ګارډین په دوه جلا راپورونو کې لیکلي، چې د طالبانو له بیا واکمنېدو پنځه کاله وروسته افغان ښځې او نجونې له پراخو محدودیتونو سره مخ دي، خو له بلې خوا یو شمېر هېوادونه له طالبانو سره خپلې ډېپلوماتیکې اړیکې پراخوي.
د هند پولیسو په بنګلور ښار کې د لویدیځ بنګال ایالت یو ۲۵ کلن ځوان له تحریک طالبان پاکستان (ټي ټي پي) سره د اړیکو او د دې ډلې د یوځای کېدو د هڅې په تور نیولی دی. پولیسو ویلي، یاد کس افغانستان ته د تګ هڅه هم کړې.
د افغان ملي اردو پخوانی سرتېری، چې د «سرور» په مستعار نوم یې له افغانستان انټرنشنل پښتو سره خبرې کړي، وايي د نظام له سقوط وروسته د خپل خوندیتوب لپاره نږدې پنځه کاله په ایران کې و، خو اوس د خپلې کورنۍ د پالنې لپاره بېرته افغانستان ته ستون شوی او د خپل امنیت په اړه اندېښمن دی.
د طالبانو حکومت د ۲۰۲۱ کال د اګست ۱۵مه، چې د جمهوري نظام د سقوط او د طالبانو د بیا واکمنېدو ورځ ده، د «فتحې» پنځمه کلیزه بللې او له افغانانو یې غوښتي چې د دوی له نظام سره «اوږه په اوږه» ودرېږي او د هغه د پیاوړتیا لپاره هڅې وکړي.
د خبریالانو د ساتنې کمېټې په یوه راپور کې ویلي، د طالبانو له واک ته رسېدو پنځه کاله وروسته په افغانستان کې د رسنیو پر وړاندې فشارونه لا پراخ شوي، خبریالان له نیولو، وهلو، سانسور او څارنې سره مخ دي او ښځینه خبریالانې له لا سختو محدودیتونو سره مخ شوې دي.
د تورخم دروازې د لسو میاشتو بندښت له امله د خیبر پښتونخوا ستر ښار پېښور ته د درملنې لپاره د افغان ناروغانو تګ نږدې په بشپړه توګه درېدلی او د روغتونونو ترڅنګ امبولانس چلوونکي، درملتونونه او هوټلونه هم له جدي مالي زیانونو سره مخ شوي دي.
په داسې حال کې چې له بدخشان او د افغانستان له ځینو نورو سیمو څخه د ناامنۍ او نښتو راپورونه خپرېږي، د طالبانو تر واک لاندې رسنیو خبر ورکړی چې دغې ډلې د زمري ۲۴مې، د طالبانو د بیا واکمنېدو د پنځمې کلیزې د مراسمو لپاره ځانګړي امنیتي تدابیر نیول شوي دي.
د بښنې نړیوال سازمان وايي، په افغانستان کې د طالبانو له واک ته رسېدو وروسته د ښځو او نجونو پر وړاندې تبعیض، شکنجه، خپلسري نیونې، جبري ورکېدنې او سانسور دوام لري او د دغو سرغړونو عاملان له حسابورکونې خوندي پاتې دي.
د طالبانو بهرنیو چارو وزیر امیرخان متقي له نیویارک ټایمز سره په مرکه کې ویلي چې امریکا کولای شي په کابل کې خپل سفارت بېرته پرانیزي او خپل ډیپلوماتیک حضور بیا پیل کړي.
د اسټرالیا لومړي وزیر انتوني البانیز، د دغه هېواد د دفاع وزیر ریچارډ مارلز او د کډوالۍ وزیر ټوني برک په ګډه اعلامیه کې ویلي، د کابل له سقوط پنځه کاله وروسته افغانان لا هم د طالبانو له «تاوتریخوالي او ځپنې» سره مخ دي.
د افغانستان لپاره د ملګرو ملتونو ځانګړي راپور ورکوونکي ریچارډ بېنیټ د خبریال حمید فرهادي له دوه کلنې بند وروسته د خوشې کېدو هرکلی کړی او ټینګار یې کړی چې ژورنالیزم جرم نه دی.
د جمهوریت پر مهال د افغانستان د پارلمان غړې فوزیه کوفي له ملګرو ملتونو او غړو هېوادونو غوښتي چې د طالبانو د فشار او حسابورکونې لپاره له څرګندونو څخه عملي اقداماتو ته مخه کړي او په افغانستان کې د قانون حاکمیت او اساسي قانون پر بنسټ د نظام د بېرته ټینګښت لپاره هڅې وکړي.
په هالنډ کې مېشتې افغانالاصله حقوقي او سیاسي فعالې څانګې صدیقي د طالبانو د واکمنۍ د پنځمې کلیزې په ورځ ویلي، هغه واک چې د خلکو لپاره امنیت، ډوډۍ، زدهکړې، روغتیا او روښانه راتلونکی برابر نه کړي، د ستاینې وړ نه دی.
د اندونیزیا د فلورس ټاپو ته څېرمه نن سهار نږدې شپږ بجې د ۷،۷ درجې زورورې زلزلې لږ تر لږه دوه کسان وژلي او یو شمېر ودانۍ او کورونه یې زیانمن کړي دي. زلزلې د سیمې اوسېدونکي له خپلو کورونو وتلو ته اړ کړي.
د افغانستان لپاره د پاکستان پخوانی ځانګړی استازی اصف دراني وايي، طالبان که څه هم د تېرو څلورو لسیزو جګړو په پرتله نسبي امنیت ټینګ کړی، خو پنځه کاله وروسته لا هم هېواد له سیاسي مشروعیت، اقتصادي ستونزو، دیپلوماتیک انزوا او د ښځو د حقونو د محدودیتونو له جدي ننګونو سره مخ دی.
ملګرو ملتونو له نړۍوالو مرسته کوونکو هېوادونو غوښتي چې اوسنیو شرایطو کې چې افغان ښځې له سخت وضعیت سره مخ دي په افغانستان کې د ښځو لپاره د مرستې بودجه کمه نه کړي. د دغه سازمان په وینا د مرستو کمېدل به د ښځو ستونزې لا زیاتې کړي.
د فرانسې خبري اژانس «اېاېفپي» په خپل تازه راپور کې ویلي چې طالبان په افغانستان کې د واکمنۍ پنځه کاله وروسته د امنیت او «ازادۍ» د ټینګښت ادعا کوي، خو ملګري ملتونه او منتقدان وايي چې په همدې موده کې د ښځو او نجونو پر زدهکړو، کار، تګ راتګ او عامه ژوند محدودیتونه لا پراخ شوي دي.
افغانستان د طالبانو د دویم ځل واکمنۍ ۵م کال تېروي. هغه چوپتیا چې نن د «امنیت» په نوم تبلیغېږي، د دوامداره ثبات نښه نه، بلکې د استبداد او سیاسي بندون پایله ده. هېواد داسې پړاو کې داخل شوی چې اقتصادي رکود، ټولنیز فشار، سیاسي انحصار او د جیوپولیټیکي سیالیو خطرونه یو له بل سره نښتي.
د بښنې نړۍوال سازمان له بریتانیا غوښتي چې د افغان ښځو د پناه غوښتنې د ردولو «شرموونکی» بهیر ودروي او هغه پرېکړې بیا وڅېړي چې د دوی د پناه غوښتنې په اړه شوې دي.
د جمهوري نظام پر مهال د افغانستان د دفاع وزارت سرپرست وزیر شاه محمود میاخېل وايي، افغانستان له اوسني بحران څخه د وتلو لپاره د یو بل ماتولو، شعارونو او دروغو پر ځای عملي حللارې او سیاسي ارادې ته اړتیا لري.
د پاکستان کورنیو چارو وزیر محسن نقوي د ناروې د بهرنیو چارو له وزیر اسپن بارت ایدې سره په لیدنه کې ادعا کړې چې د پاکستان پر ضد د ترهګریزو بریدونو لپاره د افغانستان خاوره کارول کېږي او د ترهګرۍ د له منځه وړلو لپاره یې د نړیوالو ګډو هڅو غوښتنه کړې ده.