• العربية
  • فارسی
  • English
Brand
  • پروګرامونه
  • افغانستان
  • نړۍ
  • ښځې
  • کلتور او ټولنه
  • معلومات او ټېکنالوژي
  • سپورت
  • پروګرامونه
  • افغانستان
  • نړۍ
  • ښځې
  • کلتور او ټولنه
  • معلومات او ټېکنالوژي
  • سپورت
  • پوښ
  • ژبه
    • العربية
    • فارسی
    • English
  • پروګرامونه
  • افغانستان
  • نړۍ
  • ښځې
  • کلتور او ټولنه
  • معلومات او ټېکنالوژي
  • سپورت
د دې وېبپاڼې ټول قانوني حقونه د وولنټ میډیا دي
volant media logo

د کندهار اوسېدونکي: په شخصي لباس کې د وسله‌والو ګرځېدا د غلو او طالبانو توپیر ستونزمن کړی

عبدالله همیم
عبدالله همیم

خبریال

۱۸ چنگاښ ۱۴۰۵ - ۹ جولای ۲۰۲۶، ۱۰:۵۱ GMT+۱تازه شوی: ۱۸ چنگاښ ۱۴۰۵ - ۹ جولای ۲۰۲۶، ۱۲:۰۲ GMT+۱

د کندهار یو شمېر اوسېدونکي وايي چې په شخصي لباس کې د طالبانو د سرتېرو ګرځېدو دا ستونزمنه کړې چې خلک د طالبانو د وسله‌والو او غلو ترمنځ توپیر وکړای شي.

د کندهار ښار ځینو اوسېدونکو افغانستان انټرنشنل ته ویلي چې په دې وروستیو کې په ښار کې د داسې وسله والو کسانو ګرځېدل او د پلتڼځایونو جوړول زیات شوي چې رسمي نظامي یونیفورم نه لري.

دوی وايي، چې دا کار د دې لامل شوی چې عام خلک د نامسووله وسله والو او طالبانو د نظامیانو ترمنځ توپیر ونه شي کړای.

100%

د کندهار ښار اوسېدونکو ویلي، چې په شخصي جامو کې د وسله والو ګرځېدو سره په ښار کې د غلاوو او جنايي پېښو کچه هم لوړه شوې ده او «ښايي ځینې طالب وسله وال په دې غلاوو کې لاس ولري».

د کندهار ښار دریو اوسېدونکو چې نه غواړي نوم یې واخېستل شي، وویل:«که شپه وي، که ورځ وي، ځینې کسانو په شخصي جامو کې له وسلو سره چیک پاینټونه اچولي وي، تلاشي کوي».

یو بل تن ددې موضوع په تایید سره وویل، « موږ نه پوهیږو چې ایا دا مسوول کسان دي او یا هم غله دي. کیدای شي همدا کسان به غلا هم کوي ځکه کوم کسان چې غلا کوي هغوی سره هم په شخصي جامو کې وسلې وي».

100%

د کندهار ښار دغه اوسېدونکي ادعا کوي چې په دې وروستیو کې په ښار کې د وسلو په زور د غلاوو کچه لوړه شوې ده. د دوی په وینا، وسله‌وال غله د شپې له لورې له زرغونو لېزري څراغونو هم استفاده کوي او له خلکو څخه وسایط په زور اخېستل کېږي.

د کندهار ښار یو اوسېدونکی وايي:« زه خپله د همداسې پېښو شاهد یم، چې وسله وال کسان د شپې ناوخته خلکو ته د لیزرې څراغونو په وسیله اشاره کوي او خلک داسې فکر کوي چې دا امنیتي کسان دی، خو وروسته خبریږو چې غله وو».

100%

د کندهار ښار اوسېدونکي له طالبانو څخه غوښتنه کوي چې مسوول کسان باید د دندو پرمهال ځانګړی یونیفورم ولري څو د مسوولو کسانو او غلو ترمنځ یې په اسانۍ توپیر وشي.

ډېر لیدل شوي

د طالبانو د شرطې قانون: د افغانستان په قلمرو کې هر ډول مظاهرې منع دي
۱

د طالبانو د شرطې قانون: د افغانستان په قلمرو کې هر ډول مظاهرې منع دي

۲

پاکستان کې بند افغانان د استرالیا بشري ویزو ته په تمه؛ د شړل کېدو وېره یې زیاته شوې

۳

د امریکا فډرالي محکمې د ۷۵ هېوادونو د کډوالۍ ویزو ځنډول لغوه کړل

۴

په افغانستان کې د دین او عقیدې ازادي؛ له مذهبي محدودیتونو تر افراطي تاوتریخوالي

۵

د طالبانو د پولیسو نوی قانون؛ د پراخو واکونو په اړه اندېښنې

•
•
•

نور خبرونه

درېیمه استازې؛ ملګري ملتونه د ښځینه استازو په ټاکلو طالبانو ته څه پیغام ورکوي؟

۱۸ چنگاښ ۱۴۰۵ - ۹ جولای ۲۰۲۶، ۱۰:۱۸ GMT+۱
•
خبرخونه
100%

په داسې وخت کې چې افغانې ښځې د خپلو اساسي حقونو د ترلاسه کولو لپاره مبارزه کوي، ملګرو ملتونو د افغانستان لپاره د خبرو د میز مشري یوې ښځې ته وسپارله. رباب فاطمه د ملګرو ملتونو درېیمه ښځینه استازې ده چې د طالبانو تر واک لاندې افغانستان کې د یوناما مشري ورسپارل کېږي.

له هغې مخکې کاناډایۍ ډیپلوماټې ډیبورا لاینز د ملګرو ملتونو د افغانستان مرستندویه ماموریت مشري کړې وه او وروسته د قرغیزستان پخوانۍ ولسمشره روزا اوتونبایوا دې مقام ته غوره شوه.

دا چې د افغانستان په اړه د نړۍ تر ټولو مهم سیاسي ماموریت درې ځله پرله‌پسې ښځو ته سپارل کېږي، د شنونکو له نظره، ناڅاپي انتخاب نه دی.

لومړۍ ښځه چې ملګرو ملتونو د افغانستان د ځانګړې استازې په توګه وټاکله، ډیبورا لاینز کاناډایۍ ډیپلوماټه وه، چې له اوږدې نړیوالې تجربې وروسته یې په ۲۰۲۰ کال کې دیوناما مشري پرغاړه واخېسته. هغې د افغانستان د جمهوریت د وروستیو کلونو، د سولې خبرو او د سیاسي بدلونونو په یوه خورا حساس وخت کې د ملګرو ملتونو استازیتوب وکړ.

له هغې وروسته د قرغیزستان پخوانۍ ولسمشره او د بهرنیو چارو پخوانۍ وزیره روزا اوتونبایوا په ۲۰۲۲ کال کې د افغانستان لپاره د ملګرو ملتونو ځانګړې استازې په توګه کابل ته لاړه. اوتونبایوا په خپلو راپورونو او څرګندونو کې په افغانستان کې پر ښځو د محدودیتونو په اړه اندېښنې څرګندې کړې.

رباب فاطمه داسې مهال ټاکل کېږي چې افغان ښځې او نجونې د زده‌کړو، کار او عامه ژوند په برخو کې له سختو محدودیتونو سره مخ دي. له همدې امله، د یوې ښځینه نړیوالې استازې ټاکل کېدل د افغان ښځو لپاره یو سمبولیک پیغام لري چې د هغوی موضوع لا هم د نړیوالې اجنډا په سر کې ده.

په ځانګړي ډول، د رباب فاطمې مخکینۍ تجربې دا موضوع لا مهمه کوي. هغې د ملګرو ملتونو د ښځو ادارې د اجرایوي بورډ مشري کړې، د سولې د ټینګښت کمېسیون لومړنۍ ښځینه مشره پاتې شوې او د نړیوالو پراختیايي پروګرامونو په رهبرۍ کې یې رول لوبولی دی.

طالبان او د ملګرو ملتونو ښځینه ډیپلوماسي

افغانستان د تېرو لسیزو په اوږدو کې د جګړې، سیاسي بدلونونو او نړیوالو مداخلو مرکز پاتې شوی دی.

خو د ملګرو ملتونو له نظره، د افغانستان حل یوازې له امنیتي او سیاسي خبرو نه شي راتللی، بلکې بشري حقونه، ښځې، نجونې، تعلیم او ټولنیز مشارکت هم د دې معادلې مهم عناصر دي.

د دریو ښځینه استازو پرله‌پسې ټاکنه ښايي دا پیغام ولري چې نړیواله ټولنه غواړي د افغانستان د راتلونکې په اړه په خبرو کې د قدرت د کړیو ترڅنګ د ټولنې د هغو برخو غږ هم شامل کړي چې تر ټولو ډېرې اغېزمنې شوې دي.

رباب فاطمه له پراخې نړیوالې تجربې او پیاوړي دیپلوماتیک شالید سره دغه ماموریت ته راځي، خو د افغانستان اوسنی واقعیت به د هغې لپاره له خپلو پخوانیو دندو څخه تر ټولو پېچلو ازموینو یوه هغه وي. د جګړې له میراث، سیاسي بې‌باورۍ، بشري اړتیاوو او د ښځو حقونو له موضوعاتو سره هممهاله تعامل به د هغې د ماموریت تر ټولو لویه ننګونه وي.

اصلي پوښتنه دا ده چې ایا نړیواله ډیپلوماسي به د افغانانو، په ځانګړي ډول د ښځو او نجونو د حقونو لپاره له سیاسي دریځونو عملي پایلو ته ورسېږي او که دا ټاکنه به یوازې د نړیوالې ټولنې د اندېښنو او دریځونو یوه سمبولیکه نښه پاتې شي؟

د ملګرو ملتونو لپاره تر ټولو لویه ننګونه دا ده چې له یوې خوا له طالب چارواکو سره د تعامل لارې خلاصې وساتي او له بلې خوا د بشري حقونو، په ځانګړي ډول د ښځو او نجونو د حقونو په اړه خپل اصولي دریځ وساتي. د رباب فاطمې پخوانۍ تجربې ښيي چې نوموړې د مذاکراتو، نړیوالو ایتلافونو او د بشري موضوعاتو په مدیریت کې پراخه تجربه لري.

احتمال دی، چې د هغې د ماموریت په لومړیو پړاوونو کې تمرکز به د افغانانو لپاره د بشري مرستو د دوام ډاډمنول وي. دغه راز د نړیوالې ټولنې او افغانستان ترمنځ د اړیکو د چینلونو ساتل، په نړیواله اجنډا کې د ښځو او نجونو د حقونو موضوع ژوندۍ ساتل او د داسې سیاسي ټولشموله حل لارو لټول به هم د نوموړې د کار اصلي برخه وي، چې د افغانستان د ثبات لپاره زمینه برابره کړي.

100%
دا چې د افغانستان په اړه د نړۍ تر ټولو مهم سیاسي ماموریت درې ځله پرله‌پسې ښځو ته سپارل کېږي، د شنونکو له نظره، ناڅاپي انتخاب نه دی.

رباب فاطمه څوک ده؟

رباب فاطمه یوه بنګله‌دېشۍ مسلکي ډیپلوماټه او د ملګرو ملتونو لوړپوړې چارواکې ده.

هغه په ملي او نړیوال ملکي خدمت کې له دریو لسیزو زیاته تجربه لري. د رباب کاري تجربه دوه اړخیزه او څو اړخیزه ډیپلوماسي، پالیسۍ جوړونه، د پراختیایي پروګرامونو طرحه او پلي کول او د نړیوالو سازمانونو رهبري او مدیریت رانغاړي.

نوموړې د ۲۰۲۲ کال له اګست میاشتې راهیسې د ملګرو ملتونو د سرمنشي مرستیاله او د لږ پرمختللو هېوادونو، په وچه کې ښکیلو مخ پروده هېوادونو او کوچنیو ټاپوګانو پرمختیايي هېوادونو عالي استازې پاتې شوې. په دې دنده کې یې د نړۍ د تر ټولو زیانمنو هېوادونو لپاره د نړیوال ملاتړ د جلب، د دوامدارې پراختیا موخود پلي کېدو، د لږ پرمختللو هېوادونو د ۲۰۲۲–۲۰۳۱ کاري پروګرام د عملي کولو او یو شمېر نړیوالو کنفرانسونو د چمتووالي مشري کړې ده.

هغې د لږ پرمختللو هېوادونو لپاره د ملګرو ملتونو د ټکنالوژۍ بانک د شورا د سرمنشي د استازې په توګه هم دنده ترسره کړې ده.

له ۲۰۱۹ څخه تر ۲۰۲۲ کال پورې نوموړې په نیویارک کې د ملګرو ملتونو په مقر کې د بنګله‌دېش سفیره او دایمي استازې وه. د همدې مودې پر مهال یې د لږ پرمختللو هېوادونو د پنځم نړیوال کنفرانس (LDC5) د چمتووالي کمېټې ګډه مشري وکړه او په ملګرو ملتونو کې یې د مشرتابه ګڼ مهم رولونه ترسره کړل، چې د ۲۰۲۲ کال د سولې د ټینګښت کمېسیون د مشرې په توګه ټاکل کېدل، د همدې کال دملګرو ملتونود ښځود اجرایوي بورډ ریاست، د ۲۰۲۱ کال د ملګرو ملتونو د دریو ادارو د اجرایوي بورډ مرستیالي، د ۲۰۲۰ کال د یونیسف د اجرایوي بورډ ریاست، د ملګرو ملتونو د عمومي اسامبلې د ۷۶مې دورې مرستیالي پکې شامل دي.

دغې کاري مخینې او تجربو ته په پام، د افغانستان لپاره د هغې ټاکل، چې له بشري ناورین او د ښځو او نجونو د حقونو محدودیت له ننګونې سره مخ دی، مهم ګڼل کیږي.

رباب فاطمه په ۱۹۸۹ کال کې خپله ډیپلوماتیکه دنده پیل کړه او په نیویارک، کلکته، جنیوا او بېجینګ کې یې د بنګلس دېش په ډیپلوماتیکو استازولیو کې په بېلابېلو دندو خدمت کړی دی.

هغې د ۲۰۱۹ کال په ډسمبر میاشت کې په نیویارک کې د ملګرو ملتونو لپاره د بنګله‌دېش د دایمي استازې دنده پر غاړه واخیسته.

تر دې وړاندې، نوموړې له ۲۰۱۶ څخه تر ۲۰۱۹ کال پورې په جاپان کې د بنګله‌دېش سفیره، له ۲۰۱۵ څخه تر ۲۰۱۶ کال پورې د بنګله‌دېش د بهرنیو چارو وزارت عمومي رییسه، له ۲۰۰۷ څخه تر ۲۰۱۱ کال پورې د کډوالۍ نړیوال سازمان د سویلي اسیا سیمه‌ییزه استازې او له ۲۰۱۲ څخه تر ۲۰۱۵ کال پورې د جنوبي او سوېل لوېدیزې اسیا او د اقلیم بدلون او کډوالۍ سیمه‌ییزه سلاکاره وه. هغه همدارنګه له ۲۰۰۶ څخه تر ۲۰۰۷ کال پورې په لندن کې د کامن‌وېلت دارالانشا د بشري حقونو د څانګې مشره هم پاتې شوې ده.

نوموړې د امریکا له توفت پوهنتون څخه د نړیوالو اړیکو او ډیپلوماسۍ په برخه کې د ماسټرۍ سند او د اسټرالیا له کانبیرا پوهنتون څخه د ټولنیزو علومو د لیسانس سند ترلاسه کړی دی.

طالبانو په رسمي ډول تراوسه د هغې د ګومارل کېدو په تړاو غبرګون نه دی ښودلی.

د ملګرو ملتونو راپور؛ راستنېدونکې او بې‌ځایه شوې کورنۍ له جدي اقتصادي ستونزو سره مخ دي

۱۸ چنگاښ ۱۴۰۵ - ۹ جولای ۲۰۲۶، ۰۹:۱۸ GMT+۱
100%

د ملګرو ملتونو د کډوالو عالي کمېشنرۍ تازه موندنې ښيي، چې په افغانستان کې راستنېدونکي، داخلي بې‌ځایه شوي او کوربه ټولنې له پراخو اقتصادي ستونزو، د خوندیتوب له ګواښونو او بنسټیزو خدمتونو ته د محدود لاسرسي له ننګونو سره مخ دي.

د راپور له مخې؛ د روان کال د جنورۍ او مارچ میاشتو ترمنځ په ۱۵ ولایتونو او ۲۷ ولسوالیو کې د ۲۵۵ کورنیو سروې ترسره شوې، چې شاوخوا ۱۸۱۴ کسان یې پوښلي دي. د سروې له ګډونوالو څخه ۸۹ سلنه راستنېدونکي وو او ۵۵ سلنه مرکې له ښځینه سرپرستو کورنیو سره شوې دي.
راپور ښيي، چې ښځې او نجونې لاهم د تګ‌راتګ ازادۍ، روغتیايي، حقوقي او ښوونیزو خدمتونو ته د لاسرسي په برخه کې له جدي محدودیتونو سره مخ دي.
نږدې ۴۶ سلنه کورنیو ویلي، په ټولنه کې داسې ځایونه شته چې ښځې او نجونې په‌کې بنسټیزږ حقونو ته لاسرسی نه‌لري. د دغه محدودیتونو اصلي لامل د محرم شرط او تبعیض بلل شوی دی.
د ملګرو ملتونو د معلوماتو له مخې؛ ۷۱ سلنه سروې شویو کورنیو کې لږترلږه یو غړی د مدني اسنادو له نشتوالي سره مخ دی. برېښنایي پېژندپاڼه، د زېږون سند او کاغذي پېژندپاڼه هغه اسناد دي، چې تر ټولو ډېر کم موندل کېږي. د لوړو لګښتونو، پېچلو پروسیجرونو او د معلوماتو نشتوالی د اسنادو د نه ترلاسه کولو مهم لاملونه بلل شوي دي.
راپور زیاتوي، چې ۵۹ سلنه د کورنیو سرپرستان لږترلږه له یوې ځانګړي زیان سره مخ دي. د خوراکي مرستو اړتیا هم په لوړه کچه ثبت شوې ده. ۸۹ سلنه کورنیو ویلي، چې په تېرو درېیو میاشتو کې یې د خوراکي مرستو اړتیا لرله.
د اقتصادي فشارونو له امله ۸۴ سلنه کورنیو پورونه اخیستي او ګڼو کورنیو د بقا لپاره زیان رسوونکو لارو ته مخه کړې ده. د سروې له مخې؛ ۲۹ سلنه کورنیو پور اخیستی، ۱۳ سلنه کورنیو د خوړو اندازه کمه کړې یا یې وخت ناوخت خواړه پرېښي او ځینو نورو خپلې شتمنۍ پلورلې دي. راپور خبرداری ورکوي، چې دغه وضعیت د ماشومانو د کار، جبري ودونو او د کم عمره نجونو د ودونو ګواښ زیاتوي.
د رواني روغتیا په برخه کې هم اندېښنې شته. ۳۵ سلنه راستنېدونکو او ۲۹ سلنه بې‌ځایه شویو ویلي، چې د دوی یا د کورنۍ د غړو رواني فشار د ورځني ژوند پر چارو اغېز کوي. د کار نشتوالی، د عوایدو کمښت او د خوړو نه خوندیتوب د دغه فشارونو اصلي لاملونه یاد شوي دي.
راپور دا هم څرګندوي، چې ۲۷ سلنه کورنیو کې ماشومان د عاید ترلاسه کولو لپاره کار کوي. په ځینو مواردو کې دغه کار د ښوونځي پر وخت ترسره کېږي، چې د ماشومانو پر زده‌کړو مستقیم اغېز لري.
۶۵ سلنه راستنېدونکو امنیتي ستونزې د خپلې لومړنۍ کډوالۍ اصلي لامل بولي، په داسې حال کې چې د داخلي بې‌ځایه شویو ۴۹ سلنه د طبیعي پېښو له امله بې‌ځایه شوي دي.