د خيبرپښتونخوا په کوز دير کې پر پوليسو له وسله‌وال بريد وروسته امنيتي ګزمې ډېرې شوي

د پاکستان پوځ د جمعې په ورځ (د چنګاښ ۲۶مه) د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره ويلي، دغه عملیات د یادې ولسوالۍ پر پولیسو او امنیتي ځواکونو د وروستیو ځانمرګو بریدونو او «ترهګریزو» بریدونو په غبرګون کې پیل شوي دي.

په دې وروستيو کې د ډيورند کرښې ته څېرمه قبايلي او د ایالت سویلي ولسواليو کې د ناامنیو لمن پراخه شوې ده.

د پاکستان د پوځ په خبرپاڼه کې ادعا شوې، چې وژل شوي کسان د هند په نیابتي ډلې پورې تړاو لري، چې په سیمه کې یې پر امنیتي ځواکونو او ملکي وګړو په ګڼو بریدونو کې لاس درلود.

دوی همداراز څرګنده کړې، چې په دغو عملیاتو کې یې یوه انداه وسلې یې ترلاسه کړي، خو په دې اړه ایا په دغو نښتو کې دوی ته هم زیان اوښتی او که نه، څه نه‌دي ویلي.

د پاکستان پوځ ټینګار کړی، چې د هېواد د ملي امنیت د عالي کمېټې له‌خوا د تصویب شوي پلان «عزم استحکام» تر عنوان لاندې به د بهرنیو هېوادونو په ملاتړ د تمویل کېدونکو وسله‌والو پر وړاندې د بې‌رحمانه مبارزې لړۍ په ټول هېواد کې په پوره سرعت سره پر مخ یوړل شي.

د دغې جرګې په پرېکړه لیک کې چې د جمعې په ورځ (د چنګاښ ۲۶مه) خپره شوې راغلي: «جرګه په پخوانیو قبایلي سیمو (فاټا) او پاټا کې د ولسونو پر وړاندې ناامنیو، بې‌ځایه کېدو، ځاني او مالي زیانونو، بې روزګارۍ او وروسته پاتې والي ژوره اندېښنه څرګندوي. د دغو سیمو خلکو د سولې او د هېواد د ثبات لپاره بې‌سارې قربانۍ ورکړي او نن هم د ناامنیو درنه بیه پرې کوي. په ايالت کې د ورګډولو پر مهال د لس کلن مالیاتي معافیت، په ملي مالياتي کمېسيون کې د مناسبې برخې، د پلان لاندې د پرمختیایي سرچینو، بنسټیزو اسانتیاوو او د سولې د بیا رغونې ژمنې شوې وې، نه مرکزي مالي ژمنې پوره شوې، نه لازمې پرمختیایي سرچینې چمتو شوې او نه هم بشپړه سوله راغله».

په پرېکړه لیک کې څرګنده شوې: «په داسې شرایطو کې پر ولس، سوداګرو او صنایعو د مالیاتو لګول لویه تېروتنه او بې‌انصافي ده. جرګه د ایالتي حکومت تر واک لاندې د ټولو مالیاتو د بېرته اخیستلو د اعلان هرکلی کوي او له مرکزي حکومت څخه غوښتنه کوي، چې په پخوانۍ فاټا او پاټا کې لګول شوي وفاقي مالیات سمدستي بېرته واخلي».

همداراز ويل شوي: «مالیاتي معافیت دې بېرته فعال شي او ټولې مالي، پرمختیایي او له سولې سره تړلې ژمنې دې پوره کړل شي او د غوښتنو د نه‌منل کېدو په صورت کې به د قانوني، پارلماني او سوله ییزې ولسي مبارزې ګډه تګلاره غوره کړل شي».

د اعلی وزیر سهیل اپریدي په مشرۍ جوړه شوې ایالتي جرګه کې د ایالت والي فيصل کريم کنډي، سیاسي مشرانو، غوره شويو استازو، قبایلي مشرانو او سوداګرو ګډون درلود او د پرېکړه ليک بشپړ ملاتړ یې څرګند کړی دی.

هغه وویل، نیول شوي ټول کسان په ناقانونه ډول په پاکستان کې اوسېدل چې تر نیول کېدو وروسته د افغان کډوالو د ناصر باغ پنډغالي ته لېږدول شوي او وروسته د تورخم له لارې افغانستان ته ستانه کړل شوي دي.

نوموړي زیاته کړه، پولیس د دغه عملیاتو اړوند بشپړ معلومات او شمېرې راټولوي؛ خو د وروستیو او کره شمېرو ورکول لا وختي دي، ځکه د معلوماتو راټولولو لړۍ لاهم دوام لري.
د هغه په وینا؛ د کډوالو د پنډغالو تر تړل کېدو وروسته ګڼ شمېر افغانان د ښار بېلابېلو استوګنیزو سیمو ته لېږدول شوي وو، چې اوس یې بشپړه نقشه او معلومات چمتو شوي دي. هغه وایي، د ښار په بېلابېلو برخو کې امنیتي پوستې فعالې دي او د پلټنو او عملیاتو لړۍ په دوامداره توګه روانه ده.

هغه ومنله، چې په تېر کې د دغه عملیاتو پرمهال ځینې شکایتونه ثبت شوي وو چې د همدې لپاره شاوخوا یوه میاشت وړاندې ټولو پولیسو ته سپارښتنه شوې چې له هېڅ افغان وګړي سره دې له ناوړه چلند، ځورونې یا زور زیاتي کار نه اخلي.

فرحان خان وویل، افغان وګړي د اوږدې مودې لپاره په پاکستان کې د مېلمنو په توګه اوسېدلي؛ نو له همدې امله د بډې اخیستنې او هر ډول ناقانونه معاملې پر وړاندې د نه زغم تګلاره خپله شوې ده.
هغه ټینګار وکړ، د عملیاتو پرمهال تر ټولو مهمه خبره دا ده چې له هیچا سره بې‌انصافي، ځورونه او یا هم ناقانونه چلند ونه شي او پولیس په دې برخه کې ځانګړې پاملرنه کوي.

نیول شوي کسان لومړی په پېښور کې د کډوالو د ساتنې مرکز ته لېږدول کېږي او هلته د قانوني او اداري چارو تر بشپړېدو وروسته افغانستان ته استول کېږي. دغه عملیات د چارسدې پولیسو او ځایي ادارې تر مستقیم څار لاندې ترسره کېږي، چې په‌کې د بېلابېلو سیمو تالاشي او د استوګنځایونو پلټنه هم شامله ده.

ځایي چارواکي وایي، دغه بهیر به تر هغه وخته دوام وکړي چې د بې‌اسناده افغان کډوالو د بېرته ستنولو بهیر بشپړ شوی نه‌وي.
د پاکستان د کورنیو چارو وزارت له‌خوا افغانانو ته ورکړل شوی ضرب‌الاجل (د جولای په ۱۰مه) پای ته ورسېد او ورسره هم‌مهاله په دغه هېواد کې د مېشتو افغان کډوالو پرضد عملیات پیل شول. د پاکستان حکومت ټولو امنیتي ادارو ته سپارښتنه کړې، هر افغان وګړی چې د اوسېدو قانوني اسناد نه‌لري؛ باید سملاسي ونیول شي.

دغه لارښوونې د ګلګت بلتستان، د پاکستان تر ولکې لاندې کشمیر او اسلام‌اباد په ګډون د بېلابېلو ښارونو ادارو ته استول شوې دي. په خیبر پښتونخوا کې د صوبې په کچه د عملیاتو ټول چمتووالی بشپړ شوی دی.

د خیبر پښتونخوا د ترهګرۍ ضد مبارزې ادارې د پنجشنبې په ورځ (د چنګاښ ۲۵مه) په یوه خبرپاڼه کې ویلي، چې دغه عملیات د وسله‌والو د موجودیت په اړه د باوري استخباراتي معلوماتو پر بنسټ ترسره شول.

د خیبر پښتونخوا د ترهګرۍ ضد مبارزې ادارې ویلي، چې په عملیاتو کې پنځه وسله‌وال وژل شوي، خو یو شمېر نور په تېښته بریالي شوي دي. د ادارې په وینا، د تښتېدلو وسله‌والو د نیولو لپاره د هغوی تعقیب او په سیمه کې د لټون او پاک‌کارۍ عملیات لا هم روان دي.

د پولیسو په وینا، له وژل شویو وسله‌والو څخه پنځه کلاشینکوفونه، ۱۰ شاجورونه، پنځه مرمۍ‌دانۍ، دوه لاسي بمونه او په زیاته اندازه مهمات ترلاسه شوي دي.

د خیبر پښتونخوا د پولیسو مشر ذوالفقار حمید د عملیاتو پر بریا د ترهګرۍ ضد مبارزې ادارې د ځانګړو وسلو او تاکتیکونو ډلې او سیمه‌ییزو پولیسو د مسلکي وړتیا او زړورتیا ستاینه کړې ده.

هغه ویلي: « د ترهګرو او د هغوی د همکارانو او ملاتړو شبکو پر وړاندې به استخباراتي عملیات لا اغېزناک شي. ترهګر به د هغوی تر خوندي پټنځایونو پورې تعقیب او د قانون منګولو ته وسپارل شي».

خیبر پښتونخوا په ۲۰۲۶ کال کې د پاکستان له تر ټولو ناامنو سیمو څخه ګڼل کیږي. د شخړو او امنیتي مطالعاتو د مرکز د راپور له مخې، یوازې د روان کال په دویمه ربع کې په دغه ایالت کې د تاوتریخوالي په پېښو کې ۴۷۵ کسان وژل شوي او ۱۸۰ نور ټپیان شوي دي.

د خیبر پښتونخوا پولیسو هم ویلي، چې د کال په لومړیو شپږو میاشتو کې یې د وسله‌والو پر وړاندې څه باندې دوه زره استخباراتي عملیات کړي، چې په ترڅ کې یې ۱۸۲ وسله‌وال وژل شوي او ۵۰۴ نور نیول شوي دي. دا عملیات په داسې حال کې دي چې په همدې موده کې پر پولیسو نږدې ۳۰۰ بریدونه شوي دي.