المرصاد طالبانو ته نژدې وېب پاڼه: د داعش خراسان څانګې یو شمیر مشران په پاکستان کې اوسیږي

دغه سړک شل کاله وړاندې د امریکا، جاپان او سعودي عربستان په ۱۸۰ ملیونه ډالرو رغېدلی و، خو د دوامداره جګړو او د باري موټرو له امله يې ډېره برخه ویجاړه شوې او ډېر لوی پلونه او پلچکونه د طالبانو له خوا د کېښودل شویو ماینونو له امله ویجاړ شوي دي.
د کابل ـ کندهارـ هرات دغه سړک ۹۰۰ کیلومتره اوږدوالی لري او ۴۶ لوی پلونه ۱۷۱۶ پلچکونه یې چې د ماینونو او سېلابونو له امله ویجاړ شوي دي رغېدو ته اړتیا لري.
د تېر حکومت پر مهال هم د زابل ولایت اړوند سیمو کې د دغه سړک د جوړېدو هڅې وشوې، خو د نا امنیو او د حکومت د نه پاملرنې له امله رغنیزې چارې یې نیمګړې پاتې شوې.
پر افغانستان د طالبانو له واکمنېدو سره سم ، طالب چارواکو د یاد سړک د رغېدو ژمنه وکړه، چې په لومړي پړاو کې د کندهار او زابل ترمنځ دغه سړک ورغوي، خو د نږدې دوو کلونو په تېرېدو سره دا ژمنه پوره نه شوه.
د طالبانو د ټولګټو چارو وزارت له لوري تېر کال د یاد سړک په اوږدو کې د زابل ولایت اړوند سیمو کې یې د ځینو برخو د جوړېدو چارې پیل شوې وې، خو د ناڅرکند دلیل له امله دغه چارې په ټپه ودرېدې.
د شفیع الله په نوم یو مساپر د طالبانو د کابل ـ کندهار د سړک جوړونې د ژمنې په اړه داسې وايي:« د کابل ـ کندهار سړک یواځې په رسنیو کې جوړ دی په حقیقت کي د یاد سړک ۲۰ کیلومتره ساحه جوړه شوې، نوره پاتې ده.»
دغه کنډ و کپر سړک د ولایتونو ترمنځ تګ راتګ هم ستونزمن کړی دی.
د حیات الله په نوم یو سوداګر افغانستان انټرنشنل ـ پښتو ته وایي :« کلونه، کلونه کېږ، چې زه پر دغه سړک له کابله تر هراته تګ راتګ کوم، زه د سفر پر مهال حتمن د یوې او یا د ‌‌‌‌‌‌ډېرو ټرافیکي پېښو سره مخ شوی یم، داسې ټرافیکي پېښې چې په ګڼ شمېر کې مساپر هم په کې وژل شوي دي.»
د کابل ـ کندهار پر سړک ټرافیکي پېښې بیا د دغې لویې لارې هغه اړخ دی، چې ډېرې کورنۍ یې د غم پر ټغر کښېنولې دي.

د هلمند اوسېدونکی عبدالتواب وايي:« هغه ورځ مې هیڅ له یاده نه وځي چې د کابل ـ کندهار پر سړک په ټرافیکي پېښه کې مې ځوان ورور ووژل شو، خور او د خور درې اولادونه مې سخت ټپیان شول. د غرمې دوولس بجې وې چې خبر شوم هغه ۳۰۴ ډوله مساپر وړونکي موټر ټکر کړی چې زما د کورنۍ غړي له کابل څخه هلمند ته پکې راتله، موټر د کندهار د ژړۍ ولسوالۍ د حوض مدد په سیمه کې له بل موټر سره ټکر کړی و، دواړو موترو کې ډېر کسان وژل شوي وو، هغه ورځ مې د ځوان ورور جسد د کندهار له میرویس روغتون څخه تسلیم کړ او هغه غم مو ټوله کورنۍ تر اوسه زهیروي.»
دا یوازې د عبدالتواب کیسه نه ده، چې د سړک د خرابوالي او د موټر چلوونکي د بې غورۍ له امله یې خلک د غم پر ټغر کښېنولي، بلکې لسګونه نورې دغسې غمجنې او خونړۍ پېښې هره ورځ د دې سړک په اوږدو کې تکراریږي.
د سړک د خرابۍ او د مزل د اوږدېدو له امله د سپرلۍ او باري موټرو کرایې هم لوړې دي.
سوداګر وايي، طالبانو د لوړو مالیاتو تر څنګ اوس ټرانسپورټي کرایې هم لوړې کړې دي.
محمد طاهر وايي:« کرایې ډېرې لوړې دي ځکه ټرانسپورټي شرکتونه موږ ته وايي، چې سړک ډېر خراب دی او دوی د یوه ساعت لاره په درېيو ساعتونو پرې کوي.»
بل خوا ټرانسپورټي شرکتونه هم د لارو له خرابوالي شکایت کوي او وايي:« زموږ هر موټر د ملیونونو افغانیو بیه لري؛ خو د سړک خرابولي له امله اوس سخت زیانمن شوي یو، د افغانستان د شمال لوري د سړکونو پرتله د سویلي سیمو سړکونه ډېر خراب دي او موږ اړ یو، چې د مساپرو د لېږد لپاره پر دغه سړک زاړه موترونه وکاروو؛ خو مساپر راسره سخت جنجال کوي.»
خو طالب چارواکي وايي، دمګړې د کندهار ـ کابل سړک د رغېدو چارې په چټکۍ روانې دي.
څو ورځې وړاندې ملت ته د حکومت د حساب ورکولو په پروګرام کې د طالبانو د ټولګټو چارو وزارت مرستیال مولوي عبدالکریم فاتح رسنیو ته ویلي و، له غزني تر کندهاره د لارې جوړول په اوو برخو وېشل شوي او د اوو بېلابېلو شرکتونو سره تړونونه لاسلیک شوي دي.

نوموړی وایي:« په تېر یوه کال کې له کابله تر کندهاره، له کندهاره تر ارزګانه، د کندهار د معروف او ارغستان تر منځ سړک، او د شمالي او سویلي سالنګ د سړکونو د رغېدو تړونونه يې له رغنیزو شرکتونو سره لاسلیک کړي او د ټولو پروژو کار روان دی.»
خو د طالبانو پر ژمنو ګڼ افغانان بې باوره شوي او وايي، طالبانو د کابل ـ کندهار سړک د رغېدو پروژه په نږدې دوو کلونو کې دوه ځله پرانېستهو خو لا هم د دغه سړک ډېره برخه ویجاړه پرته ده.

د روغتون مسوولانو زیاته کړې: « موږ غواړو، چې له سلیمان غني سره وګورو، چې د دغه سفر پر لاملونو او احتمالي پایلو یې ځان پوه کړو.»
د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت د شنبې په ورځ د زمري پر اوومه خبر ورکړی و، چې امیرخان متقي د بریتانیا له یوشمېر دیني عالمانو سره لیدلي دي.
د طالبانو له لوړپوړو چارواکو سره د برېتانیا د روغتیایي سازمان کارکوونکي لیدنه چې د ملګرو ملتونو په تور نوملړ کې دي د دې لامل شوه، چې د دغه سازمان مسوولان یې په اړه غبرګون وښیي.
د ډیلي مېل ورځپاڼې د راپور له مخې، د سېنټ جورج روغتون مسوولانو ویلي، چې سلیمان غني ویلي وو د رخصتۍ لپاره افغانستان ته ځي.

هغه دا هم ویلي و، چې د بشردوستانه ماموریت په اډانه کې او د اړینو مرستو د وړاندې کولو په موخه افغانستان ته سفر کوي.
دغه ملا امام په دې سفر کې د امیرخان متقي او نورو طالب چارواکو لیدو ته تللی.

د طالبانو د عدلیې وزارت په یوه خبرپاڼه کې د عدلیې وزیر سره د دغې ډلې د مسلمانو ملایانو د ناستې په اړه لیکلي دي:« دغه عالمانو په بېلا بېلو برخو کې د اسلامي امارت د پرمختګونو او لاسته راوړنو په اړه خپله خوښي څرګنده کړه او ویلي یې دي، هغه څه یې چې له بهره د افغانستان په اړه اورېدلي له هغه څه سره چې دلته یې ولیدل خورا ډېر توپیر لري.»
سلیمان غني د بریتانیا یو پېژندل شوی ملا او تبلیغي دی، چې د خپلو افراطي عقیدو له کبله د بریتانیا د سیاستوالو له نیوکو سره مخامخ دی.
د بریتانیا پخوانی لومړی وزیر ډېویډ کامرون او د هغه دفاع وزیر مایکل فالون سلیمان غني د داعش په ملاتړ تورن کړی و. خو ښاغلي فالون وروسته له غني بخښنه هم وغوښتله.

غني پر دې هم تورن دی، چې ښځې تابع او فرمان منونکې بیانوي او د همجنسبازانو پر ضد خبرې کوي.

نوموړی زیاتوي، اورېدلي یې دي چې د طالبانو د دفاع وزیر ملا یعقوب کورنۍ هم په پاکستان کې ده.

د طالبانو د مشرانو او قوماندانانو کورنۍ له پخواني حکومت او ناټو ځواکونو سره د جګړې پر مهال د پاکستان او قطر په ګډون د سیمې په بېلابېلو هېوادونو کې مېشتې وې.

په پاکستان کې د طالبانو د کورنیو شتون له دغې ډلې د پاکستان د ملاتړ نښه ګڼل کېده اوپر وړاندې یې ګڼ اعتراضونه شوي دي.

په افغانستان کې د طالبانو له واکمنۍ را وروسته لا هم څرګنده نه ده چې د طالب مشرانو کورنۍ ولې په پاکستان کې اوسي؟

د پاکستان پخواني سفیر د طالبانو د انزوا په اړه د خپلو خبرو په یوه بله برخه کې وویل، د نړۍ هېوادونه لېوال وو چې د طالبانو د واکمنۍ تر «لومړیو اوو میاشتو» پورې له دې ډلې سره کار وکړي.

د هغه په ​​وينا، کله چې طالبانو د نجونو ښوونځي وتړل، له دوی سره د هېوادونو د تعامل کچه راټيټه شوه.

طالبانو د نړۍوالو دوه لویې غوښتنې؛ د نجونو تعلیم او د یوه ټول شموله حکومت جوړول له پامه غورځولي او دا یې خپله داخلي مساله ګڼلې ده.

خو نړۍوالې ټولنې او په تېره بیا لوېدیځو حکومتونو په پرله پسې توګه ټینګار کړی چې د ښځو له حقونو څخه سرغړونې له دغې ډلې سره د نړۍ د اړیکو پر وړاندې اصلي خنډ دی.

که څه هم پاکستان واک ته د طالبانو په راتګ کې لوی رول لوبولی، خو تر اوسه یې د طالبانو حکومت په رسمیت نه دی پېژندلی.

د پاکستان پخواني سفیر ټینګار وکړ، چې د افغانستان ګاونډیان او نړۍ په افغانستان کې د یوه ټول شموله حکومت رامنځته کېدو ته ترجیح ورکوي.

خو طالبانو د خپل توکمیز او ځانګړې ډلې حاکمیت رد کړی او د طالبانو د ریاست الوزرا د ازبک مرستیال عبدالسلام حنفي په څېر اشخاصو شتون یې د ټول شموله حکومت نښه بللې ده. خو دا ټول هغه اشخاص دي چې د طالبانو په ډله پورې تړلي دي.

منصور احمد خان د جمهوري دولت د وروستي ولسمشر ډاکتر محمد اشرف غني د حکومت په وروستیو کلونو کې په کابل کې د پاکستان د سفیر په توګه وګومارل شو او د هغه ماموریت واک ته د له رسېدو وروسته پای ته ورسېد، چې پر ځای یې عبیدالرحمان نظاماني په کابل کې د دغه سفارت شارژدافیر او مشر په توګه وټاکل شو.

پاکستان د طالبانو له مشر څخه وروسته له هغې دا غوښتنه کوي، چې د ډېورنډ کرښې په اوږدو کې ترهګریزو بریدونو زور اخیستی.

پاکستان یو جګپوړی ډیپلومات د درې ورځني سفر لپاره کابل ته له دې څرګند پیغام سره استولی و، چې طالبان باید د دوحې په تړون کې له نړۍوالې ټولنې سره کړې ژمنې عملي کړي.

ایکسپریس ټریبیون زیاتوي، د افغانستان لپاره د پاکستان د ځانګړي استازي اصف دراني په مشرۍ پاکستاني لوري د طالبانو پر جګپوړو مشرانو فشار راوړ، چې طالبان باید ټي ټي پي ته د افغانستان په خاوره کې د فعالیت اجازه ورنه کړي او په خپلو کړو ژمنو باید عمل وکړي.

دغه هیئت د طالبانو له مشره دا هم وغوښتل چې د یوه فرمان په صادرولو دې د پاکستان پر وړاندې بریدونه منع او حرام وګني.

د ایکسپریس ټریبیون ورځپاڼه د ځینو کره سرچینو په حواله زیاتوي؛ دا فرمان وروسته له لیکلو په عامه توګه نه دی خپور شوی، خو پاکستان له طالبانو غوښتي چې دا فرمان دې په علني توګه خپور کړي.

د طالبانو د دفاع وزیر ملا یعقوب تېره اوونۍ په خپلو خبرو کې دا څرګنده کړه، چې د طالبانو مشر اعلان کړی، چې له هېواد څخه بهر بریدونه کول جهاد نه دی.

نوموړي په ښکاره د کوم هېواد نوم نه دی اخیستی خو معلومیږي چې اشاره یې پاکستان ته وه.

سرچینه زیاتوي چې پاکستان په کندهار کې د طالبانو له مشره یو یواضح او ښکاره فرمان صادرول غواړي، چې پکې د ټي ټي پي له خوا په پاکستان کې کېدونکي بریدونه غېراسلامي وبلل شي.

پاکستان په ځینو ترهګریزو بریدونو کې د افغان اتباعو د لاس لرلو په اړه اندېښنه څرګنده کړې.

د پاکستان د پوځ مشر جنرال عاصم منیر د دوشنبې په ورځ (د زمري ۱۶مه) په پېښور کې خبرداری ورکړ او ویې ویل چې په ترهګریزو بریدونو کې د افغانانو لاس لرل د سیمې ثبات ته زیان رسوي.

خو د طالبانو ویاند ذبیح الله مجاهد بیا سې شنبې په ورځ (د زمري ۱۷مه) د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره ویلي، چې دوی د پاکستاني چارواکو تورونه په بشپړ ډول ردوي او په خپل ګاونډي هېواد کې ناامني نه غواړي.

نوموړي له ایرنا خبري اژانس سره په مرکه کې ویلي، چې امریکا هڅه کوي له نورو هېوادونو سره د افغانستان د تعامل مخه ډب کړي.

قُمي زیاتوي؛ امریکا د طالبانو یو شمېر مشران په تور لېست کې اچولي او هم د افغانستان د کنګل شویو پېسو څخه د فشار د وسیلې په توګه کار اخلي.

د نوموړي په خبره؛ امريکا نه غواړي په افغانستان کې ثبات او امنیت راشي؛ ځکه ویره لري چې يو باثباته افغانستان به د چين په څېر د هغو هېوادونو پانګونه راجلب کړي چې امريکا ورسره په جدي سيالۍ کې ده.

قُمي د سیمه ییزې همکارۍ غوښتنه هم وکړه او زیاته یې کړه؛ د کابل واکمنان باید وهڅول شي چې په سیمه ییزې همکارۍ کې همغږي شي.

په کابل کې د ایران سفیر د ملګرو ملتونو له خوا د دوحې غونډې ته په اشارې وویل، چې په افغانستان کې د تروريزم په اړه د ګاونډيو هېوادونو د اندېښنو په پام کې نيولو سره ايران او پاکستان کولاى شي؛ له افغانستان سره همکاري وکړي.

نوموړی زیاتوی چې نړۍواله ټولنه باید سیمه ییزو علایقو ته په کتو له طالبانو سره تعامل وکړي.

کاظمي قُمي امنيتي مسايلو ته په اشارې سره وويل؛ دښمنان د نشه يي توکو د قاچاق او تروريزم په څېر د جرمونو په ترسره کولو او د ايران او افغانستان ترمنځ د اوږدې پولې په کارولو سره د ناامنۍ د رامنځته کولو په لټه کې دي.

دا چې دا دښمنان څوک دي؟ په اړه یې څه نه دي ویلي.

د ایران سفیر زیاتوي، چې اوس مهال افغانستان د ترهګرۍ او ګڼو ستونزو سره مخ دی او امریکا د داعش ډلې پر ځای د افغانستان هغه ځانګړي ځواکونه چې د دوی له خوا روزل شوي وو، په افغانستان کې ځای پر ځای کړي.

قُمي وايي، چې د افغانستان د وضعیت په اړه یې له ګاونډیو هېوادونو او په ځانګړي ډول له پاکستان سره منظمې مشورې روانې دي.

د یادونې وړ ده؛ له دې مخکې هم د ایران سفیر ورته څرګندونې کړې وې او امریکا یې په افغانستان کې د بې ثباتۍ ذمه واره بللې وه.