طالبانو په خوست کې ۵۰ ټنه نېټه‌تېر درمل او خوراکي توکي سوځولي

د افغانستان رسنیو ملاتړ سازمان نن یکشنبه، د غويي پر ۶مه د اعلامیې په خپرولو سره په اېکس کې لیکلي، چې د هغه مړینه د افغانستان د رسنیو او فرهنګي کدرونو لپاره یوه لویه ضایعه بلل کیږي.

د یاد سازمان په وینا، عزیزي له سختو شرایطو سره سره د مسلکي ارزښتونو د پاللو لپاره هڅې کولې او د رسنیو په ډګر کې یې مهم رول درلود.

حبیب الله عزیزي د طالبانو له راتګ څخه وړاندې د طلوع نیوز خصوصي رسنۍ سره لس کاله کاري سابقه درلوده او هغه مهال د افغانستان په بېلابېلو ولایتونو کې د سختو جګړو پرمهال د خبریالانو ملتیا کوله او په دې برخه کې سختې ورځې ګاللې دي.

په بلخ کې د طالبانو والي او د مولو ي هبت الله د کړۍ نږدې کس اسدالله وفا د طالبانو د ادارې په ملاتړ یوې غونډې ته د یکشنبې په ورځ وویل، چې د طالبانو اداره «د خلکو له منځه» راټوکېدلې او د اسلامي شریعت په چوکاټ کې د ولس نظرونو او مشورو ته ارزښت ورکوي.

د افغانستان او پاکستان ترمنځ له شخړو وروسته طالبانو د افغانستان په مختلفو ولایتونو، په ځانګړې توکه د هېواد په شمالي ولایتونو کې د ولسي غونډو په جوړولو پیل کړی دی.

دغه غونډې د طالبانو د قومونو او قبایلو چارو وزارت تر مشرۍ لاندې جوړیږي او ډېری ددغه وزارت وزیر پکې ګډون کوي.

د طالبانو دغه والي ادعا وکړه، چې د جمهوري نظام هیڅ قانون او تګلاره د افغانانو په نبض جوړه نه وه.

هغه په خپلو خبرو کې وویل، « اسلامي امارت د خلکو له متن څخه انتخاب شوی نظام دی چې د اسلامي شریعت په رڼا کې د ولس هرې مشورې او نظر ته د قدر په سترګه ګوري».

د طالبانو دغه چارواکی داسې مهال خپله اداره «د ولس له منځه انتخاب شوی نظام» بولي، چې یادې ډلې د ۲۰۲۱ کال په اګست کې د زور له لارې کابل ونیوه او د ټاکنو له لارې د مشر د انتخاب پرځای پر بیعت باور لري.

د کونړ یو شمیر قومي مشرانو نن یکشنبه، د غويي پر ۶مه وویل، چې له تېرو دوو میاشتو راهیسې د کونړ د سرکاڼو سرحدي ولسوالۍ بېلابېل کلي د پاکستاني پوځیانو له سختو راکیټي بریدونو لاندې دي، چې له امله زیاتره کلي له خلکو خالي شوي دي.

د قومي مشرانو په وینا،د چترال له قومي مشرانو سره د نورستان د برګمټال او کامدېش او د کونړ د ناړۍ ولسوالۍ د قومي مشرانو له ناستې او اوربند رامنځته کېدو وروسته، د سرکاڼو ولسوالۍ قومي مشران هم لاس په کار شوي چې د باجوړ د قومي مشرانو په منځګړتوب د چترال او نورستان د قومي مشرانو په څېر یو تړون وشي.

قومي مشران وايي، چې دا خبرې د طالبانو د ځايي چارواکو په مشوره روانې دي او له دې ناستو خبر دي.

د روانو خبرو په اړه قومي مشران ډېر جزییات نه ور کوي خو دواړو لوريو خپل شرایط سره شریک کړي دي.

د وري پر ۲۴مه د نورستان د برګمټال او کامدېش ولسوالیو پر لور د غځېدلې لارې د پرانېستلو په تړاو د نورستان او چترال د قومي مشرانو ترمنځ هوکړه وشوه. د هوکړې له مخې، چې یوه کاپي یې افغانستان انټرنشنل ته رسېدلې، دواړې خواوې به له ناړۍ نه تر نورستان پورې دایمي اوربند کوي.

پاکستاني پوځیانو د نورستان له قومي مشرانو نه په شفاهي ډول تضمین اخیستی چې په خپلو سیمو کې به ټي ټي پي نه پرېږدي.

د دې هوکړې پرمهال اخیستل شويو انځورونو کې ظاهرا ښکاري، چې جرګه د پاکستاني ځواکونو په یوه قرارګاه کې شوې ده.

ددې هوکړې د لاسلیک کېدو پرمهال د پاکستاني نظامیانو حضور لیدل کېده، خو د طالبانو کوم استازي حضور نه درلود.

قومي مشران وايي، داسې ښکاري چې طالبان د ټي ټي پي د مخنیوي لپاره مستقیم د عمل ډګر ته نه راوځي، خو غواړي دا ستونزه د قومونو او قومي مشرانو ترمنځ د تړونونو له لارې اواره کړي او د ځان پر وړاندې د ټي ټي پي او بهرنیو جنګیالیو حساسیتونه هم را کم کړي.

د معلوماتو له مخې دوه ورځې وړاندې هم د کونړ پر سرکاڼو ولسوالۍ د پاکستان پوځیانو څو راکیټي بریدونه کړي دي.

یو قومي مشر وویل، چې د جګړې له لاسه د بې ځایه شویو خلکو وضعیت ښه نه دی او سرپناه او منظم خواړه نه لري.

طالبانو په رسمي ډول ددغو تړونونو په تړاو خپل دریځ نه دی روښانه کړی.

اوچا په خپل تازه راپور کې ویلي، چې د افغانستان او پاکستان ترمنځ سرحدي نښتو، سختو سېلابونو او په بشري پروګرامونو کې د طالبانو د لاسوهنې له امله مرستندویه فعالیتونه له ځنډ او خنډ سره مخ دي.

په راپور کې راغلي، چې د طالبانو د امر بالمعروف ادارې په ګډون د سازمانونو په بشري فعالیتونو کې لاسوهنه یوه لویه ننګونه ده.

په راپور کې راغلي، چې په تېره مارچ میاشت کې د یاد سازمان د سیمه‌ییزو کارکوونکو په ګومارنه، د مستحقینو په ټاکلو، د هوکړه لیکونو په لاسلیک کې د ځنډ او پر ښځینه کارکوونکو د محدودیتونو لګولو په ګډون ۲۴ پیښې ثبت شوې دي. د اوچا د معلوماتو له‌مخې، دا پېښې په تېر کې ۴۹ وي ، خو په مارچ میاشت کې ۲۴ ته را کمې شوې دي.

همدارنګه اوچا په خپل راپور کې ویلي، چې د افغانستان او پاکستان ترمنځ نښتې او سېلابونه بیا دوه نور هغه کړکېچونه دي، چې د یاد ساز مرستندویه فعالیتونه یې له ځنډ او خنډ سره مخ کړي دي.

د راپور له مخې، په مارچ میاشت کې د افغانستان او پاکستان ترمنځ پر ډیورنډ کرښه نښتو د خوست، کونړ، ننګرهار، نورستان او پکتیا په ګډون یو شمېر ولایتونه اغېزمن کړي وو. په نورستان ولایت کې د برګمټال او کامدېش ولسوالیو شاوخوا ۱۷ زره کورنۍ د اکمالاتي لارو د تړل کېدو له امله د خوراکي توکو او درملو له سخت کمښت سره مخ وې.

ملګرو ملتونو له دې وړاندې هم د بشري سازمانونو په چارو کې د طالبانو له لاسوهنې رپوټ ور کړی و.

د یاد وزارت ویاند همایون افغان نن یکشنبه (د غويي ۶مه) پر خپله اېکس پاڼه لیکلي چې دغه پروژه به سبا رسما پرانیستل شي. د هغه په وینا، د فابریکې ټول لګښت شاوخوا ۱۶۰ میلیونه ډالره دی او په ورځ کې د ۳۰۰۰ټنه سمنټو د تولید وړتیا لري.

چارواکي زیاتوي چې د دې پروژې په پلي کېدو سره به شاوخوا ۵۰۰۰ کسانو ته د کار زمینه برابره شي.

افغانستان کې اوس مهال د سیمنټو سترې فابریکې په هرات، کندهار بغلان، کندز او ځینو نورو ولایتونو کې فعالیت لري. د دې تر څنګ افغانستان د خپلې اړتیا وړ سمنټ له ایران او پاکستان څخه هم واردوي. له بل پلوه ایراني چارواکي وایي، د دوغارون او اسلام‌کلا له لارې هر کال شاوخوا ۴زره ټنه د تربت‌جام سمنټ افغانستان ته صادرېږي.