سینټکام: د ایران له لوري په هرمز تنګي کې د تګ راتګ د کنټرول ادعا درواغ ده

د رویټرز خبري اژانس د راپور له مخې، دغه امریکايي چارواکي ویلي، د هوکړې د عملي کولو په لړ کې به لومړی ازمایښتي پړاو ژر پیل شي او ورسره به نورې ازمایښتي سیمې هم طرحه او د عملي کېدو لپاره چمتو شي.

د نوموړي په وینا، دواړه لوري اوس د هوکړې د عملي کولو پر میکانېزمونو کار کوي او خبرې د اجرايي مرحلې ته رسېدلې دي.

که څه هم امریکايي چارواکي د دغو ازمایښتي سیمو د موقعیت، د پلي کېدو د څرنګوالي او نورو جزییاتو په اړه معلومات نه دي ورکړي، خو دا پرمختګ د لبنان او اسراییل ترمنځ د امنیتي وضعیت د ښه کېدو او د تاوتریخوالي د کمېدو لپاره مهم ګام بلل کېږي.

دا څرګندونې داسې مهال کېږي چې په وروستیو میاشتو کې د لبنان او اسراییل ترمنځ د پولې په اوږدو کې کړکېچ او نښتې زیاتې شوې وې او نړیوالو لوریو د وضعیت د ارامولو لپاره د ډیپلوماټیکو هڅو ملاتړ کړی دی.

مای ساتو د چنګاښ په ۱۸مه، د پنجشنبې په ورځ، په اېکس ټولنیزه شبکه کې لیکلي چې د روانې اوونۍ په ترڅ کې د تهران او واشنګټن ترمنځ د پوځي نښتو بیا پیل او په ټوله سیمه کې د کړکېچ زیاتېدل ژوره اندېښنه راپاروي. هغې زیاته کړې چې پر ایران د امریکا بریدونه د نړیوالو قوانینو له مخې «غیرقانوني» دي.

هغې ویلي، دا بریدونه وروسته له هغه ترسره شول چې د ایران او امریکا ترمنځ د تفاهم هوکړه لاسلیک شوې وه. د هغې په وینا، دا وضعیت لا ډېر د اندېښنې وړ دی، ځکه ښيي چې هوکړې له پامه غورځول شوې او د ډیپلوماسۍ پر ځای زور کارول کېږي؛ هغه څه چې د تلپاتې سولې بنسټ، یعنې د هوکړو او نړیوالو قوانینو درناوی، کمزوری کوي.

ساتو یادونه کړې چې د غبرګولي په ۲۹مه یې له یو شمېر نورو د ملګرو ملتونو کارپوهانو سره په احتیاط د ایران او امریکا ترمنځ د تفاهم هرکلی کړی و، خو په هماغه وخت کې یې خبرداری هم ورکړی و چې په دې هوکړه کې د ایران د خلکو ځای او حقونه ډېر کم رنګ لري.

د ایران په اړه، د ترهګرۍ ضد پولیسو او د بریتانیا کورني امنیتي ادارې ویلي چې د خپلو سرچینو مهمه برخه د هغو هڅو د شنډولو لپاره کاروي چې ایران یې په بریتانیا کې د خپلو مخالفانو د په نښه کولو لپاره ترسره کوي.

د پولیسو د معلوماتو له مخې، د ۲۰۲۵ کال له پیل راهیسې تر اوسه پورې له ایران سره تړلې له ۲۰ څخه زیاتې طرحې او امنیتي دوسیې شنډې یا درول شوې دي. په دغو دوسیو کې د وژنې پلانونه، تښتونې، فزیکي ګواښونه او د نیابتي کسانو کارول شامل دي.

د ایران انټرنشنل خبریال پوریا زراعتي د برید په دوسیه کې هم پولیسو یو ځل بیا ټینګار وکړ چې محکمې منلې ده دغه برید د ایران په سپارښتنه ترسره شوی و، او همدې موضوع د بریدګرو لپاره د سختو سزاوو په ټاکلو کې اغېز لرلی دی.

د ترهګرۍ ضد پولیسو دا هم ویلي چې اوس مهال شاوخوا ۸۰۰ فعالې ترهګرۍ پورې تړلې دوسیې تر څېړنې لاندې دي.

د کورنیو ګواښونو په اړه، پولیسو ویلي چې لا هم دوه اساسي ګواښونه پر خپل ځای پاتې دي: «اسلامپاله ترهګري او افراطیت، او همدارنګه ښي اړخي افراطیت.»

نتنیاهو په خپلو وروستیو څرګندونو کې وویل: «کله چې د سپاه پاسداران او د ایران حکومت پورته اسمان ته ګوري، د الوتکو په دواړو خواوو کې یوازې دوه شیان ویني؛ د امریکا د متحده ایالاتو د بیرغ ستوري او د اسراییل د داوود ستوری.»

هغه زیاته کړه چې د اسراییل هوايي ځواک د وروستیو عملیاتو په لړ کې مهم رول درلود؛ د رفح عملیات، د فیلادلفیا محور کنټرول، د حماس د لوړپوړو چارواکو له منځه وړل، د حزب‌الله د مشر حسن نصرالله وژل او د لبنان د حزب‌الله د زرګونو توغندیو او راکټونو ویجاړول یې د بېلګې په توګه یاد کړل.

نتنیاهو وویل چې د ایران د «اسلامي جمهوریت محور» اوس تر بل هر وخت کمزوری شوی، په داسې حال کې چې اسراییل تر بل هر وخت پیاوړی شوی دی.

هغه وویل: «موږ یوازې د منځني ختیځ څېره نه ده بدله کړې، بلکې خپل ځان مو هم بدل کړی دی. موږ نوښت وکړ، برید مو وکړ او ثابته مو کړه چې د اسراییل د هوايي ځواک اوږد لاس هر ځای ته رسېږي؛ له یمنه تر ایرانه.»

په خبرپاڼه کې وژل شوي کسان حسین عموري، سعید توکلي‌زاده او محسن نجاتي معرفي شوي دي.

د سپاه پاسداران د خوزستان څانګې ادعا کړې چې دغه هوايي بریدونه د امریکا او اسراییل له لوري شوي دي.

تر اوسه امریکا او اسراییل د دې ادعا په اړه څه نه دي ویلي.