طالبان وایي بلخ کې یې د «مولانا جلال‌الدین محمد بلخي» په نوم درې ورځنی نندارتون پرانیستی

د خبرپاڼې له مخې، دغه پلاوي کې د مالیې وزارت، د کور او ښار جوړونې، کرنې او مالدارۍ وزارتونو او خصوصي سکټور استازي شامل دي.

د یاد پلاوي د سفر موخه د اسلام‌قلعه او تورغنډۍ بندرونو له وضعیت څخه لیدنه، د شته ستونزو ارزونه او سوداګرو او پانګه‌والو ته د لا ډېرو اسانتیاوو برابرول دي.

دغه پلاوي په هرات کې د طالبانو له والي مولانا اسلام جار سره په لیدنه کې د خصوصي سکټور د ملاتړ، سوداګرو او پانګه‌والو ته د اسانتیاوو د رامنځته کولو او د پانګونې د صندوق له لارې د خدمتونو د پراختیا په اړه معلومات وړاندې کړي.

د پلاوي غړو ویلي چې د سوداګرو او پانګه‌والو لپاره د اسانتیاوو د برابرولو او د پانګونې د ودې په موخه هڅې روانې دي.

دوی زیاته کړې چې د اسلام‌قلعه او تورغنډۍ بندرونو د فعالیتونو ارزونه به د سوداګرو ستونزې په ښه توګه روښانه کړي او د سوداګرۍ د پراختیا لپاره به د لازمو اقداماتو زمینه برابره کړي.

د ملګرو ملتونو دغه سازمان د افغانستان لپاره په خپل تازه موسمي اقلیمي او کرنیز لیدلوري راپور کې ویلي، د روان کرنیز وضعیت تر څنګ، اقلیمي بدلونونه او اقتصادي فشارونه د هېواد د کرنې پر راتلونکي اغېز کولی شي.

ایف ای او ویلي، د ۲۰۲۵/۲۶ کال اصلي کرنیز فصل په عمومي ډول له مثبتو پایلو سره پای ته رسېدلی، ځکه د ژمي وروستیو او پسرلي پر مهال دوامدارو ورښتونو او د اوبو لګولو مناسب وضعیت د غنمو د حاصلاتو د ښه کېدو او د څړځایونو د وضعیت د ښه والي سبب شوی دی.

خو دغه سازمان خبرداری ورکړی چې د دوبي کرنیز محصولات له ګڼو ننګونو سره مخ دي. د راپور له مخې، له اوسط څخه لوړه تودوخه، د واورو د زېرمو کمښت، د سیندونو د اوبو د جریان کمېدل، د ځمکې لاندې اوبو کمېدل او د کیمیاوي سرو لوړې بیې د اوبو پورې تړلې کرنې او د بزګرانو پر عایداتو فشار زیاتوي.

ایف ای او په راپور کې ویلي، د راتلونکو میاشتو لپاره د ال نینیو (El Niño) د رامنځته کېدو نښې او په هند سمندر کې د مثبت بدلون احتمال ښيي چې راتلونکی ژمی او پسرلی به له اوسط څخه د زیاتو ورښتونو شاهد وي، هغه څه چې کولی شي د اوبو زیرمې بېرته پیاوړې او د باراني کرنې ملاتړ وکړي.

دغه سازمان ټینګار کړی چې د احتمالي سیلابونو او ځمکښوېدنو د خطرونو د مدیریت، د زیان‌منو کلیوالو ټولنو د ساتنې او د کرنیزو ستونزو د مخنیوي لپاره له مخکې اقدامات، دوامداره څارنه او هدفمند ملاتړ اړین دی.

د ملګرو ملتونو د نفوس صندوقافغانستان څانګېپه دغه هېواد کې د نړۍ د نفوس ورځېپه مناسبت په ایکس‌پاڼه کې ویلي، پر تنکیو ځوانانو او ځوانانو پانګونه د هغوی د ودې، زده‌کړو، روغتیا او بشپړ ظرفیت ته د رسېدو لپاره بنسټیز ارزښت لري.

خو په افغانستان کې د دې پیغام عملي کېدل له ګڼو خنډونو سره مخ دي. د طالبانو له بیا واکمنېدو وروسته، اقتصادي رکود، د کار د فرصتونو کمښت او د بشري مرستو راکمېدو د میلیونونو افغانانو ژوند اغېزمن کړی دی. د ملګرو ملتونو د شمېرو له مخې، په ۲۰۲۶ کال کې نږدې ۲۱،۹ میلیونه افغانان بشري مرستو ته اړتیا لري او اقتصادي ستونزې لا هم پراخې دي.

په دغو شرایطو کې ګڼ شمېر افغان ځوانان اړ شوي چې زده‌کړې پرېږدي او د خپلې کورنۍ د نفقې د برابرولو لپاره کار وکړي، یا د کار او ښه ژوند د موندلو په هیله د کډوالۍ خطرناکې لارې ونیسي. په ورته وخت کې، افغانستان د راستنېدونکو کډوالو له لوی بهیر سره هم مخ دی، چې دا وضعیت د ځوانانو پر کاري او تعلیمي فرصتونو نور فشار هم زیات کړی دی.

د افغانستان لپاره دنفوس صندوقد معلوماتو له مخې، کلونه اقتصادي ستونزې، بې‌ځایه کېدل، اقلیمي بحرانونه او د ښځو او نجونو پر زده‌کړو او ټولنیز حضور محدودیتونه د هېواد د پرمختګ پر بهیر ژور اغېز کړی او د ځوان نسل لپاره یې د ودې او ځان بساینې فرصتونه لا محدود کړي دي.

د راپور له مخې، د افغانستان اقتصادي وده به سږ کال یوازې درې سلنه وي، چې د مالدیف له ودې سره برابره ده او د سیمې تر ټولو ټیټه کچه بلل شوې ده.

اسیا پرمختیايي بانک ویلي، د منځني ختیځ روانې پوځي شخړې د سیمې پر اقتصاد منفي اغېز کړی او له همدې امله یې د اسیا او ارام سمندر سیمې لپاره د ۲۰۲۶ کال د اقتصادي ودې وړاندوینه له ۵،۵ سلنې څخه ۴،۹ سلنې ته راکمه کړې ده.

د راپور له مخې، تمه ده هند په جنوبي اسیا کې د ۷،۳ سلنې ودې سره تر ټولو چټک اقتصادي پرمختګ ولري، ورپسې به بوټان د ۷،۲ سلنې ودې شاهد وي.

په راپور کې راغلي، د پاکستان اقتصادي وده به ۳،۷ سلنه وي، خو د انرژۍ د لوړو بیو او د بهرنیو پیسو د لېږد د فشارونو له امله یې اقتصادي وړاندوینه راټیټه شوې ده.

د اسیا پرمختیايي بانک همداراز اټکل کړی چې په پاکستان کې به د ۲۰۲۶ کال انفلاسیون ۸،۳ سلنې ته ورسېږي، چې په جنوبي اسیا کې به له بنګله‌دېش وروسته دوهم لوړ نرخ وي.

راپور زیاتوي چې د منځني ختیځ کړکېچ د سیمې پر اقتصاد، د انرژۍ پر بیو او پانګونې منفي اغېز کړی او یو شمېر هېوادونه یې د سود د کچې د لوړولو یا ثابت ساتلو ته اړ کړي دي.

د طالبانو ځايي چارواکو ویلي، چې دغه پروژه د «دافاع» موسسې له خوا د طبیعي پېښو پر وړاندې د چمتووالي او د اقتصاد ریاستونو په همغږۍ پلي کېږي.

د دافاع ماین پاکۍ موسسې مسوولینو ویلي، چې په لومړي پړاو کې یې د پاکولو عملیات په دره، ابشار او پریان ولسوالیو کې پیل کړي دي. د دغې موسسې مسوول محمد طاهر ودان وویل، چې دا پروګرام به په تدریجي ډول د پنجشېر ټولو ولسوالیو او د دغه ولایت مرکز بازارک ښار ته هم وغځول شي.

د چارواکو په وینا، که څه هم پنجشېر د هېواد د ځینو نورو ولایتونو پرتله لږ ماینونه لري، خو دا پروژه د ملکي وګړو د امنیت او خوندیتوب لپاره ترسره کېږي.

د پنجشېر لپاره د طالبانو والي حافظ محمد اغا حکیم ویلي، چې د دې پروژې هدف د تېرو جګړو د پاتې شونو او د ژوند ضد اثارو له منځه وړل او د خلکو لپاره د هوساینې برابرول دي.

د طالبانو د سیمه‌ییزې ادارې په خبرپاڼه کې ادعا شوې، چې په دغه ولایت کې د دوی د واکمنۍ په تېرو درېیو کلونو کې هېڅ داسې امنیتي پېښه نه‌ده رامنځته شوې، چې د پنجشېر د اوسېدونکو د اندېښنې لامل شي.

همدارنګه پنجشېر کې د طالبانو د اقتصاد ریاست په هڅو په روان کال کې د ۱۶ میلیونه ډالرو په ارزښت نوې پراختیایي پروژې هم په دغه ولایت کې تر کار لاندې نیول شوې دي. طالب چارواکو ټینګار کړی، چې د دغو عمراني پروژو په پلي کېدو او د امنیت په ټینګښت سره په پنجشېر کې د سیلانیانو په شمېر کې هم زیاتوالی راغلی دی.