روسیې په اوکراین کې د اټومي انرژۍ د یو لوړ پوړي انجینر د وژل کېدو ادعا کړې ده

دوی همدارنګه د هغو نورو افغانانو د نيولو او ايستلو په اړه د وضاحت غوښتنه کړې چې پخوا يې په افغانستان کې له امريکايي ځواکونو سره همکاري کړې وه.

سېت مګزينر، جولي جانسن، جېمز ار. والکينشاو، ډان ګولډمن، شري تاندار او لامونيکا مک‌ايور چې د امريکا د کانګرس غړي دي، دغه ليک د سې‌شنبې په ورځ د چنګاښ په ۲۳مه خپور کړ.

دوی له کورني امنيت وزير څخه غوښتي چې روښانه کړي ولې محمد نذير پکتياوال، سره له دې چې نه يې جرمي مخینه لرله او نه هم د جرم کومه محکوميت، خو بیا هم ونيول شو او د ايستلو لپاره يې چمتووالی نيول کېده.

محمد نذير پکتياوال د کب په ۲۲مه هغه مهال د امريکا د کډوالۍ ادارې مامورانو د خپل کور مخې ته ونيو، چې غوښتل يې خپل ماشومان ښوونځي ته ورسوي.

د هغه د کورنۍ په وينا، پکتياوال د ساه لنډۍ ناروغي لرله او مېرمنې يې هڅه کړې وه چې د تنفس ځانګړی سپرې ور ورسوي. د امريکا د کډوالۍ ادارې وروسته وويل چې نوموړی له نيول کېدو وروسته د ساه تنګۍ له امله روغتون ته ولېږدول شو او په بله ورځ يې ژوند له لاسه ورکړ.

د کانګرس غړو د امريکا د پوځ له ځانګړو ځواکونو سره د پکتياوال همکارۍ ته په اشارې ويلي چې د هغه مړينه د مخنيوي وړ وه.

په ليک کې راغلي: «دا د منلو وړ نه ده چې هغه کس چې په زړورتيا يې د امريکايي ځواکونو ترڅنګ جګړه کړې وه، په دومره اسانۍ د هماغه حکومت له لوري چې ده ورته خدمت کړی و، له پامه وغورځول شي. د هغه کورنۍ حق لري چې د نوموړي د مړينې د لامل په اړه بشپړ ځوابونه ترلاسه کړي».

د کانګرس دغو استازو همدارنګه له کورني امنيت وزارت څخه پوښتنه کړې چې تر اوسه څو پخواني افغان همکاران نيول شوي او له امريکا ايستل شوي دي، او څو نور لا هم د نيول کېدو يا ايستلو له ګواښ سره مخ دي.

ښاغلي صالح پر ایکس خواله رسنۍ کې لیکلي چې د دغو نغدو پیسو د ورکړې په اړه کره او پیاوړي اسناد په لاس کې لري.

نوموړي د طالبانو پر لوېدیځ ضد څرګندونو او شعارونو نیوکه کړې او له خلکو یې غوښتي چې د دغو نغدو پیسو د کڅوړو د تسلیمولو تر شا پرتو لاملونو باندې جدي غور وکړي. د هغه په وینا، هر ځل چې د طالبانو لوېدیځ ضد خبرې یا برعکس د هغوی په تړاو څرګندونې اورئ، باید د دغو نغدو پیسو د ورکړې اصلي علت وپوښتئ.

امرالله صالح همداراز په خپل یادښت کې پوښتنه کړې، چې ولې امریکا اوسمهال یوازې له طالبانو سره یو پټ تړون لري او بل هېڅ لوري سره داسې هوکړه نه لري. نوموړي ټینګار کړی چې د دغو پټو معاملو او نغدو پیسو د لېږد په اړه باید له دواړو لوریو څخه جدي پوښتنې مطرح شي.

د مخکېني نظام دغه جګپوړي چارواکي ویلي، چې د دوی موندنې ښيي چې دغه ۲۵ میلیونه ډالر په بشپړ ډول په نغدي بڼه طالبانو ته سپارل شوي دي. تر اوسه پورې د امریکا متحده ایالاتو رسمي چارواکو او یا په کابل کې د طالبانو حکومت د امرالله صالح د دغو تازه ادعاوو په تړاو څه نه دي ویلي.

دا ادعا په داسې حال کې کېږي چې په افغانستان کې د امرالله صالح پر سیاسي پلویانو فشارونه زیات شوي دي. د سرچینو د معلوماتو له مخې، په دې وروستیو کې د طالبانو استخباراتو په غور ولایت کې لږ تر لږه ۱۳ تنه ځوانان د امرالله صالح په مشرۍ د «زرغون بهیر» سیاسي جریان سره د همکارۍ په تور نیولي دي.

مېرمن نیومن په ایکس خواله رسنۍ کې لیکلي چې د کډوالو د بېرته شړلو په تړاو د خبرو لپاره بروکسل ته د طالبانو بلنه او افغان کونسلګریو ته د هغوی د لاسرسي هڅې د اندېښنې وړ دي. د هغې په وینا، دا چاره به هغه افغانان له خطر سره مخ کړي چې د طالبانو له ځپلو او ظلمونو تښتېدلي او په اروپا کې مېشت شوي دي.

د اروپا پارلمان دغه غړې د دې ټولنې لپاره د ایرلینډ د بهرنیو چارو وزیر توماس برن څخه وغوښتل چې د اروپايي ټولنې د شورا د ریاست له لارې د دغو قانوني تشو مخه ونیسي. هغې ټینګار کړی چې اروپايي هېوادونه باید د داسې پرېکړو مخنیوی وکړي چې د کډوالو امنیت ګواښي.

د مېرمن نیومن په وینا، د طالبانو له حکومت سره د کډوالو د بېرته شړلو په اړه هر ډول معامله او هغوی ته په اروپا کې د افغان ډیپلوماتیکو استازولیو سپارل به په اروپا کې د مېشتو افغان پناه غوښتونکو پر ژوند ناوړه اغېز وکړي او هغوی به له نویو ګواښونو سره مخ کړي.

دا په داسې حال کې ده چې د اروپايي ټولنې غړو هېوادونو د روان زیږدیز کال له پیل راهیسې نږدې ۵۰ افغان پناه غوښتونکي د داوطلبانه ستنېدو د پروګرام په چوکاټ کې د طالبانو تر واک لاندې افغانستان ته بېرته ستانه کړي دي.

د روسیې د بهرنیو چارو وزارت ویاندې ویلي، اوکراین ته د ارادې ایتلاف د غړو هېوادونو د هر ډول پوځي ځواکونو استول د روسیې لپاره د منلو وړ نه دي.

د هغې په وینا، دا اقدام به په عملي توګه بهرنۍ مداخله او د روسیې امنیت ته د ګواښونو زیاتوالی وي، او روسیه به دغه ډول ځواکونه مشروع پوځي هدف وبولي.

د اوکراین پلوي لوېدیځ متحدان، چې د «ارادې ایتلاف» په نوم یادېږي، روانه اوونۍ په پاریس کې سره راټول شوې وه او یو ځل بیا یې ټینګار کړی چې د جګړې له درېدو وروسته به اوکراین ته څو ملي ځواکونه واستوي څو دغه هېواد ته ډاډ ورکړي او د هغوی د پوځي ځواکونو د بیا رغونې په برخه کې مرسته ورسره وکړي.

د اروپايي کمیسیون مشرې اورزولا فون ډېر لاین د چارشنبې په ورځ په کییف کې د اوکراین د دولتي حاکمیت ورځې د مراسمو پر مهال وویل، دا تړون به د اوکراین نوښت او د اروپا پراخ صنعتي ظرفیت سره ونښلوي او د دواړو لورو دفاعي همکاري به لا پیاوړې کړي.

هغې وویل اوکراین د ډرونونو او د ډرون ضد سیسټمونو په برخه کې داسې ځانګړې تجربه ترلاسه کړې چې اروپا هم ورته اړتیا لري، ځکه د اروپايي ټولنې ګڼ غړي هېوادونه په دې برخه کې له امنیتي ګواښونو سره مخ دي.

فون ډېر لاین زیاته کړه چې اروپايي ټولنه کولی شي اوکراین ته پرمختللی ټکنالوژیک او صنعتي ظرفیت او د خوندي تولید اسانتیاوې برابرې کړي، څو د ګډو دفاعي پروژو د پراختیا زمینه برابره شي.

دا لومړی ځل دی چې اوکراین د اروپايي ټولنې له کچې سره داسې پراخ تړون لاسلیکوي. که څه هم کییف مخکې له څو هېوادونو سره د ډرونونو د تولید او همکارۍ ورته هوکړې کړې وې، خو دا تړون به د اروپايي ټولنې د غړو هېوادونو او شرکتونو ګډ ګډون رانغاړي.

اوکراین، چې د ۲۰۲۲ کال د روسیې تر یرغل مخکې یې د ډرونونو په صنعت کې محدوده تجربه لرله، د جګړې په ترڅ کې یې د بې‌پیلوټه الوتکو یو پرمختللی صنعت رامنځته کړی او اوس هڅه کوي خپله تجربه له نړیوالو شریکانو سره هم شریکه کړي.

په همدې حال کې، د اوکراین ولسمشر ولودیمیر زیلنسکي په وروستیو میاشتو کې د ډرونونو د تولید د همکاریو د پراخولو لپاره له بېلابېلو هېوادونو سره د ورته تړونونو د لاسلیک هڅې ګړندۍ کړې دي.