د ننګرهار یو شمېر اوسېدونکي: په خوږیاڼو ولسوالۍ کې طالبان شخصي ځمکې په ښارګوټي بدلوي

نوموړي دا نه ده روښانه کړې، چې غوږونه یې د وهلو پرمهال ټپي شوي او که غوڅ کړای شوي دي.

د نوموړي په وینا، ترکي پوله‌ساتو پر دغو پناه غوښتونکو تاوتریخوالی کړی دی.

هغه زیاته کړې چې یو شمېر ټپیان د درملنې لپاره تهران ته لېږدول شوي دي.

دغه پناه غوښتونکي له ملګرو ملتونو غوښتي چې د دې ادعاوو ، په ځانګړي ډول له کډوالو سره د تاوتریخوالي او د هغوی د غوږونو د پرې کولو د موضوع په اړه جدي څېړنه وکړي.

نوموړی ویلي، چې « ۱۰ تنه وو، ځینې یې تهران ته روغتون ته لیږدول شوي. په دې سیمه کې ډېر افغانان بند پاتې دي او ترکي ځواکونه اجازه نه ور کوي، چې دغه هېواد ته واوړي».

په رالیږل شویو ویډیوګانو کې ښکاري، چې افغان پناه غوښتونکي په وړو خیمو کې میشت دي او لاسونه او پښې یې ټپي دي.

ترکي ځواکونو او خپلواکو سرچینو تر اوسه ددې ادعاوو په اړه څه نه دي ویلي، خو په دې وروستیو کې دغه هېواد له غیرقانوني لارو د کډوالو پر ورتګ بندیزونه ډېر کړي دي.

د دغو محصلانو په وینا، هره ورځ پر دوی فشار راوړل کېږي، چې له زده‌کړو او پوهنتون څخه زړه توري شي او د کډوالۍ لاره خپله کړي. هغوی دا وضعیت د هېواد د علمي راتلونکې لپاره «اندېښمنوونکی» بولي.

یادو محصلانو همداراز ادعا کړې، چې په کابل ښار کې د امنیت وضعیت هم د اندېښنې وړ دی.

د هغوی په خبره، داسې شپه نه تېرېږي چې د خلکو کورونه له غلاوو خوندي پاتې شي.

دوی زیاتوي، چې د خلکو پر کورونو او شتمنیو د غلا پېښې زیاتې شوې دي او هېڅوک نشته چې د دغو کړنو مخه ونیسي.

تر دې مخکې طالبانو په پکتیا، خوست او زابل کې هم له محصلانو نه د امربالمعروف قانون د منلو جبري ژمنې اخیستې دي.

د یادونې وړ ده چې دغه ادعاوې یوازې د کابل ښار د یو شمېر محصلانو روایت دی او تر اوسه په خپلواکه توګه نه دي تایید شوې.

هغه وایي، تېر کال یې له بانک څخه په قسطونو یوه سپینه ریکشا اخیستی و، څو د کار له لارې خپل ژوند پر مخ یوسي، خو د ده په وینا، د طالبانو ځواکونو له څو مودې وروسته دغه ریکشا ترې واخیسته.

نوموړی زیاتوي: «تر اوسه مې د بانک پور نه دی خلاص کړی او ریکشا هم د طالبانو په لاس کې ده، حیران یم چې څه وکړم».

د هغه په خبره، یوازې دی نه دی، بلکې شاوخوا سل نور کسان هم له ورته ستونزې سره مخ دي او ریکشاوې یې د طالبانو له خوا ضبط شوې دي.

دغه اوسېدونکی همداراز ادعا کوي، کله چې شاوخوا ۵۰ یا تر دې زیات کسان د شکایت لپاره د بلخ ولایت مقام ته ورغلي، د طالبانو امنیتي ځواکونو هغوی د ټوپک په قنداقونو وهلي او له سیمې یې شړلي دي.

د یادونې وړ ده، چې دغه ادعا یوازې د مزار شریف د یوه اوسېدونکي روایت دی او تر اوسه په خپلواکه توګه نه دي تایید شوې.

دغه اوسېدونکي ادعا کوي چې دا اقدام وروسته له هغه شوی، چې دوی خپل شکایتونه لوړپوړو چارواکو ته رسولي دي.

دغو اوسېدونکو د ځمکې د تصفې ورقي په استولو سره ویلي چې ځمکه د دوی شخصي ملکیت ده، نه دولتي.

دوی زیاتوي، چې د ولایت ځینې چارواکي، د امنیې قوماندان، ولسوال، د والي ویاند، د ښاروالۍ رییس، د عدلیې رییس او د محکمې مسوولین ټول په دې قضیه کې ښکېل دي او د خلکو پر ځمکو لانجه کوي.

هغوی د یوې ویډیو په رالیږلو ویلي: «دا هغه ځمکې دي چې پخوا به خلکو کرلې، خو اوس ورباندې اوبه بندې شوې دي». د دوی په وینا، د اوبو بندېدو له امله کرنیز فعالیتونه درېدلي او خلک له جدي ستونزو سره مخ شوي دي.

د یادونې وړ ده چې دغه ادعاوې یوازې د ننګرهار د یو شمېر اوسېدونکو روایت دی او تر اوسه په خپلواکه توګه نه دي تایید شوې.

دغو کډوالو ویلي، چې له راستنېدونکو کډوالو نه یوازې سختې او هر اړخیزې پوښتنې کېږي، بلکې د هغوی موبایلونه هم پلټل کېږي او شخصي حریم ته یې ننوځي.

د کډوالو په وینا، ډېری کډوال د دغو پوښتنو ځوابولو ته چمتو نه وي، ځکه له حالاتو ناخبره وي او اوږده موده یې له هېواده بهر تېره کړې وي.

هغوی زیاتوي چې په ځانګړې توګه د طالبانو استخباراتي کسان دا ډول پلټنې کوي او که چېرې یو کس د کومې پوښتنې سم ځواب ور نه کړي، نو له هغه سره کېدونکې مرستې بندېږي او حتا اخطاریه ورکول کېږي چې په سیمه کې یې ونه ویني.

یو تن کډوال ویلي، چې له راستنېدونکو څخه پوښتل کېږي چې په موبایل کې د چا شمېرې لري او له چا سره یې اړیکه نیولې ده. هغه زیاتوي چې حتا دا پوښتنه هم ترې کېږي چې ولې په موبایل کې د «اوکې» یا تماسونو په برخه کې د مشخصو کسانو شمېرې نشته.

د نوموړي په وینا، په ځینو مواردو کې له کډوالو څخه د مهاجرت کارتونه هم اخیستل کېږي، په داسې حال کې چې په دغو کارتونو کې د کورنۍ مهم معلومات او عکسونه موجود وي.

دغه کډوال ټینګار کوي چې دا ډول پوښتنې د هغوی پر شخصي حریم مستقیم برید دی.

کډوالو ټینګار کړی چې دا وضعیت یې خپله تجربه کړی او له مسوولو چارواکو غواړي چې له راستنېدونکو افغان کډوالو سره په درناوي او انساني چلند وکړي.