دومین نشست گفتوگوهای منطقهای ترمذ روز پنجشنبه، ۱۶ جوزا با حضور مقامهای طالبان در تاشکند، پایتخت اوزبیکستان برگزار شد. مسائل امنیت منطقهای و بررسی گسترش راههای تعامل با طالبان برای اتصال آسیای جنوبی و مرکزی از موضوعات این نشست است.
در این نشست، افغانستان جایگاه ویژهای دارد و مسیرهای ارتباطی میان آسیای مرکزی و جنوبی از طریق اتصال افغانستان با اوزبیکستان و پاکستان مورد بحث قرار میگیرد.
نورالدین عزیزی، وزیر تجارت و صنایع طالبان به صورت آنلاین در این نشست سخنرانی کرد.
عزیزی گفت که افغانستان با داشتن موقعیت استراتژیک از ظرفیت منحصر به فرد برای ایفای نقش به عنوان پل ارتباطی میان آسیای مرکزی و جنوبی برخوردار است.
او افزود: پروژه افغانترانس بهعنوان یکی از مهمترین پروژههای اتصال منطقهای نقش مهمی در اتصال خطوط ریلی آسیای مرکزی و جنوبی، توسعه تجارت، تسهیل ترانزیت و تقویت همکاریهای اقتصادی منطقه ایفا میکند.
وزیر صنعت و تجارت طالبان تاکید کرد که این گروه باور دارد که منافع مشترک اقتصادی میتواند پایهای مستحکم برای صلح پایدار، اعتماد متقابل و ثبات منطقهای باشد.
هدف اصلی این مجمع، پیگیری پروژههای عملی ترانزیتی، تقویت گفتوگوهای سهجانبه افغانستان، اوزبیکستان و پاکستان، توسعه اتصال حملونقل و لجستیک، اعتمادسازی منطقهای و پیشبرد دستورکار توسعه پایدار در اوراسیا عنوان شده است.
این نشست توسط انستیتوت مطالعات راهبردی و بینالمنطقهای دفتر ریاست جمهوری اوزبیکستان و وزارت خارجه این کشور برگزار شده است.
بر اساس اعلام برگزارکنندگان، بیش از ۱۵۰ نماینده از سازمانهای بینالمللی و منطقهای، محافل سیاسی، اقتصادی و مراکز تحقیقاتی از آسیای مرکزی و جنوبی و همچنین دیگر مناطق جهان در این رویداد شرکت خواهند کرد.
نمایندگانی از مرکز منطقهای دیپلوماسی پیشگیرانه سازمان ملل برای آسیای مرکزی، هیئت معاونت سازمان ملل در افغانستان (یوناما)، اندیشکدهها، مؤسسات پژوهشی و سازمانهای فعال در حوزه صلحسازی مانند مؤسسه بینالمللی مدیریت آب و نمایندگان سازمانهای بینالمللی و دانشگاهیان و پژوهشگران در این نشست اشتراک خواهند کرد.
این نشست با شعار «صلح، اتصال، پایداری، بنیانگذاری برای رفاه مشترک» برگزار شده و بهعنوان یکی از ابتکارات مهم منطقهای برای گسترش همکاریهای چندجانبه خوانده شده است.
گفتوگوی ترمذ که در سال ۲۰۲۵ بهعنوان یک پلتفرم دائمی بینالمللی ایجاد شد، با هدف عملیسازی ابتکار شوکت میرضیایف، رئیسجمهور ازبکستان، برای تقویت پیوندهای میان آسیای مرکزی و جنوبی راهاندازی شده است.
اخیرا شورای امنیت سازمان ملل گزارش داده که مقامات و نیروهای طالبان، مرتکب خشونت جنسی علیه زنان شدهاند.
در این گزارش آمده که یوناما، نمایندگی سازمان ملل در افغانستان، ۲۱ مورد خشونت جنسی از جمله تجاوز جنسی گروهی علیه ۱۵ زن و ۶ دختر را در سال ۲۰۲۵ مستند کرده است.
ریچارد بنت پنجشنبه، ۱۴ جوزا، گفت که گزارش دبیرکل سازمان ملل متحد تنها بخش کوچکی از واقعیتی بسیار جدی و بهشدت کمتر گزارششده درباره خشونت جنسی در افغانستان را منعکس میکند.
او به افغانستان اینترنشنال تاکید کرد که این وضعیت به دلایل مختلفی کمتر گزارش میشود؛ از جمله فرهنگ حاکم در افغانستان که در آن صحبت درباره خشونت جنسی با انگ و ننگ اجتماعی همراه است و اغلب قربانیان، به جای عاملان جرم، مورد سرزنش و حتی مجازات قرار میگیرند.
آقای بنت گفت که گزارشدهی عمومی درباره خشونت جنسی به دلیل مسائل ایمنی و امنیتی در افغانستان محدود شده است. او میگوید که مقامات طالبان به قربانیان هشدار دادهاند که درباره این موضوع صحبت نکنند یا حتی با محققان حقوق بشر گفتوگو نداشته باشند.
ریچارد بنت گفت «به همین دلیل، بر اساس اصل «عدم آسیبرسانی»، ما در جمعآوری اطلاعات بسیار محتاط عمل میکنیم و معمولاً تنها زمانی این کار را انجام میدهیم که قربانی یا شاهد در مکانی دائماً امن قرار داشته باشد و به حمایتهای روانی-اجتماعی و خدمات جسمی مورد نیاز دسترسی داشته باشد.»
گزارشگر ویژه حقوق بشر سازمان ملل افزود که دفتر او به دلیل کمبود منابع مالی و انسانی نتوانسته تحقیقات جامع و عمیق انجام دهد. با این حال، ریچارد بنت گفت که انجام چنین تحقیقاتی در چارچوب مأموریت او قرار دارد.
در بخشی از گزارش شورای امنیت سازمان ملل که هفته گذشته منتشر شد آمده است که رژیم طالبان، زنان معترض را به گونه خودسرانه بازداشت و هدف شکنجه، بدرفتاری و خشونت جنسی قرار داده است.
ذبیحالله مجاهد، سخنگوی طالبان در نهم جوزا در گفتوگوی اختصاصی با افغانستان اینترنشنال، گزارشها درباره وجود شکنجه در بازداشتگاهها و زندانها را رد کرد و گفت که هرگونه آزار و اذیت متهمان بر اساس قوانین طالبان ممنوع است.
دستکم چهار منبع از زندانیان سابق طالبان یا نزدیکان آنها به افغانستان اینترنشنال گفتند که در بازداشتگاههای طالبان، زندانیان مورد شکنجه و بدرفتاری قرار میگیرند و از آنان اعتراف اجباری گرفته میشود. به گفته آنها این وضعیت در زندانهای طالبان همچنان ادامه دارد.
ظریفه یعقوبی، فعال حقوق زنان و زندانی سابق طالبان در واکنش به اظهارات اخیر ذبیحالله مجاهد گفت که او و همکارانش انواع مختلف شکنجه و اعتراف اجباری را در زندان استخبارات طالبان تجربه کردهاند. خانم یعقوبی گفت که هنوز برای بهبود وضعیت روحی روانی ناشی از تجربههای زندان طالبان مبارزه میکند.
گزارشگر ویژه سازمان ملل گفت در آینده، موضوع خشونت جنسی اعمالشده علیه افراد از همه جنسیتها، با جدیت بسیار بیشتر و مورد توجه و رسیدگی قرار گیرد.
منابع میگویند مولوی محمد شفیق خطیب به عنوان سفیر طالبان در کویت کارش را آغاز کرده است. او پیش از این به عنوان رئیس امور قنسولی و رئیس سرحدات در وزارت خارجه طالبان ایفای وظیفه کرده است.
پیش از این، امیرخان متقی، وزیر خارجه طالبان گفته بود که این گروه با حدود ۲۰ کشور جهان روابط دیپلوماتیک دارد و دیپلوماتهای طالبان در شماری از سفارتخانهها و نمایندگیهای افغانستان در خارج از کشور فعالیت میکنند.
سپردن سفارت افغانستان در کویت به طالبان در حالی انجام میشود که در ماههای اخیر واکنشها به روند عادیسازی روابط با این گروه افزایش یافته است.
منتقدان عادیسازی روابط را گامی در جهت مشروعیتبخشی به طالبان، بدون توجه به وضعیت حقوق بشر و محدودیتهای گسترده بر حقوق و آزادیهای شهروندان افغانستان، میدانند.
سکوت طالبان در برابر حملات ایران به کشورهای عربی
کویت درحالی سفارت افغانستان را به طالبان واگذار کرد که اداره طالبان تاکنون موضع روشنی در قبال حملات ایران علیه کشورهای خلیج، از جمله کویت، نگرفته است.
کشورهای حوزه خلیج فارس در جریان جنگ امریکا و اسرائیل با ایران، همواره هدف حملات موشکی و پهپادی جمهوری اسلامی قرار گرفتند.
روز گذشته میدان هوایی کویت هدف حملات پهپادی جمهوری اسلامی قرار گرفت که یک کشته و شماری زخمی برجای گذاشت. این حمله واکنشهای گسترده بینالمللی را برانگیخت و کشورهای اسلامی این حمله را محکوم کردند.
طالبان همزمان روابط خود با جمهوری اسلامی را به شکلی بیسابقه گسترش داده است.
طالبان با کشورهای خلیج آنگونه که این کشورها انتظار دارند، بر اساس یک موضع سیاسی روشن و ثابت رفتار نمیکند.
آیتالله فیاض از مهمترین مراجع تقلید شیعیان و از ولایت غزنی بود. او ساکن شهر نجف عراق بود در این شهر درگذشت.
حکومت عراق به خاطر درگذشت این روحانی برجسته سه روز عزای عمومی اعلام کرد.
نزار آمیدی، رئیسجمهور عراق، درگذشت آیتالله فیاض را تسلیت گفت. او در بیانیهای نوشت که محمد اسحاق فیاض «عمر خود را در خدمت دین و علم و جامعه سپری کرد و زندگی مبارکش را به نشر ارزشهای اعتدال و تسامح و فضیلت، و تربیت نسلهایی از عالمان و پژوهشگران و مشارکت در تحکیم صلح داخلی و وحدت ملی وقف کرد.»
علی الزیدی نخستوزیر عراق نیز با انتشار بیانیهای، مرگ این مرجع دینی را تسلیت گفت. نخستوزیر عراق گفت که «امت اسلامی با فقدان این مرجع بزرگ، شخصیتی را از دست داد که دانش و علوم خود را در خدمت مردم و پیشبرد علم قرار داد و با آن، راه حق را روشن ساخت.»
آیتالله محمد اسحاق فیاض در سال ۱۳۰۹ خورشیدی در ولایت غزنی افغانستان متولد شد.
او آموزشهای ابتدایی دینی را در زادگاهش آغاز کرد و سپس برای ادامه تحصیل به مدارس دینی منطقه رفت. پس از درگذشت مادرش، به مشهد ایران مهاجرت کرد و مدتی در حوزه علمیه این شهر تحصیل کرد.
آقای فیاض در حدود سال ۱۳۲۷ خورشیدی و در ۱۸ سالگی وارد نجف عراق شد و تحصیلات عالی حوزوی خود را در آنجا ادامه داد. او از شاگردان برجسته آیتالله ابوالقاسم خویی بود و بیش از ۱۵ سال در درسهای فقه و اصول وی شرکت کرد.
مجموعه «محاضرات فی اصول الفقه» که تقریرات درسهای آیتالله خویی است، از مهمترین آثار علمی او به شمار میرود.
فیاض از اواخر دهه ۱۳۵۰ خورشیدی تدریس درس «خارج» فقه و اصول را در نجف آغاز کرد و به یکی از استادان برجسته حوزه علمیه این شهر تبدیل شد.
محمد اسحاق فیاض پیروان زیادی در میان شیعیان افغانستان دارد. با این حال، طالبان در جوزای ۱۴۰۱ دفترهای آیتالله محمداسحاق فیاض و آیتالله محقق کابلی، دو مرجع تقلید شیعیان را در شهر غزنی بستند.
روسیه و طالبان ششم جوزا در مسکو توافق همکاری فنی نظامی امضا کردند. این سند با حضور سرگئی شایگو، دبیر شورای امنیت روسیه و ملا محمد یعقوب مجاهد، وزیر دفاع طالبان امضا شد.
بر اساس گزارشها، این توافق عمدتاً بر تعمیر و نگهداری تجهیزات نظامی قدیمی ساخت روسیه در افغانستان تمرکز دارد. بسیاری از این تجهیزات مربوط به دوران جنگ شوروی در افغانستان (۱۹۷۹-۱۹۸۹) هستند و اکنون به قطعات یدکی و تعمیر نیاز دارند.
ضمیر کابلوف، نماینده ویژه روسیه در امور افغانستان اخیرا گفت که توافق بیشتر بر تعمیر و بازسازی تجهیزات موجود متمرکز است و شامل انتقال فناوری عمده یا فروش تسلیحات جدید نمیشود.
مقامات امنیتی پاکستانی که به شرط ناشناس ماندن با نیکی آسیا صحبت کردند، گفتند این توافق امنیتی، مانع از حملات هوایی احتمالی اسلامآباد به مواضع شبهنظامیان در خاک افغانستان نخواهد شد.
توافق با روسیه و طالبان در حالی امضا شد که روابط پاکستان و افغانستان پس از به قدرت رسیدن طالبان در سال ۲۰۲۱ به پایینترین سطح خود رسیده است. حملات هوایی پاکستان به مواضع تحریک طالبان پاکستان (TTP) در خاک افغانستان و واکنشهای تلافیجویانه طالبان، تنشها را تشدید کرده است.
ملا محمد یعقوب پس از بازگشت از مسکو ادعا کرده بود که پس از اجرایی شدن این پیمان، پاکستان دیگر جرات حمله به خاک افغانستان را نخواهد داشت، اما مقامات اسلامآباد این ادعا را رد کردهاند.
طالقبیک ماسادکوف با اشاره به تشدید تقابلهای ژئوپلیتیکی در اوراسیا اعلام کرد که ظرفیت و پتانسیل درگیری در افغانستان رو به گسترش است و تحرکات سازمانهای تروریستی و افراطی بینالمللی در این کشور افزایش یافته است.
این نشست روز چهارشنبه ۱۳ جوزا برگزار شد و وزیران دفاع روسیه، ارمنستان، بلاروس، قزاقستان، قرغیزستان و تاجیکستان در آن حضور داشتند.
دبیرکل پیمان امنیت جمعی در این نشست با ارائه تحلیل از وضعیت نظامی-سیاسی منطقه اعلام کرد که تعداد چالشها و تهدیدهای امنیتی علیه کشورهای عضو پیمان امنیت جمعی در اوراسیا رو به افزایش است و این روند نشاندهنده تشدید تقابل ژئوپلیتیکی در سطح منطقهای و جهانی است.
او مهمترین منابع این تهدیدها را گسترش قابلیتهای نظامی ناتو در اروپا، ادامه درگیریهای مسلحانه در اوکراین و خاورمیانه، توسعه پتانسیل درگیری در افغانستان و افزایش فعالیت سازمانهای تروریستی و افراطی بینالمللی برشمرد.
آندری سردیکوف، رئیس ستاد مشترک سازمان پیمان امنیت جمعی پیشتر هشدار داد گروههای افراطی و تروریستی بینالمللی متعددی در افغانستان فعالیت میکنند. او گفت حضور این گروهها در افغانستان، خطر نفوذ تروریسم به کشورهای مجاور را ایجاد میکند.
دبیر شورای امنیت روسیه نیز پیشتر گفته بود که در حال حاضر بین ۱۸ تا ۲۳ هزار شبهنظامی در افغانستان فعالیت دارند.
به دنبال این نگرانیها، روسیه و طالبان ششم جوزا در مسکو توافق همکاری فنی نظامی امضا کردند. این سند با حضور سرگئی شایگو، دبیر شورای امنیت روسیه و ملا محمد یعقوب مجاهد، وزیر دفاع طالبان امضا شد.
