د جمهوري نظام پر مهال د عامې روغتیا وزیره ثریا دلیل، د افغانستان د ازبک ښځو د ژوند کړاوونو او انساني حقونو د وضعیت په اړه یوې تازه څېړنې ته پام اړولی، چې په کې د جنسیت، ژبني محرومیت، قومي هویت او جغرافیايي واټن له امله د ښځو د ګډو ستونزو وضاحت شوی دی.
د طالبانو له بیا واکمنېدو وروسته په افغانستان کې یادې ډلې د ښځو پر وړاندې یوه سختدریځه او محدودوونکې تګلاره خپله کړې. طالبانو په خپلې څلور نیم کلنې دوره کې ان هغه غږونه ډب کړل، چې یا یې د دوی پر تګلارو نیوکې کړې او یا یې هم د بېعدالتیو پر وړاندې غږ پورته کړی دی.
ملګرو ملتونو اعلان کړی، چې د هغو افغانانو د ملاتړ لپاره چمتووالی نیسي چې ښايي په راتلونکو میاشتو کې د سیمې د کړکېچ د زیاتېدو له امله له ایران څخه افغانستان ته راستانه شي.
د پاکستان د عوامي نشنل ګوند مشر اېمل ولي خان د افغان طالبانو په اړه د پاکستان پر پالیسیو سختې نیوکې کړي او وايي، چې د افغانستان اوسني حاکمانو ته د «دوست حکومت» ارزښت ورکول د پاکستان د حکومت تېروتنه وه.
د بې پولې خبریالانو سازمان خبرداری ورکړی، چې د پاکستان او طالبانو تر منځ د جګړې له زیاتېدو سره سم، هغه افغان خبریالان چې پاکستان ته یې پناه وړې د نیولو او شړلو له نوې څپې سره مخ شوي دي. دغه سازمان یو ځل بیا له پاکستانه غوښتي چې د افغان خبریالانو له اېستلو ډډه وکړي.
پاکستان وايي، سعودي عربستان ته الوتنې په بشپړ ډول بېرته پيل شوې او د دوبۍ پر لور الوتنې هم تر يوه حده بيا فعالې شوې دي. پر ایران د امریکا او اسراییل د بریدونو له پیل سره د نړۍ له بېلابېلو هېوادونو څخه منځني ختیځ او عربي هېوادونو ته الوتنې له جدي ګډوډیو او بندېدو سره مخ شوې.
د پاکستان د بهرنیو چارو، مالیې او پټرولیم وزیرانو د یوې خبري ناستې پر مهال په منځني ختیځ کې د کړکېچ له امله د تېلو په بیو کې زیاتوالی اعلان کړ. د پاکستان حکومت د تېلو په بیو کې نوی بدلون نن شپه ناوخته ۱۲ بجې (جمعه د کب ۱۵مه) اعلان کړ.
په برېتانیا کې د سهیل په نوم یو افغان چې په ناقانونه ډول برېتانیا ته تللی، له ښځو څخه په «پرلهپسې ډول د بوسې غوښتلو» او د هغوی د جنسي ځورونې په جرم په بند محکوم شو. دې کس واده کړی، دوه اولادونه لري. هغه پر دوو ښځو د جنسي ځورونې او پر بلې ښځې د جنسي تېري د هڅې په تړاو اعتراف کړی.
په هرات کې د تکواندو یوه روزونکي او تکواندو کار د اعتراض په توګه د خپل ورزشي دوکان د تکواندو جامې وسوځولې، څو د طالبانو پام د دې ورزشي څانګې اندېښمن حالت ته راواړوي. د معلوماتو لهمخې، په وروستیو کلونو کې په هرات کې د تکواندو ورزش له جدي ستونزو سره مخ شوی دی.
د افغانستان د سوداګرۍ او پانګونې خونې د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره ویلي، چې په کابل کې د قرغزستان د سفارت له سوداګریزې اتشې او د یاد هېواد د سوداګرۍ خونې له ځانګړي استازي سره په کتنه کې د سوداګریزو اړیکو د پراختیا په اړه خبرې کړې دي.
د امریکا د متحدو ایالتونو ولسمشر ډونالډ ټرمپ وايي، چې کیوبا به «ژر سقوط وکړي». نوموړي ویلي، چې دا هېواد په کلکه لېوالتیا لري چې له متحدو ایالتونو سره یو ډول هوکړې ته ورسېږي.
د ټېلګراف ورځپاڼې خبریالې کامیلا تومیني د برېتانیا د کورنیو چارو له پاکستانۍ توکمې وزیرې څخه پوښتنه کړې، چې د کار او تحصیلي ویزو د بندېدو پرېکړه چې د افغانستان او درېیو نورو هېوادونو وګړو لپاره اعلان شوې، ولې د پاکستان پر وګړو نه تطبیق کېږي؟
پاکستاني رسنیو راپور ورکړی چې د دغه هېواد امنیتي ځواکونو د کراچۍ په ښار کې له ۲۵۰ډېر افغان کډوال چې د استوګنې قانوني اسناد یې نه لرل، نیولي دي.
د بښنې نړیوال سازمان له طالبانو غوښتي چې خپله نوې جزایي اصولنامه لغوه یا تعدیل کړي او هغه دې د نړیوالو بشري حقونو له معیارونو سره برابره کړي. دغه سازمان له نړیوالې ټولنې هم غوښتي چې دا مقرره په کلکه وغندي او پر طالبانو فشار زیات کړي تر څو د بشري حقونو سرغړونې پای ته ورسوي.
د روسیې د بهرنیو چارو وزیر سرګي لاوروف د جمعې په ورځ د طالبانو د بهرنیو چارو وزیر امیر خان متقي سره په ټیلیفوني اړیکه کې د طالبانو او پاکستان ترمنځ روان کړکېچ د کمولو غوښتنه کړې. لاوروف د ډیپلوماتیکو لارو د کابل او اسلام اباد ترمنځ د اختلافاتو د حل کولو پر اړتیا ټینګار وکړ.
د ملګرو ملتونو یوه لوړپوړې چارواکې وایي، چې افغانستان په داسې حال کې له بېلابېلو بحرانونو سره مخ دی چې له ایران څخه د افغان کډوالو د بېرته ستنېدو د زیاتېدو احتمال هم شته، او د دغو کډوالو وضعیت ته رسېدنه به یوه لویه ننګونه وي.
ځايي امنیتي سرچینو ویلي، چې د شمالي وزیرستان په مرکز میرانشاه کې نن ماښام د پاکستاني پوځیانو پوستې ته نږدې چاودنه شوې ده. د پولیسو د مالوماتو له مخې چاودنه د میرانشاه په چشمه پول سیمه کې موټر بم په واسطه ترسره شوې ده.
د څو ولایتونو اوسیدونکو افغانستان انټرنشنل ته وویل، چې طالبانو په زور او ګواښ سره خلک د پاکستان پر ضد لاریونونو ته اړ کړي. د دوی په وینا، طالبانو دوکانداران، سوالګر، سوداګر، ځوانان او عام خلک اړ کړي چې د پاکستان پر ضد لاریونونو کې برخه واخلي.
نن که تاسې یوې هتۍ ته ورغلي یاست، ښايي هغه توکي چې تل به مو ارزانه رانیول، اوس یې بیې لوړې شوې وي. ډېری کسان باور لري چې بیې یوازې د افغانستان او پاکستان د ستونزو له امله لوړېږي، خو دا یوازې نیمه کیسه ده؛ ځکه په ایران او منځني ختیځ کې کړکېچ د نړۍ په اقتصاد منفي اغېز کړی.
د ډیورنډ کرښې په اوږدو کې د پرتو ولایتونو ځینو قومي مشرانو او پخوانیو نظامیانو افغانستان انټرنشنل - پښتو ته وویل چې طالبانو د پاکستان پرضد جګړه او لاریونونو کې له د دوی ملاتړ ترلاسه کړی دی. دوی زیاتوي، چې په خوست او پکتیکا کې ځینې پخواني نظامیان د پاکستان پرضد جګړه کې برخه لري.
په روزګان کې د طالبانو امنیې قوماندانۍ ټولو هټۍوالو ته خبرداری ورکړی، چې د اختر په شپو او ورځو کې د پلاستیکي وسلو او پټاکیو راوړل، ساتل او پلور منع دی. طالبانو ویلي، چې له سرغړونکو سره به سخت قانوني چلند وشي.