د بحرین د دفاعي ځواکونو قومانداني: د ایران یوشمېر هوایي بریدونه شنډ او له‌منځه وړل شوي

دې ورځپاڼې د خلیج فارس د دوو ډیپلوماټانو له قوله لیکلي چې یاد هېوادونو د تېرې اوونۍ په پای کې په یوه ګډ پیغام کې امریکا ته ویلي چې د ایران پر ضد د پوځي عملیاتو له بیا پیلېدو ملاتړ کوي.

د راپور له مخې، د خلیج فارس ځینو هېوادونو په تېرو ۴۸ ساعتونو کې د ایران پر ضد روانو عملیاتو کې هم ګډون کړی، که څه هم د دوی رول لا هم محدود بلل شوی، خو ویل شوي چې اوس په تهاجمي اقداماتو کې فعاله ونډه لري.

اسراییل هیوم لیکلي چې د دغو هېوادونو د دریځ بدلون تر ډېره د ایران له لوري د سیمې پر هېوادونو، په ځانګړي ډول پر قطر او د هغه هېواد د طبیعي ګازو پر تاسیساتو د توغندیزو او بې‌پیلوټه بریدونو له امله رامنځته شوی دی.

د راپور پر بنسټ، قطر چې پخوا یې د ایران پر ضد د خلیج فارس د هېوادونو د ګډ دریځ د جوړېدو مخه نیوله، پر خپلې خاورې له برید وروسته خپل مخالفت پای ته رسولی او د ایران د کنګل شویو شتمنیو د ازادولو هڅې یې هم درولې دي.

ورځپاڼې زیاته کړې چې اسراییل په دې پړاو کې په مستقیم ډول په پوځي عملیاتو کې ګډون نه لري، خو د استخباراتي معلوماتو او لوژستیکي ملاتړ په برخه کې همکاري کوي.

په همدې حال کې، د اسراییل یوه امنیتي چارواکي اسراییل هیوم ته ویلي چې د تل‌ابیب ارزونه لا هم دا ده چې ایران به په اوسني پړاو کې پر اسراییل له مستقیم برید څخه ډډه وکړي، ځکه د اسراییل پوځي بازدارندګي جدي ګڼي او نه غواړي د ځان پر ضد د یوې پراخې جګړې د بیا پیل زمینه برابره کړي.

سینټکام ویلي چې د سر اعلی قومندان د لارښوونې له مخې یې د دوشنبې په ورځ د ماښام په ۴:۴۵ بجو د ایران پر ضد د بریدونو درېیم پرله‌پسې پړاو پیل کړ.

د امریکا دغه قومندانۍ په خپل ایکس حساب کې لیکلي: «دا بریدونه به د ایران پر ځواکونو دروند لګښت تحمیل کړي او د دوی هغه وړتیا به کمزورې کړي چې پر بې‌ګناه ملکي وګړو او د هرمز تنګي له لارې پر سوداګریزو بېړیو بریدونه ترسره کړي.»

د امریکا مرکزي قوماندانۍ د بریدونو د دقیقو هدفونو، د کارول شویو وسلو او د احتمالي زیانونو په اړه نور جزیات نه دي ورکړي.

په ورته وخت کې، په متحده عربي اماراتو کې د امریکا سفارت اعلان کړی چې د سیمه‌ییز امنیتي وضعیت له امله یې په ابوظبي کې سفارت او په دوبۍ کې قونسلګرۍ د جولای له ۱۳مې تر ۱۵مې پورې ټول قونسلي ملاقاتونه لغوه کړي دي.

د امریکا سفارت په خبرتیا کې ویلي: «که تاسو په دغو نېټو کې ملاقات لرئ، سفارت یا قونسلګرۍ ته مه راځئ؛ موږ به له تاسو سره د نوي وخت د ټاکلو لپاره اړیکه ونیسو.»

سفارت زیاته کړې چې په متحده عربي اماراتو کې د امریکا سفارت او قونسلګري لا هم د «وتلو د امر» په حالت کې دي، چې له امله یې د امریکا غیراضطراري دولتي کارکوونکي له هېواده بهر انتقال شوي دي.

د خبرتیا له مخې، په متحده عربي اماراتو کې د امریکا د ویزو ټول عادي خدمتونه لا هم ځنډول شوي او یوازې محدود قونسلي خدمات امریکايي اتباعو ته وړاندې کېږي.

سید عباس عراقچي، د امریکا د ولسمشرډونالډ ټرمپوروستیو څرګندونو ته په غبرګون کې ویلي، هغه څوک چې د هرمز تنګي له لارې د سوداګریزو بېړیو خوندي او مصون تګ راتګ تضمینوي، باید د دې خدمت په بدل کې مناسبه جبران ترلاسه کړي.

عراقچي د دوشنبې په ورځ په خپل ایکس‌پاڼه کې لیکلي: «د امریکا ولسمشر په بشپړه توګه سم وایي. هر څوک چې د هرمز تنګي له لارې د سوداګریزو بېړیو خوندي او مصون تګ راتګ برابروي، باید د دې خدمت په بدل کې جبران ترلاسه کړي.»

هغه زیاته کړې: «ایران تل د هرمز تنګي ساتونکی پاتې شوی او د تل لپاره به هم همداسې وي.»

د ایران د بهرنیو چارو وزیر د احتمالي ۲۰ سلنې فیس یا لګښت په اړه هم اشاره کړې او ویلي یې دي: «البته ۲۰ سلنه ډېره زیاته ده، موږ به عادلانه چلند وکړو.»

هرمز تنګی د نړۍ له مهمو سمندري لارو څخه ګڼل کېږي او د نړۍ د نفتو او مایع طبیعي ګاز د صادراتو لویه برخه ترې لېږدول کېږي. دا تنګی د فارس خلیج تولیدوونکي هېوادونه له نړیوالو بازارونو سره نښلوي او هر ډول امنیتي یا سیاسي کړکېچ پکې د نړیوالې انرژۍ پر بازارونو مستقیم اغېز کولی شي.

په راپور کې راغلي چې ټرمپ دغه رسمي خبرتیا کانګرس ته لېږلې او په کې یې د ایران د جګړې د بیا پیل کېدو یادونه کړې ده.

نیویارک ټایمز زیاتوي چې د امریکا د ولسمشر دغه اقدام په داسې حال کې ترسره شوی چې په وروستیو ورځو کې د امریکا او ایران ترمنځ پوځي کړکېچ یو ځل بیا زیات شوی او دواړو لورو د یو بل پر وړاندې پوځي اقدامات کړي دي.

تر اوسه سپینې ماڼۍ او د امریکا د دفاع وزارت د جګړې د نوي پړاو د جزییاتو، د پوځي عملیاتو د څرنګوالي او یا هم د راتلونکو اقداماتو په اړه نور معلومات نه دي خپاره کړي.

د ایران حکومت هم د راپور تر خپرېدو پورې د ټرمپ د دې رسمي خبرتیا په اړه کوم غبرګون نه دی ښودلی.

شنونکي خبرداری ورکوي چې د جګړې بیا پیل کېدل ښايي د سیمې امنیتي وضعیت نور هم کړکېچن کړي او د منځني ختیځ پر ثبات پراخې اغېزې ولري.

د فاکس نیوز د رپوټ له مخې، ټرمپ ویلي: «د دوی ډېری تجهیزات له منځه تللي دي. د دوی د الوتکو ضد وسایل موږ تېره شپه هدف وګرځول».

هغه زیاته کړې: «هر ځل چې دوی ډرون راولېږي، موږ پرې سخت ګوزار کوو».

ټرمپ ویلي، چې ایران له یوې هوکړې سرغړونه کړې ده: «موږ تړون درلود، خو دوی هغه مات کړ. دوی یې تل ماتوي... نو موږ به پرې ډېر سخت ګوزارونه وکړو».

هغه همداراز ویلي چې امریکا به د هرمز تنګي کنټرول وساتي او ښايي د منځني ختیځ امنیتي عملیات په دوامداره توګه پر غاړه واخلي.