محمود خان اڅکزي د پاکستان د ژغورنې لپاره د لنډمهالي حکومت د جوړېدو غوښتنه وکړه

د هنري اطفایې ادارې ویلي، چې اور د «سیګما رینیو» په تولیدي تاسیساتو کې بل شوی وو او د اطفایې څو ډلو په ګډه د هغه د بشپړ مړه کېدو لپاره پرله‌پسې کار وکړ.

د اطفایې مسوولینو په وینا، د ایالت د اورلګېدنې څېړونکي د پېښې لاملونه پلټي. چارواکو د جمعې ماښام خلکو ته سپارښتنه وکړه، چې د بیړنیو موټرو د تګ راتګ له امله له یادې سیمې لرې پاتې شي. یو شمېر اور وژونکي واحدونه د ماښام تر ناوخته د پېښې ځای کې پاتې شول څو د اور پاتې لمبې مړې کړي.

چارواکي وایي، د فابریکې له ودانۍ خپرېدونکی لوګی به شاوخوا تر راتلونکو ۲۴ ساعتونو دوام وکړي او کېدای شي د سیمې د هوا کیفیت هم خراب کړي.

تر اوسه په دغې اور لګېدنه کې د هېڅ مرګ ژوبلې راپور نه‌دی ورکړل شوی او د اوښتو مالي زیانونو په تړاو هم رسمي جزییات نه‌دي خپاره شوي.

دا راپور له ۴۱ افغانانو سره چې په کې خبریالان، د ښځو د حقونو مدافعینې او ثبت شوي کډوال شامل دي، د مرکو پر بنسټ چمتو شوی دی. د موندنو له‌مخې، په پاکستان کې د نیول شویو افغانانو ۹۶ اعشاریه ۴ سلنه برخه په توقیف کې له بېلابېلو شکنجو او ناوړه چلند سره مخ شوې ده. همدارنګه، له ۸۵ اعشاریه ۷ سلنه کسانو څخه د نیول کېدو د مخنیوي او یا د خوشې کېدو په بدل کې پیسې او باج اخیستل شوی دی.

په دې راپور کې زیاته شوې، چې ۷۵ اعشاریه ۶ سلنه افغان کډوالو رواني شکنجه، ګواښونه او سپکاوی زغملی او ۷۲ اعشاریه ۴ سلنه نور بیا له ۴۸ ساعتونو څخه زیات له کومې قضایي څېړنې پرته په بند کې ساتل شوي دي.

یادو سازمانونو ویلي، چې هېڅ یوه افغان کډوال د اېستلو پر مهال د انفرادي خطر ارزونه نه‌ده ترلاسه کړې او زرګونه کسان تر داسې شرایطو لاندې د طالبانو تر واک لاندې افغانستان ته ستانه کړای شوي، چې د نړیوالو معیارونو له‌مخې داوطلبانه نه‌شي ګڼل کېدای.

دغه راپور د ملګرو ملتونو د کډوالو عالي کمېشنرۍ، د کډوالۍ نړیوال سازمان، د بښنې نړیوال سازمان او د پاکستان د بشري حقونو کمېسیون د اسنادو پر بنسټ تایید شوی دی.

د ملګرو ملتونو د اړوندو ادارو د وروستیو ارقامو له‌مخې، له ۲۰۲۳ کال راهیسې له پاکستان او ایران څخه تر ۳٫۴ میلیونه زیات افغانان ستانه شوي يا اېستل شوي دي.

یاد راپور د خپل سپارښت سند د ۲۰۲۶ کال د مارچ په ۱۳مه ملګرو ملتونو ته لېږدولی او په کې د خپل‌سري نیونې، فزیکي او رواني بد چلند، اخاذۍ او جبري اېستنې د نمونو او اسنادو پر بنسټ تشریح شوي دي.

د ۲۰۲۵ کال د مې په لومړۍ لسيزه کې د پاکستان او هند ترمنځ جګړه پیل شوه او شاوخوا ۴ ورځې یې دوام وکړ.

هند د پاکستان پرضد عملياتو ته د «سندور» او پاکستان يې پرضد ځوابي عملياتو ته د «بنيان المرصوص» نوم ورکړ، دواړه هيوادونه په یاده جګړه کې د خپلو خپلو برياو ادعاوې لري او پاکستان بیا په یاده جګړه کې ځان بریالی ګڼي او دغه بریا د «معرکه حق» په نوم نمانځي.

د پاکستان ولسمشر اصف علي زرداري د معرکه حق د نمانځې په مراسمو کې وویل، افغانستان باید دې ته اجازه ورنه‌کړي چې خاوره یې د پاکستان او نورو پر ضد وکارول شي او همداراز یې څرګنده کړه: «افغانستان باید خپله خاوره د پاکستان او د سیمې د نورو هېوادونو پر ضد د ترهګرۍ لپاره کارولو ته پرېنږدي».

هغه همداراز په ډاګه کړه: «د بهرنیو په ملاتړ د فعالې ترهګرۍ بشپړ له منځه وړل د سیمې د سولې لپاره حتمي دي».

طالبانو تر اوسه د زرداري د دغو څرګندونو په تړاو څه غبرګون نه‌دی ښودلی، خو تر دې مخکې یې په وار وار دا ویلي، چې افغان خاوره به د هېڅ هېواد پر ضد ونه‌کارول شي.

د یادونې وړ ده، چې د پاکستان او هند تر منځ د تېر کال جګړه د امریکا د ولسمشر په یوه ټېلیفون سره ودرول شوه.

د ملګرو ملتونو سرمنشي د شنبې په ورځ (د غويي ۱۹مه) په خپله اېکس‌پاڼه د دې هوکړې په اسانولو او رامنځته کولو کې د امریکا د هڅو ستاینه وکړه. انټونیو ګوټرېش وویل، چې د دې موافقې د بشپړ پلي کېدو کلک ملاتړ کوي او د عملي کېدو غوښتونکی یې دی او همداراز یې ټینګار وکړ، چې د جګړې درېدل د ټولو خواوو په ګټه دي او باید په جدي توګه عملي شي.

نوموړي زیاته کړه، چې دا اوربند باید د ملګرو ملتونو د منشور او نړیوالو قوانینو په رڼا کې د عادلانه، دوامداره او هر اړخیزې سولې د تامین لپاره د لومړي ګام په توګه وکارول شي. هغه د دې پروسې پر دوام او د نړیوالو اصولو پر رعایتولو هم ټینګار وکړ.

د امریکا ولسمشر د جمعې په ورځ (د غويي ۱۸مه) اعلان وکړ، چې د روسیې او اوکراین ترمنځ جګړه کې به د مې له ۹مې تر ۱۱مې پورې درې ورځنی اوربند نافذ شي او دواړه هېوادونه به زر ـ زر بندیان هم تبادله کړي.

د ټرمپ دغه اعلان بیا د روسیې او اوکراین له لوري هم تایید شو.

د ۲۰۲۳ کال د مې پر ۹مه د پاکستان د پخواني لومړي وزیر او د تحریک انصاف ګوند بنسټګر عمران خان د القادر بنسټ د غبن په قضيه کې ونیول شو او بيا یې په غبرګون کې پلویانو په ټول هېواد کې تاوتریخجن لاريونونه وکړل، چې په ترڅ کې یې پر حکومتي او پوځي ودانیو هم بریدونه وشول.

حکومت او امنیتي ادارو د دغو بريدونو پړه د تحریک انصاف پر مشرانو او فعالانو واچوله، خو عمران خان او د ګوند نورو مشرانو یې یاد تورونه رد کړل او په ډاګه یې کړه، چې حاکم حکومت د دوی د ګوند د ختمولو لپاره په دغه ډول «منظم پلان» جوړ کړی وو.

په همدې تړاو د تحریک انصاف پاکستان غړي او د خیبرپښتونخوا اعلی وزیر د شنبې په ورځ (د غويي ۱۹مه) ویلي، د مې له ۹مې وروسته پر هېواد «جعلي حکمران مسلط کړل شول، چې د پاکستان او د پاکستاني ولس په تباهۍ کې یې هېڅ کسر پرېنښود. دغو حکمرانانو نه یوازې ملي اقتصاد ته زیان ورساوه، بلکې دولتي ادارې یې هم کمزورې کړې او د ولس او ادارو ترمنځ یې واټنونه زیات کړل».

هغه زياته کړه، «د مې د ۹مې په پېښه کې پرېکړه‌کوونکي او دولتي ادارې ککړ وو او همدې مسالې جدي پوښتنې راپورته کړي دي. تر نن ورځې د پېښې په تړاو د امنيتي کامرو ويډیوګانې نه‌دي خپرې شوي».

د پاکستان حکومت د خیبرپښتونخوا د اعلی وزیر د دغو ادعاو په تړاو تر اوسه څه نه‌دي ویلي او د پاکستان د تحریک انصاف ګوند لا هم د یادو پېښو د کره پلټنې غوښتونکی دی.