• العربية
  • فارسی
  • English
Brand
  • پروګرامونه
  • افغانستان
  • نړۍ
  • ښځې
  • کلتور او ټولنه
  • معلومات او ټېکنالوژي
  • سپورت
  • پروګرامونه
  • افغانستان
  • نړۍ
  • ښځې
  • کلتور او ټولنه
  • معلومات او ټېکنالوژي
  • سپورت
  • پوښ
  • ژبه
    • العربية
    • فارسی
    • English
  • پروګرامونه
  • افغانستان
  • نړۍ
  • ښځې
  • کلتور او ټولنه
  • معلومات او ټېکنالوژي
  • سپورت
د دې وېبپاڼې ټول قانوني حقونه د وولنټ میډیا دي
volant media logo

اصف دراني: طالبان د ترهګرو ډلو ته په پناه ورکولو د سپټمبر ۱۱ سناریو له خطر سره مخ دي

۱۳ چنگاښ ۱۴۰۵ - ۴ جولای ۲۰۲۶، ۰۶:۴۳ GMT+۱

د افغانستان لپاره د پاکستان پخواني ځانګړي استازي اصف درانی وایي چې طالبان د ترهګرو ډلو د پناه ورکولو له امله د نړیوال مشروعیت له کمښت سره مخ دي او که دا وضعیت دوام وکړي، سیمه به له جدي امنیتي خطرونو سره مخ شي.

اصف دراني په خپل ایکس‌پاڼه کې لیکلي چې طالبان د تحریک طالبان پاکستان، بلوچ لېبریشن ارمي، د اسلامي دولت خراسان څانګه، ترکستان اسلامي تحریک، اسلامي حرکت ازبکستان او له دوه درجنو څخه زیاتو نورو ډلو ته د پناه په ورکولو سره د ۱۱ سپتمبر له پېښو وړاندې د وضعیت د بیا تکرار له خطر سره مخ دي.

هغه ویلي: «طالبان باید درک کړي چې دوی محدود نړیوال مشروعیت لري. د ترهګرو ډلو ته د پناه ورکولو له امله دوی د ۹/۱۱ له وړاندې خطرناک سناریو د بیا تکرار له ګواښ سره مخ دي، چې پایلې به یې د ټولې سیمې لپاره نه اټکل کېدونکې وي.»

اصف دراني همدارنګه د هند له لوري د ځینو وسله‌والو ډلو د مالي ملاتړ ادعا کړې او ویلي یې دي چې دا وضعیت د سیمې د امنیت لپاره نور هم خطرناک شوی دی.

هغه ټینګار کړی چې که دا تګلارې دوام وکړي، نو هم کابل او هم د نوي ډیلي سیاسي مشران به له خطرناک وضعیت سره مخ شي، ځکه د هغه په وینا د نیابتي جګړو پالنه په پای کې د هماغو ملاتړکوونکو لپاره هم جدي زیانونه رامنځته کوي.

په همدې حال کې، په سیمه کې د ترهګرو ډلو د ملاتړ او شتون په اړه بېلابېل متضاد تورونه هم مطرح دي. هند پر پاکستان تور پورې کوي چې د ځینو وسله‌والې ډلو ملاتړ کوي، طالبان بیا ادعا کوي چې پاکستان د داعش خراسان ډلې غړو ته پناه ځایونه ورکړي، او په پاکستان کې ځینې سیاسي او قومي تحریکونه هم ادعا کوي چې اسلام‌اباد ځینې وسله‌والې ډلې روزي او ملاتړ یې کوي.

دغه ټولې ادعاوې تر اوسه د بېلابېلو اړخونو له لوري رد یا تایید شوې نه دي او د سیمې د اوږدمهاله سیاسي او امنیتي اختلافاتو برخه ګڼل کېږي.

شنونکي وایي چې د دې ډول تورونو او ضد ادعاوو دوام د سیمه‌ییزو اړیکو د لا خرابېدو او د باور د کمزورۍ لامل کېږي، په داسې حال کې چې د ترهګرۍ پر ضد همغږي لا هم د سیمې له لویو ننګونو څخه ګڼل کېږي.

•
•
•

نور کیسې

بې‌اسناده راستانه شوي افغانان د تذکرو د نشتوالي له امله له ګڼو ستونزو سره مخ دي

۱۳ چنگاښ ۱۴۰۵ - ۴ جولای ۲۰۲۶، ۰۶:۰۵ GMT+۱
بې‌اسناده راستانه شوي افغانان د تذکرو د نشتوالي له امله له ګڼو ستونزو سره مخ دي
100%

له پاکستان او ایرانه افغانستان ته راستانه شوي زرګونه افغانان د هویت د رسمي اسنادو د نشتوالي له امله د کار، زده‌کړو، دولتي خدمتونو او نورو اساسي اړتیاوو ته د لاسرسي له ستونزو سره مخ دي.

د کډوالۍ نړیوال سازمان د شمېرو له مخې، د ۲۰۲۳ کال له سپټمبر راهیسې له پاکستان او ایرانه افغانستان ته د راستنو شویو ۶،۱ میلیونه افغانانو له ډلې څه باندې ۸۶ سلنه بې‌اسناده ثبت شوي دي.

تورخم کې افغان چارواکي او مرستندویه ادارې د راستنېدونکو کسانو د هویت د تثبیت او نوم‌لیکنې چارې پر مخ وړي، خو ډېری راستانه شوي کسان وایي نه پوهېږي چې تذکره څنګه او له کوم ځایه ترلاسه کړي.

۱۷ کلن عبدالرحمن سدیس، چې په پاکستان کې زېږېدلی، فرانس پرس خبري اژانس ته ویلي: «نه پوهېږم تذکره څنګه او له کوم ځایه واخلم، اوس به لاړ شم او پوښتنه به وکړم.»

۴۱ کلن سردار خان هم ویلي، د ده کورنۍ هېڅکله مخکې افغانستان ته نه وه راغلې او د اسنادو د ترلاسه کولو په اړه معلومات نه لري.

هغه ویلي: «موږ نه پوهېږو څه وکړو، افغانستان ته مو لومړی ځل دی چې راځو، اوس به د تذکرې په اهمیت پوه شو.»

د راپور له مخې، تذکره په افغانستان کې د کار، زده‌کړو، د ځمکو او کورونو د ملکیت د تثبیت، میراث، دولتي مرستو او د هېواد دننه د سفر لپاره اړینه ده.

د کډوالۍ نړیوال سازمان سیمه‌ییز همغږي کوونکي زیاد صالح ویلي، د هویت اسناد د راستانه شویو افغانانو د عادي ژوند د بېرته پیل لپاره ډېر مهم دي او د اسنادو نشتوالی هغوی د اداري او ټولنیز محرومیت له خطر سره مخ کوي.

په همدې حال کې ملګرو ملتونو د روان کال په جون میاشت کې یو درې کلن پروګرام پیل کړی چې له مخې به یې ۱،۵ میلیونه افغانانو ته د هویت اسناد برابر شي.

د کډوالو د عالي کمېشنرۍ استازي عرفات جمال ویلي، د هویت د اسنادو نشتوالی د راستانه شویو افغانانو د ژوند د بېرته جوړېدو پر وړاندې یو جدي خنډ دی، په داسې حال کې چې هېواد له اقتصادي ستونزو او د نړیوالو مرستو له کمښت سره هم مخ دی.

د کابل له سقوط تر نامعلوم راتلونکي پورې؛ د یوې برېتانوۍ خبریالې د سترګو لیدلی افغانستان

۱۳ چنگاښ ۱۴۰۵ - ۴ جولای ۲۰۲۶، ۰۵:۴۷ GMT+۱
د کابل له سقوط تر نامعلوم راتلونکي پورې؛ د یوې برېتانوۍ خبریالې د سترګو لیدلی افغانستان
100%

د برېتانوۍ خبریالې چارلي فالکنر د ۲۰۲۱ کال د اګست د کابل د سقوط هغه ورځې په تفصیل سره بیان کړې چې پکې شل کلن جمهوري نظام پای ته ورسېد، طالبان واک ته ورسېدل او د کابل له کوڅو تر هوايي ډګره د وېرې، بې‌باورۍ او نامعلوم راتلونکي یوه اوږده کیسه جوړه شوه.

نوموړې لیکي چې د طالبانو د چټک پرمختګ له پیل سره په کابل کې د بهرنیو خبریالانو، مرستندویه کارکوونکو او د وتلو د هڅو فضا تر ټولو تاوده حالت ته رسېدلې وه. ګڼ شمېر افغانان چې د ویزو او تخلیې الوتنو په تمه وو، د خپل هېواد پرېښودو له سختې پرېکړې سره مخ وو.

د اګست په ۱۵مه، چې د کابل د سقوط ورځ بلل کېږي، ښار د سختې بې‌باورۍ او اضطراب شاهد و. خلک بانکونو او هوايي ډګر ته ورمات وو، څو خپلې پیسې او د وتلو لارې خوندي کړي، په داسې حال کې چې ولسمشر اشرف غني له هېواده ووت او طالبان بې له مقاومته کابل ته داخل شول.

فالکنر د ښار له سقوط وروسته حالت “چوپ او بدل شوی” انځوروي او وایي چې خلک له وېرې په خپلو کورونو کې پاتې کېدل او د عام ژوند نښې نښانې له منځه تللې وې.

د هغې په روایت کې د کابل هوايي ډګر د زرګونو کسانو د راټولېدو او د تخلیې د ګډوډو صحنو مرکز و، چې پکې د خلکو د ژغورنې لپاره زارۍ، د امنیتي ځواکونو ډزې او د بې‌ساري بې‌نظمۍ صحنې لیدل کېدې.

نوموړې همدارنګه د ۲۰۲۱ کال د اګست د ۲۶مې خونړۍ چاودنې او د اګست د ۳۰مې د ډرون برید یادونه کړې، چې پکې لسګونه ملکي وګړو ته مرګ‌ژوبله واوښته.

د چارلي فالکنر په وینا، د اګست په ۳۱مه د وروستۍ امریکایي پوځي الوتکې له وتلو سره د کابل هوايي ډګر بشپړ کنټرول د طالبانو لاس ته ولوېد او ښار د نامعلوم راتلونکي په لور ولاړ.

نوموړې خپل روایت په دې ټکو پای ته رسوي چې لا هم هیڅوک نه پوهېږي افغانستان به د طالبانو تر واکمنۍ لاندې په کوم لوري ولاړ شي، او میلیونونه خلک د خپل راتلونکي په اړه د انتظار په حالت کې دي.

تحلیلي راپور: طالبان له پاکستان سره اړیکې د باور پر ځای د ګټو پر بنسټ تنظیموي

۱۳ چنگاښ ۱۴۰۵ - ۴ جولای ۲۰۲۶، ۰۵:۰۰ GMT+۱
تحلیلي راپور: طالبان له پاکستان سره اړیکې د باور پر ځای د ګټو پر بنسټ تنظیموي
100%

عرب نیوز تحلیلی راپور کې لیکلي، د طالبانو او پاکستان ترمنځ اوسنی کړکېچ د لنډمهاله اختلاف پایله نه ده، بلکې د کلونو راهیسې د رامنځته شوې بې‌باورۍ او د دواړو هېوادونو د امنیتي پالیسو دوام دی.

تحلیلګر بکر علیاني لیکي، په ۲۰۰۹ کال کې یې د طالبانو د کابل جبهې له قومندان سیف‌الله جلالي سره مرکه کړې وه. د هغه په وینا، جلالي هغه مهال ویلي وو چې طالبان په ټولو ولایتونو کې «سیوری حکومت» لري او د مناسب وخت په رسېدو به واک ترلاسه کړي.

د راپور له مخې، جلالي په هغه مرکه کې ویلي وو، طالبان نور پر پاکستان باور نه لري، ځکه د ۲۰۰۱ کال وروسته د طالبانو یو شمېر مشران په پاکستان کې ونیول شول او اسلام‌اباد د امریکا په مشرۍ د افغانستان د جګړې برخه شو.
د بکر علیاني په وینا، جلالي ورته ویلي وو: «کله چې بېرته واک ته ورسېږو، له پاکستان سره به زموږ اړیکې د باور نه، بلکې د ګډو ګټو پر بنسټ وي.»

راپور زیاتوي، پاکستان له کلونو راهیسې افغانستان د خپلې ستراتیژیکې امنیتي پالیسۍ مهمه برخه بللې، خو د طالبانو له بیا واکمنېدو وروسته تمه کېده چې د دواړو لوریو اړیکې به نږدې شي. د دې پر ځای، اسلام‌اباد او کابل اوس د ډيورنډ په کرښه امنیت، د تحریک طالبان پاکستان د فعالیتونو او ډیپلوماټیکو اړیکو پر سر له جدي اختلافونو سره مخ دي.

علیاني لیکي، پاکستان د طالبانو حکومت تورنوي چې د تحریک طالبان پاکستان غړو ته یې په افغانستان کې پناه ورکړې، خو د طالبانو حکومت دا ادعاوې ردوي او ټینګار کوي چې د افغانستان خاوره به د هېڅ هېواد پر ضد ونه کارول شي.

د هغه په باور، د دواړو هېوادونو ترمنځ د باور کمښت نوې موضوع نه ده، بلکې ریښې یې د ۱۹۴۷ کال راهیسې غځېدلې دي، هغه مهال چې افغانستان د پاکستان د ملګرو ملتونو غړیتوب پر ضد یوازینۍ منفي رایه ورکړه. نوموړی زیاتوي چې له هماغه وخته د کابل او اسلام‌اباد اړیکې د همکارۍ، سیالۍ او بې‌باورۍ ترمنځ بدلېدلې دي.

اسلام‌اباد او مسکو د افغانستان له اړخه د ترهګرۍ ضد همکاري پیاوړې کوي

۱۳ چنگاښ ۱۴۰۵ - ۴ جولای ۲۰۲۶، ۰۴:۳۶ GMT+۱
اسلام‌اباد او مسکو د افغانستان له اړخه د ترهګرۍ ضد همکاري پیاوړې کوي
100%

پاکستان او روسیې په اسلام‌اباد کې د ترهګرۍ پر ضد د ګډې کاري ډلې دولسمه غونډه ترسره کړې، چې پکې د افغانستان امنیتي وضعیت، د ترهګرۍ ضد همکاري او د دواړو هېوادونو ترمنځ د سوداګرۍ د پراختیا پر لارو چارو خبرې شوې دي.

د پاکستان پوځي شنونکي او د هوايي ځواک پخواني ډګروال سلطان محمد هالي ویلي، د افغانستان له لوري د امنیتي ګواښونو او د سرحدي نفوذ د مخنیوي لپاره د پاکستان او روسیې همکاري مهمه ده.

د هغه په وینا، پاکستان غواړي د سوریې او شمالي قفقاز په جګړو کې د روسیې له تجربو، په ځانګړي ډول د ښاري جګړو، بې‌پیلوټه الوتکو د شنډولو او د یاغیانو ضد عملیاتو له مهارتونو ګټه واخلي.

هغه زیاته کړه، پاکستان د افغانستان له ډيورنډ کرښې د مدیریت، د نفوذي لارو د څار او د افراطي فکر د مخنیوي په برخو کې خپلې تجربې له روسیې سره شریکوي.

د پاکستان د شخړو او امنیتي مطالعاتو د انسټیټیوټ مشر متقاعد جنرال سعد خټک هم ویلي، له روسیې سره نږدې همکاري به د پاکستان لپاره سترې امنیتي، ټکنالوژیکې او اقتصادي ګټې ولري او د دواړو هېوادونو اړیکې به لا پراخې کړي.

د راپور له مخې، د روسیې او پاکستان ترمنځ پوځي همکاري تر ډېره د ترهګرۍ ضد روزنو، کوچنیو وسلو او مهماتو پورې محدوده ده. روسیې په ۲۰۱۸ کال کې پاکستان ته څلور «مي-۳۵ اېم» بریدیزې چورلکې هم سپارلې وې.

راپور زیاتوي چې د دواړو هېوادونو سوداګریزې اړیکې هم د پام وړ پراخې شوې دي. د روسیې او پاکستان ترمنځ د سوداګرۍ کچه چې په ۲۰۲۲ کال کې شاوخوا ۷۰۰ میلیونه ډالره وه، په ۲۰۲۵ کال کې نږدې ۱.۳ میلیارده ډالرو ته رسېدلې ده. د روسیې د خامو تېلو واردات او کرنیزه سوداګري د دې زیاتوالي مهم لاملونه بلل شوي دي.

انډي برنهام: د رد شويو افغان پناه غوښتونکو بېرته ستنولو لپاره به له طالبانو سره خبرې وکړو

۱۳ چنگاښ ۱۴۰۵ - ۴ جولای ۲۰۲۶، ۰۱:۰۷ GMT+۱
انډي برنهام: د رد شويو افغان پناه غوښتونکو بېرته ستنولو لپاره به له طالبانو سره خبرې وکړو
100%

د برېتانيا د کارګر ګوند د مشرتابه نوماند انډي برنهام ويلي، که د لومړي وزير په توګه واک ته ورسېږي، نو د رد شویو افغان پناه غوښتونکو د بېرته ستنولو لپاره به له طالبانو سره هوکړه‌ليکونه لاسليک کړي.

برنهام دغه څرګندونې د جمعې په ورځ (د چنګاښ ۱۲مه) د ټولنيزې شبکې ریډیټ د انلاين پوښتنو د ځوابولو غونډه کې وکړې. هغه همدارنګه ټينګار وکړ، که واک ته ورسېږي، نو له وخته مخکې ټاکنې به نه ترسره کوي او حکومت به د ۲۰۲۴ کال د ټاکنيز پروګرام له مخې پر مخ یوسي.

د افغانستان په اړه د هغه څرګندونې داسې مهال کېږي، چې د افغان پناه غوښتونکو د بېرته ستنولو په تړاو له طالبانو سره د لوېديځو هېوادونو د اړيکو څرنګوالی لا هم د اروپا او برېتانيا د کډوالۍ په تګلارو کې له لانجمنو او بحث‌پارونکو موضوعاتو څخه ګڼل کېږي.

برنهام د خپلو خبرو په بله برخه کې وويل، د هغه راتلونکی حکومت به د کارګر ګوند اقتصادي ژمنو ته ژمن پاتې شي. هغه زياته کړه، چې د ارزښت زياتونې ماليه (VAT)، د عايداتو ماليه او د ملي بيمې ونډه به نه‌لوړېږي.

هغه همدارنګه له اروپايي ټولنې سره د اړيکو د پراختيا ملاتړ وکړ او ويې ويل، چې د پراخو سوداګريزو هوکړو د ترلاسه کولو لپاره به خبرې اترې پر مخ يوسي.

د کې‌یر سټارمر له استعفا وروسته، انډي برنهام تر اوسه د کارګر ګوند د مشرتابه يوازنی نوماند دی او که بريالی شي، نو د جولای په شلمه به د برېتانيا د لومړي وزير دنده پر غاړه واخلي.

ترویج لرونکی

د قدرت په مرکز کې یخ بادونه: «د هبت الله اخوندزاده او بشر نورزي ترمنځ اړیکې سړیږي»
۱
ځانګړی راپور

د قدرت په مرکز کې یخ بادونه: «د هبت الله اخوندزاده او بشر نورزي ترمنځ اړیکې سړیږي»

۲

بدخشان کې د جګړې احتمال؛ جمعه خان فاتح له هبت الله سره د لیدنې وړاندیز رد کړ

۳
شننه

جولای ۲۰۲۱؛ د سقوط وروستۍ نښې

۴

سرچینې: طالبانو حامد کرزي ته د خامنه‌یي د جنازې په مراسمو کې د ګډون اجازه نه‌ده ورکړې

۵

نوی ډیلی: د کابل د ځمکنۍ بشپړتیا او ملي حاکمیت ملاتړ کوو