د طالبانو د لوړو زده کړو وزير ندا محمد ندیم په پروان پوهنتون کې د طالبانو د پنځه کلنې واکمنۍ او د یو شمېر زدهکړیالانو په فراغت مراسمو کې وویل: «د اسلامي نظام پر وړاندې بغاوت ناجایز او باغي واجب القتل دی».
د ملګرو ملتونو مرستيالې امنه محمد د طالبانو د واکمنۍ د پنځمې کلیزې په تړاو ويلي، په افغانستان کې د طالبانو له واکمنۍ د پنځو کلونو په تېرېدو سره افغان ښځې لا هم د بې برخې شويو حقونو بار پر اوږو وړي او لا هم له خپلو حقونو بې برخې دي.
مقاومت جبهې د جمهوري نظام د نسکورېدو او د طالبانو د بیا واکمنېدو د پنځمې کلیزې په مناسبت یوه اعلامیه کې د طالبانو حکومت «ناقانونه او ځپونکی» بللی. دغه جبهه وایي، افغانستان د خپل تاریخ په یوه حساس او برخلیک ټاکونکې پړاو کې دی.
وروستیو پنځو کلونو ثابته کړه چې طالبان څوک دي، څه غواړي او په کومه ژبه ښه پوهېږي. پنځه کاله مو د سولې، ملي پخلاینې، تفاهم او باثباته نظام غږ وکړ، خو ځواب یې لا ډېر استبداد، انحصار او د افغانانو د اساسي حقونو سلبول وو.
د طالبانو د اقتصاد وزارت د معلوماتو له مخې، د کاري عمر خلک د افغانستان شاوخوا ۴۹ سلنه نفوس جوړوي او له دې نږدې ۲۶ سلنه کاري ځواک بېکاره دی. د نړیوالو مرستو او پراختیايي پروژو کمېدو هم د بېکارۍ کچه ډېره کړې ده.
د افغانستان په لویدیز کې یو شمېر ښځې وايي، له کوره بهر کار او د هنري فعالیتونو په برخه کې ونډه اخیستل ورسره د خپګان او نورو رواني ستونزو په کمولو کې مرسته کوي. د هرات په تاریخي کلا کې په یوه هنري مرکز کې دغه ښځې او نجونې په رغدن، خامکګنډلو، مینیاتورۍ او نقاشۍ بوختې دي.
د ملګرو ملتونو د مېرمنو دفتر واک ته د طالبانو د بېرته راستنېدو د پنځمې کلیزې په تړاو خبرداری ورکړ، چې د افغانستان راتلونکی به د مېرمنو له ګډون پرته جوړ نه شي. دغه دفتر د یو انځور په خپرولو سره، له ژوند او عامه فضا څخه د افغان ښځو او نجونو د حذفولو بهیر ښودلی دی.
د ایران د بهرنیو چارو وزیر سید عباس عراقچي وايي، د ایران او افغانستان ترمنځ، په ځانګړي ډول په سرحدي سیمو کې، ډېرې ستونزې د کابل او تهران پر ځای د سیمهییزو چارواکو ترمنځ په چټکۍ او اسانۍ حل کېدای شي.
د ایرلنډ د بهرنیو چارو وزیرې هلن مکانټي د طالبانو د واکمنۍ د پنځمې کلیزې په مناسبت ویلي، چې په تېرو پنځو کلونو کې په افغانستان کې ښځې او نجونې د تبعیضي تاوتریخوالي، ناوړه چلند او له ټولنیز ژوند څخه د ایستلو له یوې «وحشتناکې لړۍ» سره مخ شوې دي.
د جمهوري نظام د سقوط او واک ته د طالبانو د بېرته ګرځېدو له پنځمې کلیزې سره هممهاله، ازادۍ جبهې، جمعیت اسلامي او د ملي مقاومت جبهې چارواکو د جلا جلا اعلامیو په خپرولو سره، د طالبانو حکومت «نامشروع» بللی او پر ضد یې پر مبارزې ټینګار کړی دی.
د کاناډا دولت وايي، پر افغانستان د طالبانو د بیا واکمنېدو پنځه کاله پوره شول، خو کابل لا هم له بد بشري او سیاسي بحران سره مخ دی. کاناډا په یوه اعلامیه کې ویلي، چې طالبانو د ټولشموله حکومت لپاره عملي ګام نه دی اخیستی او ترهګرې ډلې لا هم په افغانستان کې فعالیت کوي.
په خیبر پښتونخوا کې چارواکو د امنیتي وضعیت له امله د نجونو د ۱۸ ښوونځیو د موقتي تړلو وړاندیز کړی دی. د پاس دیر د ښځینه زده کړو ادارې په یوه رسمي مکتوب کې د زده کوونکو پر امنیت اندېښنه ښودلې ده.
د افغانستان په چارو کې د برېتانیا ځانګړي استازي ریچارډ لینزي ویلي، چې د افغانستان راتلونکی لومړی د افغانانو او بیا د سیمې د هېوادونو او لندن لپاره مهم دی. هغه زیاته کړې، چې له طالبانو سره په لیدنه کې یې پر ترهګرۍ ضد مبارزې او په سیمه کې د امنیتي ګواښونو پر مخنیوي خبرې کړې دي.
د پاکستان د ولسمشر ویاند مرتضی سولنګي پر طالبانو نیوکه کړې او وایي، هغوی له نړۍ سره کړې هېڅ یوه ژمنه نه ده پوره کړې. نوموړي ویلي، چې «طالبان د ټولګډونه حکومت د جوړولو او ښځو ته د حقونو ورکولو په ژمنو کې پاتې راغلي دي».
د افغانستان د ملي امنیت پخوانی سلاکار رنګین دادفر سپنتا وایي، چې له کمزورو سیاسي ډلو سره هېڅوک خبرې نه کوي او که خبرې هم ورسره وکړي، یوازې د تسلیمېدو او بېقیدوشرطه بیعت پر سر به وي.
د کاناډا د البرټا ایالت په کلګري ښار کې مېشتو افغانانو په یوه غونډه کې پر نړیوالې ټولنې غږ کړی چې د افغان ښځو او نجونو له حقونو او مدني مبارزې ملاتړ وکړي. په غونډه کې د جمهوري نظام له سقوط وروسته د افغان ښځو پر وضعیت او د حقونو پر ملاتړ خبرې وشوې.
ازادۍ جبهې د بدخشان ولایت په زیباک ولسوالۍ کې د طالبانو پر نظامي مرکزونو د برید خبر ورکړی. دغې جبهې د شنبې په ورځ د زمري په ۲۴مه اعلان وکړ چې ځواکونو یې په زیباک کې د طالبانو مرکزونه په هاوانونو ویشتلي دي.
د ملګرو ملتونو د عمومي اسامبلې د ۸۰یمې دورې مشره انالینا بربوک وايي، د طالبانو هغه فرمانونه چې ښځې او نجونې له زدهکړو او د ټولنې له خدمت څخه محروموي، نه یوازې د هغوی حقونه تر پښو لاندې کوي، بلکې د افغانستان اقتصاد او امنیت هم کمزوري کوي.
د جمهوریت له سقوط څخه شاوخوا یوه نیمه میاشت تېره وه، چې د ارګ څو همکارانو په ویډیویي اړیکه کې زما احوال واخیست. هغوی له ډاډ راکولو وروسته راته وویل: «اوس خو طالبانو ټول هېواد نیولی او چېرته ترې تللی نه شو، ښه به وي کار ته راشې، بیا به ګورو چې څه کېږي».
د قومي وطن ګوند مشر او پښتون سیاستوال افتاب شیرپاو افغانستان انټرنشنل-پښتو ته په مرکه کې وویل، چې له طالبانو نه خپل خلک ناراضه دي؛ ټوله نړۍ له دوی شکایتونه لري او منزوي شوي او که خپل چلند بدل نه کړي، حکومت به یې ډېر ونه غځیږي.
نن پر کابل د طالبانو د واکمنۍ د ټینګښت پنځمه کالیزه ده، خو د افغانستان هېڅ مطرح سیاسي ګوند، جریان یا مخکښې سیاسي څېرې تر اوسه د طالبانو د واکمنۍ د پنځمې کلیزې په مناسبت دوی ته مبارکي نه ده ویلې.