تېره ورځ له ایران او پاکستان نه نږدې ۲زره کډوال افغانستان ته جبري ستانه کړل شوي دي

جبهې په خپله ایکس‌پاڼه کې ویلي، برید د شنبې په ماښام، د ۱۴۰۵ لمریز کال د زمري پر درېیمه، د شمالي سالنګ په سیمه کې د طالبانو پر هغه کاروان شوی چې له کابل څخه بدخشان ته روان و.

د ازادۍ جبهې په وینا، په کاروان کې د طالبانو غړي، پوځي تجهیزات او د مرستندویو چارو اړوند پرسونل شامل وو او د جبهې وسله‌والو دغه کاروان له کابله تر شمالي سالنګه تعقیب کړی و.

جبهې ادعا کړې چې په برید کې د طالبانو اووه غړي وژل شوي او شپږ نور، ټپیان شوي دي.

د افغانستان د ازادۍ جبهې په وینا، په دغه عملیاتو کې د جبهې ځواکونو ته زیان نه دی اوښتی.

تر اوسه طالبانو د ازادۍ جبهې د دغو ادعاوو په اړه رسمي څرګندونې نه دي کړي.

د «افغانستان د غبرګون لارې» پروګرام وروسته له هغې رامنځته شو چې په ۲۰۲۲ کال کې د بریتانیا د دفاع وزارت د معلوماتو د افشا کېدو له امله د نږدې ۱۹ زره افغانانو شخصي معلومات خپاره شول. هغه کسان چې بریتانیا ته یې د بیا مېشتېدو غوښتنلیکونه ورکړي وو.

د بریتانیا چارواکو ویلي، د دې لارې له مخې راغلو افغانانو په اوسط ډول د کورنۍ اته غړي له ځان سره بریتانیا ته انتقال کړي، خو په ځینو مواردو کې د خپلوانو شمېر تر شلو هم زیات شوی، چې حکومت یې د استوګنې د برابرولو له ستونزو سره مخ کړی دی.

د راپور له مخې، د بریتانیا عالي محکمې د «کورنۍ غړي» تعریف پراخ کړی او ویلي یې دي چې د شاملېدو لپاره یوازې د وینې یا قانوني اړیکې شرط نه شته، بلکې ځینې نور کسان هم د بشري حقونو له مخې د کورنۍ د غړو په توګه منل کېدای شي.

افشا شوي اسناد ښيي چې د پخوانیو اصولو له مخې یوازې شاوخوا ۱۰ سلنه اضافي خپلوانو د بریتانیا د مېشتېدو شرایط پوره کول، خو د معلوماتو له افشا کېدو وروسته اټکل شوی و چې دا کچه ښايي ۵۵ سلنې ته لوړه شي.

د چارواکو د اټکل له مخې، د دې بدلون له امله ښايي د شاوخوا ۲۲۰۰ کسانو پر ځای تر ۱۲ زره او ۵۰۰ پورې اضافي خپلوان بریتانیا ته د تګ وړ شوي وي.

په همدې حال کې، ځینو سرچینو ویلي چې د معلوماتو د افشا کېدو له ګډوډۍ څخه په ګټې اخیستنې ځینې داسې کسان هم بریتانیا ته تللي چې د جرمي مخینې شک پرې شوی، خو یو شمېر هغه افغانان چې له برېتانوي ځواکونو سره یې نږدې همکاري کړې وه، لا هم په افغانستان کې پاتې دي.

د برېتانیا چارواکو ویلي، هر راغلي افغان په اوسط ډول د خپلې کورنۍ اته غړي له ځان سره بریتانیا ته راوستي، خو په ځینو مواردو کې د کورنۍ د غړو شمېر تر شلو هم اوښتی، چې حکومت یې د استوګنې د برابرولو له ستونزو سره مخ کړی دی.

د خیریه بنسټ سلاکار، خلیل احمد شهیدزاده، ویلي چې د ښوونځي ټول درسي ټولګي په معیاري ډول جوړ شوي. د هغه په وینا، ښوونځی د کمپیوټر ټولګي، کتابتون او په عصري وسایلو سمبال د ساینس لابراتوار هم لري.

په همدې حال کې، د هرات لپاره د طالبانو والي، نور احمد اسلام‌جار، له نورو پانګه‌والو غوښتي چې په هرات ولایت کې ورته عامه پروژې پلې کړي.

دا په داسې حال کې ده چې طالبانو له نږدې پنځو کلونو راهیسې له شپږم ټولګي پورته د نجونو پر زده‌کړو بندیز لګولی.
ملګرو ملتونو او ګڼو نړیوالو بنسټونو دغه محدودیتونه د نجونو د زده‌کړو له حق څخه سرغړونه بللې او پر طالبانو یې په وار، وار غږ کړی چې دا بندیزونه لرې کړي. طالبانو په لومړۍ کې ویل چې د زده‌کړو د بیا پیل لپاره یوه طرحه جوړوي، خو تر اوسه یې د نجونو پر منځنیو او لوړو زده‌کړو بندیز نه دی لرې کړی.

د پغمان ولسوالۍ د قلعه حیدرخان اوسېدونکو ویلي، په دې سیمه کې د خښتو څلور بټۍ فعالیت لري چې شپه او ورځ په‌کې د خښتو د پخولو لپاره ټایرونه، د ډبرو سکاره او پلاستیکي توکي سوځول کېږي.

د قلعه حېدر خان يوه اوسېدونکي محمد نعيم د طالبانو تر کنټرول لاندې له ملي ټلويزیون سره په خبرو کې ويلي: «له دغو بټيو نه موږ ټول په تکليف یو. زموږ چاپېريال یې الوده کړی او چټل کړی دی. شپه او ورځ دغه بټۍ روانې وي ټول خلک له طالبانو غواړي چې زموږ دغه مشکل حل کړي».

د سیمې اوسېدونکو زیاته کړې، چې د خښتو د بټیو دود ځايي اوسېدونکي پر بېلابېلو ناروغیو اخته کړي او له طالبانو یې غوښتي چې په استوګنیزو سیمو کې د خښتو د بټیو فعالیت بند کړي.

د قلعه حېدر خان يوه بل اوسېدونکي ولي محمد د طالبانو تر کنټرول لاندې له ملي ټلويزیون سره په خبرو کې ويلي: «د بټيو نه ډېر په تکليف یو، دغه دود کار بيخي خراب کړی دی زموږه کورونو ته دغه دود راځي. زموږ په ماشومانو او زنانو باندې یې تاثير کړی دی، لس کاله کيږي چې شپه او ورځ دا بټۍ فعالې دي».

د سیمې اوسېدونکو ویلي، دغه بټۍ له چاپېریالي معیارونو او څارنې پرته فعالیت کوي او په سیمه کې یې زرګونه کورنۍ د چاپېریال د ککړتیا له ګواښ سره مخ کړې دي.

دوی غوښتنه کړې، چې دغه بټۍ دې له استوګنیزو سیمو څخه بل مناسب ځای ته ولېږدول شي، څو د خلکو روغتیا او چاپېریال خوندي شي.

د سیمې اوسېدونکو زیاته کړې، چې د دغو بټیو قرارداد د لسو کلونو لپاره شوی وو، خو اوس له پنځلسو کلونو وروسته لا هم فعالې دي، چاپېریال ککړوي او د خلکو د ناروغیو لامل ګرځي.

د راپور له‌مخې، له دغو مرستو څخه ۸۸۸ کورنیو چې د غړو شمېر یې ۶۲۱۶ ته رسېږي ګټه واخیسته او دا مرستې په افغانستان کې د ۲۰۲۶ کال د خوړو خوندیتوب او بېړنیو مرستو پروژې په چوکاټ کې وېشل شوې دي.

دا مرستې د سعودي عربستان د بشري مرستو د هغو پروژو یوه برخه ده، چې د ملک سلمان خیریه بنسټ له لارې په افغانستان کې پلي کېږي، څو د خوړو خوندیتوب پیاوړی شي او د افغانانو ستونزې راکمې شي.

د یاد خیره بنسټ د مسوولینو په وینا، پر هرې کورنۍ ۵۰ کیلو اوړه، ۵ لیټره غوړي، ۵،۵ کیلو بوره، ۵ کیلو لوبیا او ۵ کیلو وریژي وېشل شوي او همداراز یې د مرستو د دوام ژمنه هم کړې ده.

دوه ورځې وړاندې هم د ملک سلمان خیريه بنسټ د نورستان له سېلاب‌ځپلو کورنیو سره د ۱۰۰۰ خوراکي بستو مرسته اعلان کړې وه او د دغو مرستو په اړه ويل شوي چې ۵۰۰ بستې په کابل کې د سعودي عربستان د سفارت د مرستيال له لوري افغاني سرې مياشتې ټولنې ته سپارل شوي او د پاتې نورو د ورکړې ژمنه هم شوې وه.

د ملک سلمان خیریه بنسټ په ۲۰۱۵ کال کې تاسیس شوی او له خپل تاسیس راهیسې یې تر اوسه د افغانستان په ګډون تر سلو زیاتو هېوادونو ته بشري مرستې لېږلې دي.