طالبانو د کورنیو رسنیو لپاره اطلاعاتي بانک جوړ کړی

۳۰ وری ۱۴۰۵ - ۱۹ اپریل ۲۰۲۶، ۰۹:۵۱ GMT+۱
پر رسنیو د محدودیت نوې بڼه؛ طالبانو د کورنیو رسنیو لپاره اطلاعاتي بانک جوړ کړی
100%

د طالبانو ویاند ذبیح‌الله مجاهد ویلي چې د افغانستان د رسنیو لپاره یې یو معلوماتي بانک جوړ کړی دی. د هغه په وینا، رسنۍ به له دې وروسته د همدې بانک له لارې معلومات ترلاسه کوي او خپروي، څو د ده په خبره د د دوی د د مخالفینو د «ناسمو اطلاعاتو» مخه ونیول شي.

دا په داسې حال کې ده چې طالبان د خپلې واکمنۍ له پیل راهیسې پر کورنیو رسنیو او د بیان پر ازادۍ بېلابېل محدودیتونه لګولي دي.

ځینې راپورونه ښيی چې طالبانو پر ځینو سیاسي ژوندیو خپرونو بندیز لګولی او له رسنیو یې غوښتي چې د خپلو خپرونو او اعلانونو اجنډا له مخکې ورسره شریکه کړي.

د یکشنبې په ورځ، د وري ۳۰مه، د ارګ د رسمي پاڼې او د رسنیو د معلوماتي لارښود د پرانیستې په مراسمو کې د طالبانو د ریاست‌الوزرا د دفتر ریس، ډاکټر عبدالواسع، ادعا کړې چې د دوی حکومت د سانسور پرته د معلوماتو شریکولو ته ژمن دی. هغه زیاته کړې چې حکومت عامه پوهاوي ته ارزښت ورکوي او خلکو ته د کره او پر وخت معلوماتو د رسولو هڅه کوي.

که څه هم طالبان دغه اطلاعاتي بانک دقیقو اطلاعاتو ته د لاس رسي وسیله ګڼي خو، یو شمېر رسنیز فعالان چې نه غواړي نومونه یې یاد شي، افغانستان انټرنشنل پښتو ته ویلي چې دا معلوماتي بانک د سانسور یوه بله بڼه ده. د دوی په باور، طالبان غواړي رسنۍ یوازې هغه معلومات خپاره کړي چې د دوی له لوري ورکول کېږي او د نورو معلوماتو د خپرېدو مخه ونیسي.

راپورونه ښيي چې طالبانو څو ځله رسنۍ او عام خلک د ځینو ځانګړو موضوعاتو په اړه له معلوماتو خپرولو منع کړي دي.

خو طالبان په وار وار پر رسنیو د سانسور او محدودیت خبرونه رد کړياو وایي پر رسنیو هېڅ ډول محدودیتونه نه ‌شته، بلکې د رسنیز سکتور د پیاوړتیا لپاره یوازې تګلارې او اصول وضع شوي دي.