د کابل ښاروالۍ له لوري د «نجات څلي» ویجاړول، چې د پلازمېنې له تاریخي او ملي نښو شمېرل کېده، د ګڼو ښاریانو او فرهنګي فعالانو غبرګونونه راپارولي دي. یو شمېر سیاستوال او فرهنګیان وايي چې د طالبانو دا عمل د ملتپاله فکر د له منځه وړلو په معنا دی.
د نجات څلی د افغانستان په رسمي تاریخي روایت کې د حبیب الله کلکاني (چې د سقاو په زوی هم مشهور دی) د لنډ مهاله واکمنۍ د پای او د کابل د «نجات» سمبول بلل کېده خو طالبانو اوس د دې منار د نړولو کار پیل کړی.
د طالبانو دغه ګام له تاریخي اثارو او نښو سره ددې ډلې د چلند په تړاو یوځل بیا د خلکو اندېښنې او نیوکې را پارولې دي.
ډېری منتقدان وایي، دا منار د هغې دورې یادګار و چې د کلکاني واکمني پکې پای ته ورسېده او کابل وژغورل شو، خو د کلکاني پلویان، چې د طالبانو په ډله کې هم ډېر دي، نوموړی ولسي کس او مجاهد بولي.
ځینې شنونکي باور لري، طالبان چې د امان الله خان له دورې سره مخالف دریځ لري او د کلکاني پر وړاندې نرم لیدلوری لري، د دې منار په ویجاړولو سره غواړي تاریخي روایتونه بدل کړي.
د دوی په وینا، طالبان غواړي په دغه اقدام سره حبیب الله کلکاني ته برائت ورکړي.
په ورته وخت کې کابل ښاروالۍ ویلي چې د دې منار ویجاړول د ترافیکي ستونزو د حل او د نویو پلونو د جوړولو د پروژې برخه ده؛ خو دا دلیل له پراخو نیوکو سره مخ شوی.
د ښاري پلان جوړونې یو شمېر کارپوهان استدلال کوي چې دا اقدام د مخنیوي وړ و او ښاروالۍ کولی شول د انجینري په طرحه کې د منار د ساتنې لپاره بدیل حل ولټوي، یا لږ تر لږه نوی جوړېدونکی جوړښت د همدې تاریخي نوم په ساتلو ونوموي.
د تېر جمهوري نظام د ولسي جرګې پخواني غړي کمال ناصر اصولي ویلي، چې د «نجات څلی» ړنګول د افغانستان د سقاوي دورې د «فکري ملاتړ» په معنا ده او دا اقدام یې د تاریخي ارزښتونو پر ضد بللی دی.
کمال ناصر اصولي په خواله رسنۍ فیسبوک کې د کابل ښار د «نجات څلي» د ړنګېدو په اړه توند غبرګون ښودلی دی.
نوموړي ویلي، چې د نجات څلی د افغانانو د تاریخي افتخارونو له ډلې څخه دی او د هغه په وینا د دغه څلي ړنګول «سقاوي دورې» ته د قدر په سترګه کتل او هغه ته برائت ورکول دي.
هغه همداراز ادعا کړې چې د دغه څلي د ړنګولو تر شا د ښار د پراختیا او پلونو جوړولو بهانه وړاندې شوې، خو د هغه په وینا د طالبانو ښاروالۍ کولی شول چې د پلونو په ډیزاین کې څلي ته هم ځای ورکړي.
نوموړي زیاته کړې چې دا ډول اقدامات د «ځینو افکارو» د پاللو هڅه ده او له خلکو یې غوښتي چې په دې موضوع کې هوښیار واوسي.
یو شمېر نور منتقدان بیا ادعا کوي چې د دې پرېکړې تر شا سیاسي او فکري انګېزې پرتې دي او دا د هغو جریانونو د نفوذ نښه ده چې غواړي د هېواد تاریخي سمبولونه بدل کړي.
برعکس، ځینې نور ناظران بیا ټینګار کوي چې ټولنه باید د خپلو تاریخي میراثونو په تړاو بېتفاوته پاتې نه شي.
په داسې حال کې چې د دې پروژې د بیاکتنې او د «نجات منار» د بیا رغونې غوښتنې زیاتې شوې، دغې پېښې یو ځل بیا په افغانستان کې د تاریخي روایتونو او سمبولونو پر سر زاړه اختلافات راژوندي کړي دي.
د کابل ښاروالۍ ویاند ویلي چې دا منار به له ویجاړېدو وروسته بېرته جوړ شي، خو دا چې نوی جوړښت به د پخواني تاریخي ارزښت ځای ونیولی شي که نه، لا هم یوه پرانیستې پوښتنه ده.
د یادونې وړ ده، چې دغه منار یو ځل د افغانستان د خلق دموکراتیک ګوند د واکمنۍ پر مهال هم ویجاړ شوی و، خو یو شمېر ملتپالو د افغانستان د وروستي جمهوریت په دوره کې بېرته ورغاوه.
