روادارۍ بنسټ وایي د پاکستان په پوځي بریدونو کې ۱۱۸۷ ملکي افغانان وژل شوي او ټپیان شوي دي

د مېلیونونه افغان کډوالو بېرته ستنېدل، پر ښځو د طالبانو له‌خوا لګېدلي محدودیتونه، د بشري مرستو کمښت، د طالبانو له‌خوا د واک انحصار، د پانګونې ټیټه کچه او طبیعي پېښې په افغانستان کې د بې‌وزلۍ او بې‌کارۍ مهم لاملونه ګڼل کېږي.
احسان الله چې له شپږو کلونو کډوالۍ وروسته تازه له پاکستان نه افغانستان ته ستون شوی، افغانستان انټرنشنل پښتو ته ویلي چې له تېرو څلورو میاشتو راهیسې د کار په لټه دی؛ خو تراوسه یې هېڅ دنده نه‌ده موندلې.

هغه وایي، افغانستان د پخوا پرتله ډېر بدل شوی او د دولتي دندو ترلاسه کول اوس اسانه نه‌دي. نوموړی پنځه کسیزه کورنۍ لري او وایي، د کورنۍ د اړتیاوو پوره کولو توان نه‌لري.

احسان‌الله زیاتوي: «که اوس هم د بیا کډوالۍ فرصت راته برابر شي، یوه دقیقه به هم ځنډ ونه کړم؛ که څه هم ناقانونه کډوالي له ګواښونو ډکه ده، خو د اوسني وضعیت دوام راته تر هغې هم سخت دی». هغه وایي: «له دغه وجداني عذاب نه مرګ غوره ګڼم، چې هره ورځ خپلو ماشومانو ته په تشو لاسونو کور ته ستنېږم».

د ملګرو ملتونو وروستي راپورونه ښيي، چې په افغانستان کې د بې‌وزلۍ کچه مخ په لوړېدو ده او بشري مرستو ته اړتیا ورځ تر بلې پراخېږي. د شمېرو له مخې؛ په ۲۰۲۵کال کې د افغانستان د بې‌کارۍ کچه ۱۳.۳۵ سلنې ته رسېدلې وه.

د نړۍوال بانک د افغانستان څانګې مشر فاریس حداد زېرووس ویلي، له ایران او پاکستان نه د مېلیونونه افغان کډوالو ستنېدو د هېواد پر اقتصاد او د خلکو پر عایداتو لا زیات فشار راوستی دی.
د طالبانو له بیا واکمنېدو وروسته، ښځې له ډېرو دولتي او نادولتي دندو منع شوې دي. اقتصادي شنونکي باور لري، چې دغه بندیزونو د بې‌کارۍ او اقتصادي ځوړ کچه لا لوړه کړې ده.

یلدا (مستعار نوم) چې د چارو ادارې پخوانۍ کارکوونکې وه افغانستان انټرنشنل پښتو ته ویلي، چې خاوند یې د فلج ناروغۍ له امله د کار توان نه‌لري او هغې د خپلې څلور کسیزې کورنۍ لګښتونه برابرول؛ خو د طالبانو له بندیزونو وروسته خپله هم په کور ناسته ده.

هغې وویل: «خاوند مې ناروغ دی او کار نه‌شي کولی؛ خو طالبانو زه هم سره له دې چې د کار بشپړ توان لرم، له کار کولو منع کړې یم».

فقر او بې‌کاري یوازې اقتصادي ستونزې نه‌دي زېږولې؛ بلکې د ټولنې پر بشري وضعیت یې هم ژور اغېز کړی. وړاندې بي‌بي‌سي په خپل یوه راپور کې لیکلي و، چې د غور ولایت په ځینو سیمو کې بې‌وزلي او بې‌کاري داسې کچې ته رسېدلې چې ځینې کورنۍ د درملنې، پورونو او خوراکي توکو د برابرولو لپاره د خپلو ماشومانو پلورلو ته اړې شوې دي.

دغه راپور زیاتوي چې، کاري فرصتونه ډېر محدود دي او ډېری مزدوران څو ورځې ان اوونۍ، بې له کاره تېروي.
ځینې افغانان بیا وایي، که د خپلو خپلوانو له لوري بهرنیو هېوادونو څخه مالي مرسته ترلاسه نه‌کړي؛ نو د ورځنیو اړتیاوو برابرول ورته ستونزمن دي. په افغانستان کې د بې‌کارۍ، ګرانۍ او اقتصادي ستونزو له زیاتېدو سره له هېواده بهر د افغانانو له‌خوا خپلو کورنیو ته لېږل کېدونکې پيسې د ځینو کورنیو د ژوند مهمه سرچینه ګرځېدلې ده؛ خو ګڼې کورنۍ بیا دغه ډول سرچینه نه‌لري.

بې‌کاري او ناقانونه کډوالي

په نیمروز کې د طالبانو د امنیې قوماندانۍ ویاند ګل محمد قدرت ویلي، په تېره یوه میاشت کې یې د انساني قاچاق پرضد عملیاتو کې ۹۴۰ هغه کسان نیولي چې غوښتل یې په قاچاقي لارو نورو هېوادونو ته ولاړ شي.

په ورته وخت کې سیمه‌ییزو سرچینو افغانستان انټرنشنل ته ویلي وو، چې د نیمروز د چهار برجک ولسوالۍ په سرحدي سیمه کې ۶۵ افغان مساپر لادرکه شوي دي. همدارنګه، دوه اونۍ وړاندې پنځه افغانان ایران ته د قاچاقي تګ پرمهال د سختې ګرمۍ او تندې له امله مړه شوي وو.

دغه پېښې ښيي، چې ډېری ځوانان، سره له دې چې د مرګ له ګواښ سره مخ دي؛ بیا هم د بې‌کارۍ او اقتصادي ستونزو له امله ناقانونه کډوالي غوره کوي.

د اقتصادي چارو کارپوه سیر قریشي افغانستان انټرنشنل پښتو ته ویلي، په افغانستان کې د بې‌کارۍ مهم لاملونه د پانګونې کمښت، د خصوصي سکټور کمزورتیا، د مدیریت ستونزې او له هېواده د متخصصینو وتل دي.

د هغه په وینا؛ همدغه اقتصادي ضعف ځوانان ناقانونه کډوالۍ، انساني قاچاق او نورو نارسمي او ګواښونکو فعالیتونو ته هڅوي. قریشي ټینګار کوي، چې د بې‌کارۍ د کمولو لپاره باید د حرفوي زده‌کړو زمینه برابره شي، له خصوصي سکټور ملاتړ وشي او د کورنیو او بهرنیو پانګونو د جذب لپاره عملي ګامونه واخیستل شي.

هغه خبرداری ورکوي، که د بې‌کارۍ روان وضعیت دوام وکړي نه یوازې به بشري ناورین او ناقانونه کډوالي نوره هم پراخه شي؛ بلکې پاتې مسلکي او متخصص افغانان به هم هېواد پرېښودو ته اړ شي، چې جبران به یې په اوږدمهال کې خورا ستونزمن وي.

په وروستیو میاشتو کې طالبانو څو ځلې اعلان کړی، چې د ایران پر پوله یې لسګونه کسان د قاچاقي تګ پرمهال نیولي دي. همدارنګه دوه کاله وړاندې د طالبانو مشر ملاهبت الله اخوندزاده د انساني قاچاق د مخنیوي لپاره امنیتي او کشفي ادارو ته د قاچاق کوونکو د څارلو او نیولو ځانګړی فرمان صادر کړی و.

خو په افغانستان شته اقتصادي ستونزې، بې‌کاري او فقر لاهم خلک اړ اېستي چې ناقانونه کډوالي غوره کړي.

ګډونوالو وویل، د ۲۰۲۵کال د اکتوبر له ۱۲مې نېټې راهیسې د ورخم لاره د سوداګریزو فعالیتونو پر مخ په بشپړه توګه تړل شوې ده چې له امله یې د دواړه خواوو سوداګرو ته هره ورځ په سلګونه مېلیونه روپۍ زیان اوړي.

دوی وایي، چې د لارې بندښت یوازې لنډي کوتل او خیبر ولسوالي نه‌ده اغېزمنه کړې؛ بلکې د دواړه هېوادونو په بېلابېلو سیمو کې صنعتونه، ټرانسپورټ، سوداګریز مرکزونه او د روزګار اړوند خلک هم له سختو ستونزو سره مخ شوي دي.

د غونډې کوربه اسرار شینواري افغانستان انټرنشنل پښتو ته وویل، چې تورخم د سیمې د اقتصاد د ملا تیر دی چې زرګونه کورنۍ یې د سوداګرۍ، مزدورۍ او ترانسپورټ له لارې خپل ژوند پر مخ وړي. د هغه په وینا؛ د لارې تر تړل کېدو وروسته سوداګر، ټرانسپورټران او ورځني مزدوران له سخت اقتصادي ناورین سره مخ دي.

اسرار شینواري وویل، چې په تورخم کې ډېرو کارګرو هره ورځ له ۵۰۰ تر ۱۰۰۰ روپیو پورې عاید ترلاسه کاوه؛ خو اوس د کار د نشتوالي له امله د خپلو کورنیو د لګښتونو برابرولو توان نه‌لري. د دغه وضعیت له امله په سیمه کې بې‌وزلي زیاته شوې او ګڼې کورنۍ د ژوند د لومړنیو اړتیاوو په پوره کولو کې له ستونزو سره مخ دي.

نوموړي د پاکستان حکومت پر تګلارې نیوکه وکړه او ویې ویل، که د لارې تړل کېدل د امنیت د ښه والي لپاره وو؛ نو باید تراوسه وضعیت ښه شوی وای خو اوسني حالات د دې برعکس دي.

هغه وویل، چې د لارې له تړل کېدو سره، سره امنیتي پېښې نه‌دي کمې شوې؛ خو عامو خلکو ته اقتصادي زیانونه ورځ تر بلې زیاتېږي. هغه وایي، پاکستان او افغانستان تاریخي، کلتوري او قومي اړیکې لري او د ډیورنډ کرښې دواړه خواوو ته ولسونه له پېړیو راهیسې له یو بل سره تړلي دي.

د تورخم د ګمرک د تصفیې کارکوونکو مشر مجیب شینواري افغانستان انټرنشنل پښتو ته وویل، چې د تېرو لسو میاشتو په ترڅ کې پاکستان ته د وارداتو او صادراتو په برخه کې تر ۳۰۰ اربه روپیو زیات زیان اوښتی دی. د هغه په وینا؛ د تورخم بندښت نه یوازې پاکستاني سوداګر زیانمن کړي؛ بلکې افغان سوداګر یې هم له سختو اقتصادي ستونزو سره مخ دي.

مجیب شینواري د پاکستان له حکومته وغوښتل، چې ژر تر ژره سوداګریز فعالیتونه بېرته پیل کړي؛ ځکه د لارې بندښت د ستونزو د حل دایمي لاره نه‌ده. هغه ټینګار وکړ، چې سوداګري باید له سیاسي او امنیتي مسایلو جلا شي او د عامو خلکو د روزګار ساتنه باید لومړیتوب وي.

د تورخم د کارګرو ډلې مشر حضرت اسلام افغانستان انټرنشنل پښتو ته وویل، چې د لارې تړل پاتې کېدو تر ټولو ډېر زیان بې‌وزله طبقې ته رسولی دی. د هغه په وینا؛ زرګونه کارګر د کار پیدا کولو لپاره نورو سیمو ته تللي؛ خو هلته هم د روزګار فرصتونه محدود دي.

حضرت اسلام وویل، چې دی خپله د کار لپاره د پنجاب بېلابېلو سیمو ته تللی و؛ خو هلته هم خلکو ورته ویلي چې د تورخم د بندېدو له امله کاري فرصتونه کم شوي دي. نوموړي زیاته کړه، د اقتصادي ستونزو له امله ځینې کورنۍ اړې شوې چې خپل ماشومان له ښوونځیو وباسي.

نوموړي خبرداری ورکړ، د بې‌روزګارۍ له امله ځینې ځوانان پر ناقانونه لارو بهرنیو هېوادونو ته د تګ هڅه کوي چې له امله یې ګڼو کسانو خپل ژوند هم له لاسه ورکړی دی. هغه د پاکستان له حکومته وغوښتل، چې ژر تر ژره د سوداګرۍ لپاره لارې پرانیزي؛ څو د کارګرو او بې‌وزله کورنیو روزګار بېرته ورغول شي.

د لنډي کوتل پخواني چارواکي شاه خالد شینواري افغانستان انټرنشنل پښتو ته وویل، چې د تورخم بندښت د سیمې هره طبقه اغېزمنه کړې ده. سوداګري، مزدوري، ټرانسپورټ، کوچني کاروبارونه او صنعتونه له یو بل سره تړلي دي او د یوه سکتور زیان د ټول اقتصادي نظام اغېزمنېدو لامل کېږي.

شاه خالد شینواري وویل، که حکومت باور لري چې د لارې تړل کېدل به امنیت ښه کړي؛ نو باید د اوسني وضعیت ارزونه هم وکړي. ځکه د لارې له بندېدو سره، سره امنیتي ستونزې لاهم پرځای دي. نوموړي خبرداری ورکړی، که ژر اقدام ونه شي نو اغېزمن شوي خلک به د ولسي احتجاجونو نورې لارې هم وکاروي.

د غونډې په پای کې اعلان وشو، چې په لنډي کوتل کې به راتلونکې یکشنبه د تورخم لارې د پرانیستلو په اړه لوی احتجاجي لاریون هم ترسره کېږي.

بدخشان له چترال سره نښتی ولایت دی او د دغه ولایت وضعیت په تېرو پنځو کلونو کې طالبانو ته یو ننګونکی موقعیت بلل شوی دی. د طالبانو له بیا واکمنېدو راهیسې د دغه غرنیز ولایت کانونه او په ځانګړې توګه د سرو زرو کانونه د ځایي اوسېدونکو، کان کېندونکو او طالبانو تر منځ د اخ و ډب سرچینه بلل شوې او په دې بهیر کې د طالبانو په ګډون یو شمېر ځايي اوسېدونکو ته مرګ ژوبله هم اوښتې ده.

100%

د کانونو پر سر له خونړیو شخړو وروسته د طالبانو د یوه ناراضي قوماندان جمعه خان فاتح مسئله راپورته شوه؛ جمعه خان فاتح د افغانستان په شمال‌ختیځ کې د طالبانو له نفوذ لرونکو قوماندانانو څخه ګڼل کېږي. نوموړی د خپلو پلویانو ترمنځ په «د دروازونو په فاتح» شهرت لري.

فاتح په دې وروستیو اونیو کې په کندهار کې د طالبانو له مشرتابه سره د سیمه ییزو سرچینو او د سرو زرو د کانونو د مدیریت پر سر د اختلافاتو له جدي کېدو وروسته، د زابل ولایت له مرستیالۍ څخه ګوښه کړل شو.

100%

په دې موده کې د طالبانو دفاع وزیر د یاد ولایت د امنیتي ارزونې په پلمه بدخشان ته سفر وکړ او تر هغې وروسته د یادې ډلې لوی درستیز همالته پاتې شو.

له دې وروسته د طالبانو په نږدې ۵ کلنۍ واکمنۍ کې د لومړي ځل لپاره په بدخشان ولایت کې یوه ولسوالۍ د څو ساعتونو لپاره د یادې ډلې د مخالفو وسله‌والو له لوري ونیول شوه.

د طالبانو له بیا واکمنېدو راهیسې د لومړي ځل لپاره د «سپاهي میهن» په نوم د طالبانو یوې مخالفې وسله‌والې ډلې د وړمې جمعې په سهار وختي (د چنګاښ ۲۶مه) د څو ساعتونو لپاره د بدخشان یفتل پایین ولسوالي تر خپل کنټرول لاندې راوسته.

100%

یفتل پایین ولسوالۍ د بدخشان مرکز فیض‌اباد ښار ته نږدې پرته ولسوالۍ ده او د دغه ولایت له مهمو او ستراتیژیکو ولسوالیو شمېرل کېږي. د یادې ولسوالۍ اوسېدونکو تل د بدخشان په سیمه‌ییزو او سیاسي تحولاتو کې مهم رول لوبولی دی.

د دغې ولسوالۍ له لنډ مهالي سقوط وروسته د طالبانو یوې بلې وسله‌والې مخالفې ډلې (ازادۍ جبهې) هم د زېباک ولسوالۍ په ګډون په یو شمېر سیمو کې له طالبانو سره مخامخ جګړې پیل کړې او لا هم په وقفه‌يي ډول روانې دي.

100%

د دغه وضعیت په تړاو د چارو یو شمېر شنونکي وايي، که طالبان د افغان ولس پر وړاندې په خپلو پالیسیو او په ځانګړې توګه د ښځو د تعلیم او کار او همداراز د «وحشت فضا» د خپرولو په تړاو سیاستونو کې بدلون رانه‌ولي، نو نه یوازې بدخشان، بلکې ټول افغانستان به د طالبانو تر پښو لاندې «تنور» شي.

د سیاسي چارو شنونکی حکیم روان د افغانستان انټرنشنل سپړنې خپرونه کې وویل:«بې له شکه که چېرې دا طالبان وي، او دا یې سیاستونه وي، نو نه یوازې بدخشان، بلکې ټول افغانستان به د طالبانو تر پښتو لاندې تنور شي او پر طالبانو به ځمکه او اسمان یو شي».

د پوځي او سیاسي چارو شنونکی اختر محمد راسخ بیا په بدخشان کې د روان وضعیت لامل پاکستان ګڼي او په باور یې پاکستان د افغانستان او چین تر منځ د ځمکنۍ لارې (واخان لارې) مخالف دی او ادعا لري، چې په چترال کې یې د طالبانو وسله‌والو مخالفینو ته ځای ورکړی دی.

هغه د افغانستان انټرنشنل سپړنې خپرونه کې په ډاګه وویل: «پاکستان هڅه کوي، چې د امریکا په «شین څراغ» سره په افغانستان کې یوه نوې جګړه «ډیزاین» کړي او د دغې جګړې د سمبالولو لپاره یې له امریکا ۱۰ میلیارده ډالره هم غوښتي دي. پاکستان نه‌غواړي، چې افغانستان له چین سره سرحدي دروازه ولري».

ازاد خبریال طاهر خان بیا وايي، سره له دې چې د څو ساعتونو لپاره د یوې ولسوالۍ له لاسه وتل د طالبانو لپاره جدي ګواښ نه‌دی، خو یوه جدي مسئله ده.

طالبان بیا په بدخشان کې وضعیت نورمال ښيي او خبرداری ورکوي، چې هېچا ته به اجازه ورنه‌کړي، چې ګډوډي رامنځته کړي.

شاه محمود میاخېل د «پاکستان- یوه اټومي ځواک په څلور لارې کې» په انګلیسي ژبه د دویچه‌وېله د یوه مستند په تړاو ویلي، د پاکستان پوځ د دغه هېواد پر سیاسي او امنیتي ادارو ولکه لري او زیاتوي: «[د پاکستان پوځ] له خپل قانوني او اساسي نقش څخه زیات نفوذ او بې سارې اغېزه لري».

میاخېل په همدې تړاو د یکشنبې په ورځ (د زمري ۴مه) په خپله اېکس‌پاڼه زیاته کړې: «[د پاکستان] پوځ وسله‌والې ډلې د خپلو سیمه‌ییزو موخو او بهرنیو تګلارو لپاره د ستراتیژیکو وسیلو په توګه کاروي».

د هغه په باور، د پاکستان اټومي ټکنالوژي او اټومي رازونه ایران، شمالي کوریا او نورو هېوادونو ته لېږدول شوي او باوري دی، چې د پاکستان پوځ اوس د هغې بې نظمۍ او سیسټم له مخ په زیاتېدونکي عکس العمل سره مخ دی چې په خپله یې رامنځته کړی او زیاتوي: «د پاکستان په پنځو لویو سیمو کې ډېری خلک د پوځ له تګلارو او پر ملکي چارو د هغوی له ولکې څخه په زیاتېدونکي ډول ناخوښه دي».

شاه محمود میاخېل همداراز په ډاګه کړې، چې د پاکستان سیاسي ګوندونو هم په سیاست کې د پوځ له غالب رول څخه خپله ناخوښي څرګنده کړې او په باور یې، د پوځ د لاسوهنو له امله ډیموکراټيک بهیر اوس ډېر کمزوری شوی او پاکستان د یوه بشپړ فعال ډيموکراټيک نظام پر ځای په عملي توګه د پوځ تر کنټرول لاندې دی.

د افغانستان د ملي دفاع وزارت د دغه پخواني سرپرست په باور، د پاکستان پوځ د خپلو پالیسیو له امله نه یوازې د خپل هېواد د خلکو له ځینو برخو سره په شخړه کې ښکېل دی، بلکې له نږدې ټولو ګاونډیو هېوادونو سره یې هم په وار وار شخړې کړې دي.

شاه محمود میاخېل همداراز خبرداری ورکړی، که د پاکستان پوځ په خپلو تګلارو کې په بنسټیز ډول بدلون رانه‌ولي، نو دغه هېواد به ښايي د خپل پوځي مشرتابه د پرېکړو درنه بیه پرې کړي؛ لکه څنګه چې یې په ۱۹۷۱ کال کې د بنګله‌دېش په جلا کېدو سره پرې کړه.

میاخېل په ټینګار سره ویلي: «دا باور چې د ګاونډیو هېوادونو ناامنه کول د پاکستان اوږدمهاله ګټې تامینوي، یوه خورا ناسم او پاتې راغلې ستراتیژي ده».

د جرمني دویچه‌وېله په انګلیسي ژبه د «پاکستان یو اټومي ځواک په څلور لارې کې» تر سرلیک لاندې یو نږدې ۵۲ دقیقه‌يي مستند خپور کړی او په دې مستند کې په ژوره توګه هغه ګڼ بحرانونه څېړل شوي، چې پاکستان ورسره مخ دی؛ لکه افراطیت، نه زغم او د تاوتریخوالي زیاتوالی، مالي ستونزې او کمزورې اقتصادي کړنې، سیاسي قطبي کېدل، د هېواد تر ټولو مشهور سیاسي مشر (عمران خان) زنداني کېدل او د هغه تر ټولو مشهور ګوند (پاکستان تحریک انصاف) څنډې ته کېدل، د کمزورې او فاسدې سیاسي اشرافیې ډلې حضور او همدارنګه پر سیاست د پوځ پراخ نفوذ شامل دي.

د یادونې وړ ده، چې په دې مستند کې د پاکستان د ستونزو لپاره حل‌لاره نه ده وړاندې شوې، خو خبرداری ورکړل شوی، چې د دغه وضعیت دوام د دغه هېواد د اټومي وسلو د زېرمو خوندیتوب او امنیت له ګواښ سره مخ کولای شي.

په کراچۍ کې د طالبانو کونسل، عبدالجبار تخاري، د ۲۰۲۴م کال د اپرېل په میاشت کې له خپلو همکارانو سره دغو دوو ودانیو ته ورغلی او په یوه ویډیويي پیغام کې یې ويلي، چې دا ودانۍ د افغانستان د دولت شتمني ده.

هغه ويلي، مخکې په دې ودانیو کې څو محصلین اوسېدل، څو ځله ترې غوښتنه شوې وه چې ځایونه خوشې کړي، خو هغوی هر ځل د وخت غوښتنه کوله. د هغه په وینا، د ۲۰۲۴م کال د اپرېل پر ۱۱مه دغه ودانۍ خالي شوې او کونسلګرۍ یې بېرته په واک کې واخیستې.

100%

خو په دغو ودانیو کې مېشتو محصلینو د طالبانو د کونسل له ډلې سره همغه وخت شخړه شوې او ادعا یې کړې وه چې طالبان غواړي پر دغو ودانیو قبضه واچوي. له هغې پېښې وروسته هم ودانۍ د محصلینو په واک کې پاتې شوې او تر اوسه پکې اوسېږي.

د طالبانو تر واک لاندې کونسلګرۍ له دې پېښې شاوخوا یوه میاشت وروسته محکمې ته عریضه وکړه او غوښتنه یې وکړه چې یاد کورونه دې ور وسپارل شي، خو تر اوسه محکمه وروستۍ پرېکړې ته نه ده رسېدلې.

محکمې ته عریضه

د طالبانو تر واک لاندې کونسلګرۍ د کراچۍ د ختیځې ولسوالۍ د ۱۳م اضافي سیشن قاضي محکمې ته عریضه کړې ده.

هغه اسناد چې افغانستان انټرنشنل - پښتو ترلاسه کړي، ښيي چې د افغانستان دولت د دغو دوو ودانیو د مالکیت رسمي اسناد محکمې ته سپارلي او ادعا یې کړې چې دغه ملکیتونه د افغانستان د دولت دي او په پاکستان کې یې د افغانستان جنرال کونسلګري استازیتوب کوي.

د اسنادو له مخې، په «پرانا نمایش» سیمه کې د میرزا خلیق بېګ اړوند ۲۸ نمبر کور او د جمشېد سړک په عامیل کالونۍ کې ۸۲ نمبر کور شامل دي».

ویل شوي چې دغه دواړه ودانۍ په «۱۹۴۹م کال کې د افغان ملي بانک له خوا په قانوني ډول پېرل شوې او تر اوسه د افغانستان د دولت ملکیت ګڼل کېږي».

د رسمي اسنادو له مخې، «لومړۍ ودانۍ د ۱۹۴۹م کال د سپټمبر پر ۲۹مه او دویمه د همدې کال د سپټمبر پر ۱۵مه ثبت او پېرل شوې ده. همداراز د ملکیت د لېږد رسمي سند د ۱۹۴۸ کال د مارچ پر ۲۹مه ترتیب شوی و».

100%

د پاکستان د بهرنیو چارو وزارت او نورو ته لیکونه

د طالبانو تر واک لاندې کونسلګرۍ د ۲۰۲۲م کال په اګست میاشت کې د پاکستان د بهرنیو چارو وزارت، د کراچۍ ښاروالۍ او یو شمېر نورو ادارو ته لیکونه استولي او غوښتنه یې کړې وه چې یادې ودانۍ دې خالي او کونسلګرۍ ته وسپارل شي.

د پاکستان د بهرنیو چارو وزارت ته په استول شوي لیک کې راغلي: «په کراچۍ کې د افغانستان جنرال کونسلګري له پاکستانه غواړي چې د افغان ملي بانک اړوند دوه بنګلې ژر تر ژره خالي او د افغانستان کونسلګرۍ ته وسپاري».

په لیک کې ویل شوي، دغه ودانۍ له کلونو راهیسې د ځینو ساتونکو په واک کې دي، خو اوس ورته د طالبانو حکومت اړتیا لري.

ورته لیکونه د کراچۍ ښاروالۍ، د سند ایالت د پولیسو مشر او د ودانیو اړوندو ادارو ته هم استول شوي دي.

100%

د طالبانو د کونسل دریځ

په کراچۍ کې د طالبانو د کونسل، سید عبدالجبار تخاري، افغانستان انټرنشنل - پښتو ته ویلي چې دوی محکمې ته عریضه کړې، خو تر اوسه یې یادې ودانۍ بېرته نه دي ترلاسه کړي.

هغه وویل: «په دغو دوو بنګلو کې د عوامي نشنل ګوند اړوند محصلین اوسېږي. موږ یو ځل ودانۍ بېرته ونیولې، خو هغوی بیا راغلل او پر ودانیو یې ولکه وکړه. وروسته مو محکمې ته مراجعه وکړه، خو تر اوسه محکمه د دوی پر ضد پرېکړه نه ده کړې، سره له دې چې اړوندې ادارې او د پاکستان حکومت په موضوع خبر دي او موږ ټول اسناد هم لرو».

تخاري زیاته کړه چې دغه ودانۍ اشغال شوې دي، خو د پاکستان حکومت د بېرته سپارلو په برخه کې له دوی سره همکاري نه کوي.

هغه د قضیې په اړه له نورو څرګندونو ډډه وکړه او ویې ویل: «پاکستان په افغانستان کې بمبارۍ کوي، نو موږ ترې څه تمه ولرو؟».

محصلین: له نږدې شلو کلونو راهیسې دلته اوسېږو

د طالبانو تر واک لاندې کونسلګرۍ په خپله عریضه کې د عوامي نشنل ګوند د محصيلينو د اتحادیې پخوانی مشر اصف خان د دغو کورنو د نیولو مسوول بللی دی.

خو اصف خان افغانستان انټرنشنل - پښتو ته وویل چې دغه ودانۍ له ۲۰۰۷م کال څخه تر ۲۰۰۹م کال پورې د پښتونخوا او بلوچستان د پښتنو محصلینو له خوا په کرایه کارېدلې، خو وروسته هغه کس چې کرایه یې اخیسته، ورک شو.

هغه وویل، په ۲۰۱۶م او بیا په ۲۰۱۹م کال کې ځینو کسانو د کونسلګرۍ په نوم د دغو ودانیو د مالکیت ادعا وکړه، خو کله چې ترې د ملکیت اسناد وغوښتل شول، هېڅ اسناد یې نه لرل.

د هغه په وینا، په ۲۰۲۴م کال کې هم د طالبانو کونسل له خپلو ملګرو سره دغلته ورغلی، خو اسناد یې نه لرل. «موږ ورته وویل که د مالکیت اسناد لرئ، محکمې ته یې وړاندې کړئ او دوی بيا محکمې ته عریضه کړې ده».

اصف خان ادعا وکړه چې کونسلګرۍ جعلي اسناد جوړ کړي او محکمې ته یې سپارلي دي.

100%

د مدافع وکیل دریځ

د اصف خان مدافع وکیل قادر خان افغانستان انټرنشنل - پښتو ته وویل، د کونسلګرۍ له خوا په قضیه کې محکمې ته بشپړ اسناد نه دي وړاندې شوي او دا نه ده روښانه شوې چې له ۱۹۴۸م کال وروسته دغه ودانۍ د چا په واک کې وې او د مالکیت لړۍ یې څنګه روانه وه.

هغه زیاته کړه، د پاکستان د قانون له مخې د کونسلګرۍ په عريضه کې قانوني پېچلتیاوې شتون لري.

د هغه په وینا: «کونسلګرۍ د غیرقانوني اشغال د ختمولو عریضه کړې، خو د پاکستان د نافذ قانون له مخې که پر یوه ملکیت له شپږو میاشتو ډېر وخت تېر شوی وي، نو دا ډول عریضه نه شي منل کېدای».

افغانستان انټرنشنل - پښتو له کونسلګرۍ څخه دا هم پوښتلي چې له ۲۰۰۷م کال څخه مخکې دغه ودانۍ د چا په واک کې وې، څوک پکې اوسېدل او د څه لپاره کارېدې، خو دغو پوښتنو ته یې ځواب نه دی ورکړی.