امسو: په افغانستان کې خبریالان او رسنۍ د زوال په حال کې دي

هغه د یوې غونډې پر مهال وویل چې د هبت‌الله اخوندزاده د لارښوونو له مخې مالیه ورکوونکو ته لازمې اسانتیاوې او تخفیفونه ورکول کېږي او همدې چارې د خلکو باور زیات کړی دی.

نوموړي په خپلو خبرو کې وویل: « نه پوهیږو چې عواید ولې لوړیږي، دا ټول د طالبانو د حکومت د شفقت وجه ده».

د نوموړي په وینا، د مالیاتو له لارې راټولې شوې پیسې د هېواد د عامه خدمتونو، روغتیايي سکټور او نورو دولتي اړتیاوو د تمویل لپاره لګول کېږي.

ملا محمد ناصر له سوداګرو او مالیه ورکوونکو وغوښتل چې له حکومت سره همکاري وکړي او خپل مالیاتي مکلفیتونه پر وخت ادا کړي، څو د هېواد د اقتصادي ودې او عامه خدمتونو د پیاوړتیا بهیر دوام ومومي.

هغه ټینګار وکړ چې د طالبانو حکومت هڅه کوي د کورنیو عوایدو پر مټ د دولتي لګښتونو ډېره برخه تمویل او د مالي نظام د لا پیاوړتیا لپاره کار وکړي.

د فرانسې خبري اژانس د راپور له مخې، د جون میاشتې په لومړیو کې لسګونه ښځې د طالبانو له خوا د رسمي حجاب د نه مراعتولو په تور ونیول شوې.

له دغو نیونو وروسته لاریونونه هم وشول، چې د ملګرو ملتونو په وینا، د طالبانو له لوري په زور وځپل شو او لږ تر لږه دوه کسان پکې ووژل شول.

د هرات یو ۲۶ کلن خیاط، رامین غفوري، وايي له دغو پېښو وروسته بازارونو ته د ښځو تګ نږدې درېدلی دی.

هغه وویل: «تر دغو پېښو وروسته په بازارونو کې ښځې نه لیدل کېږي.»

سوداګر وايي، د هرات د بازارونو ډېری پېرودونکي ښځې دي او د هغوی نشتون د کاروبار پر عوایدو مستقیم اغېز کړی دی.

د بوټانو پلورونکی نظیر احمد عظیمي وایي، د دوی شاوخوا ۹۰ سلنه پېرودونکي ښځې دي او د وروستیو محدودیتونو له امله د دوی پلور نږدې نیمايي ته راټیټ شوی دی.

هغه وویل: «ښځې د خپل ځان ترڅنګ د کورنۍ د نارینه‌وو لپاره هم سودا کوي، خو اوس بازارونه تش شوي دي.»

د هرات یو شمېر ښځې هم وایي، د نیول کېدو له وېرې یوازې د سخت ضرورت پر مهال له کورونو وځي.

یوه ۲۸ کلنه ښځه، چې د امنیتي اندېښنو له امله یې نوم نه دی خپور شوی، وایي پخوا به له خپلو ملګرو سره رستورانونو او بازارونو ته تلله، خو اوس یې دا تګ راتګ بند کړی دی.
هغې وویل: «اوس په خپل ښار کې ځان پردۍ احساسوم.»

یوه بله ۲۷ کلنه ښځه وایي، پخوا به هره ورځ د ژبې کورس ته په شخصي ترانسپورټ تله، خو د جون له پېښو وروسته یې له وېرې نږدې هر ډول تګ راتګ پرېښی دی.

هغې وویل: «وېرې هر څه رانه واخیستل، نور له کوره نه وځم.»

د دغو محدودیتونو اقتصادي اغېزې یوازې پر سوداګرو نه، بلکې پر ټرانسپورټي سکتور هم پرېوتې دي.

د هرات یو ۲۱ کلن ریکشاچلوونکی، فرشید کریمي، وایي مخکې به یې هره ورځ شاوخوا ۹ ډالره عاید درلود، خو اوس کله ناکله یوازې ۴ ډالره ګټي.

هغه وویل: «پخوا ښځې په ازاد ډول ریکشا کاروله، خو اوس نه وځي او زموږ کار هم کم شوی دی.»

د طالبانو حکومت له ۲۰۲۱ کال راهیسې پر ښځو ګڼ محدودیتونه لګولي، چې له لومړنیو ټولګیو پورته د نجونو پر زده‌کړو بندیز، په ډېری ادارو کې د ښځو د کار منع کول او عامه ځایونو ته د هغوی د تګ محدودول هم پکې شامل دي.

اقتصادپوهان وایي، په داسې حال کې چې طالبان د اقتصادي ځانبساینې خبره کوي، د ښځو پر ګډون محدودیتونه د خصوصي سکټور پر ودې او د هېواد پر اقتصاد منفي اغېز کوي.

ملګرو ملتونو تر دې وړاندې اټکل کړی و چې د ښځو د ګډون محدودول هر کال د افغانستان اقتصاد ته شاوخوا یو میلیارد ډالره زیان رسوي.

د هرات یو خیاط رامین غفوري وایي، د ښار اقتصادي ژوند له ښځو سره تړلی دی.
هغه وویل: «بازار د ښځو پر مټ چلېږي، که ښځې نه وي، بازار هم نه وي.»

د دغه وزارت د خبرپاڼې له مخې، یاد نندارتون د شنبې په ورځ (د چنګاښ ۲۰مه) د بلخ ولایت په مرکز مزارشریف ښار کې پرانیستل شو او د چنګاښ تر ۲۲مې به دوام وکړي.

د صنعت او سوداګرۍ وزارت ویلي چې د دغه نندارتون موخه له کورنیو تولیداتو ملاتړ، د ملي صنعت پیاوړتیا، د تولیدي ظرفیتونو پېژندنه او د پانګونې جلبول دي.

د وزارت د معلوماتو له مخې، دغه نندارتون د یوه کورني شرکت له خوا د صنعت او سوداګرۍ وزارت په همکارۍ جوړ شوی، چې پکې به کورني تولیدات په ۱۷۰ غرفو کې د بېلابېلو سکټورونو له لارې نندارې ته وړاندې شي.

یاد نندارتون د مزارشریف ښار په الماس هوټل کې د درېیو ورځو لپاره جوړ شوی دی

د خبرپاڼې له مخې، دغه پلاوي کې د مالیې وزارت، د کور او ښار جوړونې، کرنې او مالدارۍ وزارتونو او خصوصي سکټور استازي شامل دي.

د یاد پلاوي د سفر موخه د اسلام‌قلعه او تورغنډۍ بندرونو له وضعیت څخه لیدنه، د شته ستونزو ارزونه او سوداګرو او پانګه‌والو ته د لا ډېرو اسانتیاوو برابرول دي.

دغه پلاوي په هرات کې د طالبانو له والي مولانا اسلام جار سره په لیدنه کې د خصوصي سکټور د ملاتړ، سوداګرو او پانګه‌والو ته د اسانتیاوو د رامنځته کولو او د پانګونې د صندوق له لارې د خدمتونو د پراختیا په اړه معلومات وړاندې کړي.

د پلاوي غړو ویلي چې د سوداګرو او پانګه‌والو لپاره د اسانتیاوو د برابرولو او د پانګونې د ودې په موخه هڅې روانې دي.

دوی زیاته کړې چې د اسلام‌قلعه او تورغنډۍ بندرونو د فعالیتونو ارزونه به د سوداګرو ستونزې په ښه توګه روښانه کړي او د سوداګرۍ د پراختیا لپاره به د لازمو اقداماتو زمینه برابره کړي.

د ملګرو ملتونو دغه سازمان د افغانستان لپاره په خپل تازه موسمي اقلیمي او کرنیز لیدلوري راپور کې ویلي، د روان کرنیز وضعیت تر څنګ، اقلیمي بدلونونه او اقتصادي فشارونه د هېواد د کرنې پر راتلونکي اغېز کولی شي.

ایف ای او ویلي، د ۲۰۲۵/۲۶ کال اصلي کرنیز فصل په عمومي ډول له مثبتو پایلو سره پای ته رسېدلی، ځکه د ژمي وروستیو او پسرلي پر مهال دوامدارو ورښتونو او د اوبو لګولو مناسب وضعیت د غنمو د حاصلاتو د ښه کېدو او د څړځایونو د وضعیت د ښه والي سبب شوی دی.

خو دغه سازمان خبرداری ورکړی چې د دوبي کرنیز محصولات له ګڼو ننګونو سره مخ دي. د راپور له مخې، له اوسط څخه لوړه تودوخه، د واورو د زېرمو کمښت، د سیندونو د اوبو د جریان کمېدل، د ځمکې لاندې اوبو کمېدل او د کیمیاوي سرو لوړې بیې د اوبو پورې تړلې کرنې او د بزګرانو پر عایداتو فشار زیاتوي.

ایف ای او په راپور کې ویلي، د راتلونکو میاشتو لپاره د ال نینیو (El Niño) د رامنځته کېدو نښې او په هند سمندر کې د مثبت بدلون احتمال ښيي چې راتلونکی ژمی او پسرلی به له اوسط څخه د زیاتو ورښتونو شاهد وي، هغه څه چې کولی شي د اوبو زیرمې بېرته پیاوړې او د باراني کرنې ملاتړ وکړي.

دغه سازمان ټینګار کړی چې د احتمالي سیلابونو او ځمکښوېدنو د خطرونو د مدیریت، د زیان‌منو کلیوالو ټولنو د ساتنې او د کرنیزو ستونزو د مخنیوي لپاره له مخکې اقدامات، دوامداره څارنه او هدفمند ملاتړ اړین دی.