ملا برادر د ترکیې د بهرنیو چارو له وزیر سره په لیدنه کې پر دوه اړخیزو تعاملاتو خبرې کړې
د طالبانو د ریاست الوزرا اقتصادي مرستیال ملا برادر اخوند په ترکیه کې د دغه هېواد د بهرنیو چارو له وزیر هاکان فیدان سره په دوه اړخیزو تعاملاتو خبرې کړې دي.
د طالبانو د ریاست الوزرا اقتصادي مرستیال ملا برادر اخوند په ترکیه کې د دغه هېواد د بهرنیو چارو له وزیر هاکان فیدان سره په دوه اړخیزو تعاملاتو خبرې کړې دي.
د طالبانو د ریاست الوزرا د اقتصادي مرستیال دفتر، نن پنجشنبه (د زمري ۱۹مه) په خبرپاڼه کې ویلي، چې په یاده لیدنه کې پر سیمه ییز اتصال، دوه اړخیزو اقتصادي همکاریو او سوداګرۍ خبرې شوې دي.
اعلامیه زیاتوي چې، په یاده لیدنه کې د هوايي دهلیزونو پر پرانیستلو او د ګډې سوداګریزې خونې پر رامنځته کولو هم بحث شوی دی.
تر اوسه د ترکیې د بهرنیو چارو وزارت د دغې لیدنې په اړه رسمي څه نه دي ویلي.
د ملګرو ملتونو د امنیت شورا پر بندیزونو سربېره د طالبانو د ریاست الوزرا اقتصادي مرستیال ملا برادر تېره سې شنبه (د زمري ۱۷مه) په لومړي ځل له یو شمېر افغان سوداګرو سره یو ځای ترکیې ته تللی.
دا د طالبانو د ریاست الوزرا د اقتصادي مرستیال لومړنی سفر دی، چې واک ته له رسېدو وروسته یې د ترکیې هېواد ته کوي.
نوموړي د واک ته له رسېدو وړاندې پاکستان، چین، روسیې، ایران او قطر هېوادونو ته پټ او ښکاره سفرونه کړي وو.
د طالبانو د سترې محکمې د دارالافتا ریاست یوه غړي، په پاکستان کې د جنګ ضد فتوا ور کړې ده او وايي، د دوحې تړون کې د طالبانو دا ژمنه د شریعت مطابق ده چې په بهر کې به جهاد نه کوي. سرچینو افغانستان انټرنشنل ته ویلي، چې ملا عبدالروف دا فتوا د پاکستان د فشار له امله صادره کړې ده.
څه مهال مخکې هم سرچینو افغانستان انټرنشنل ته ویلي وو، د طالبانو مشر په یوه پټ فرمان کې په پاکستان کې جنګ ناروا بللی دی.
د پاکستان ایکسپرېس ټریبیون هم پرون راپور ور کړ چې د دغه هېواد یوه لوړپوړي پلاوي کابل ته په تګ سره د طالبانو له مشره دا هم غوښتي چې په پاکستان د بریدونو ضد ښکاره پیغام دې خپور کړي.
سرچینې وايي، د مفتي عبدالروف اوسنی ویډیويي پیغام هم د همدې فشار په نتیجه کې خپور شوی دی.
د طالبانو د سترې محکمې دا غړی هم وایي، د دې ډلې پر امیر او ولس په بهر کې جهاد فرض نه دی.
ملا عبدالروف زیاتوي چې طالبانو ته یې بیا بیا دا ویلي چې امیر «ملا هبت الله» امر کړی چې څوک دې جهاد ته بهر نه ځي.
د نوموړي په خبره، د هغو طالبانو نږدې سل شمېرې یې بلاک کړې دي چې له ده یې په بهر کې د جهاد په هکله پوښتنې کولې.
دی وايی، د یو هېواد وګړي هغه وخت بهر جهاد ته تللی شی، چې امیر یې امر وکړي او هم د مقابل لوري سره په واک او ځواک کې یو شان وي.
عبدالروف زیاتوي، دا چې افغانستان د واک او ځواک له لوري کمزوری دی او د طالبانو امیر بهر کې د جهاد امر نه دی کړی، نو په افغانانو بهر کې جهاد هیڅ فرض نه دی.
د طالبانو د دفاع وزیر ملا یعقوب هم تېره اوونۍ په خپلو خبرو کې دا څرګنده کړه، چې د طالبانو مشر اعلان کړی، چې له هېواد څخه بهر بریدونه کول جهاد نه بلکې جنګ دی.
نوموړي په ښکاره د کوم هېواد نوم نه دی اخیستی خو معلومیږي چې اشاره یې پاکستان ته وه.
پاکستان په ځینو بریدونو کې د افغان اتباعو د لاس لرلو په اړه اندېښنه څرګنده کړې.
د پاکستان د پوځ مشر جنرال عاصم منیر د دوشنبې په ورځ (د زمري ۱۶مه) په پېښور کې خبرداری ورکړ او ویې ویل چې په ترهګریزو بریدونو کې د افغانانو لاس لرل د سیمې ثبات ته زیان رسوي.
خو د طالبانو ویاند ذبیح الله مجاهد بیا سې شنبې په ورځ (د زمري ۱۷مه) د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره ویلي، چې دوی د پاکستاني چارواکو تورونه په بشپړ ډول ردوي او په خپل ګاونډي هېواد کې ناامني نه غواړي.
پر افغانستان د طالبانو د واکمنۍ د دویمې کلیزې په مناسبت د «افغانستان د ځواکمنو ښځو غورځنګ» غړو له نړۍوالې ټولنې وغوښتل چې له طالبانو سره دې د «هېڅ پلمې او چل» له مخې جوړجاړی نه کوي.
دغه غورځنګ وايي؛ «د طالبانو ترهګره ډله» دې د هېڅ هېواد او بنسټ له خوا په رسمیت ونه پېژندل شي.
د دغه غورځنګ د اعلامیې په یوه برخه کې راغلي: «د دوو کلونو راهیسې نړۍ په خلاصو سترګو په افغانستان کې د طالبانو له خوا د ټولو جنګي او بشریت ضد جنایتونو، جنسیتي او قومي توپیرونو، بې ځایه کېدو او جبري مهاجرتونو، نسل وژنې، نژادي تبعیض او د افغانستان جغرافیه په ترهګرۍ بدلولو شاهده ده».
په اعلامیه کې راغلي؛ له طالبانو سره هر ډول جوړجاړی او د دغې ډلې په رسمیت پېژندنه له ترهګرۍ سره د تعامل او د ترهګرو په رسمیت پېژندلو او د افغانستان د څه باندې ۳۰ میلیونو وګړو له پامه غورځول دي.
دغو لاریون کوونکو ښځو په خپلې غونډه کې «د طالبانو په رسمیت پېژندل د نړۍوال تروریزم مشروعیت دی»، «طالبان په رسمیت مه پېژنئ»، «د ښځو حقونه بشري حقونه دي» او «له طالبانو سره تعامل له بشري حقونو څخه سرغړونه ده» شعارونه ورکول.
دغه غورځنګ په خپلې اعلامیه کې ویلي، چې د طالبانو پر وړاندې له افغان ولس سره «د پیوستون اونۍ» چې د اګست له ۱۲مې تر ۲۰مې نېټې پورې په ټوله نړۍ کې جوړېږي، ملاتړ کوي او د دغه نړۍوال پیوستون پرېکړهلیک د افغانانو هیلي ګڼي.
بهر مېشتو افغانانو هم په یوه اعلامیه کې له افغانانو سره د پیوستون او د ښځو پر وړاندې د طالبانو د تګلارو او د واک د انحصار په وړاندې غبرګون ښودلی دی.
د افغانستان د ښځو یو شمېر نورې احتجاج کوونکې ډلې هم د طالبانو د واکمنۍ د دویمې کلیزې په مناسبت په دوحه کې له طالب چارواکو سره د امریکا د خاصو استازو وروستۍ لیدنه او له دې ډلې سره د هېوادونو په جوړجاړي اعتراض کړی دی.
تېره اونۍ تر ۴۰ډېرو بنسټونو او مدني ټولنو د امریکا د بهرنیو چارو وزیر انتوني بلینکن ته په یوه لیک کې د هغه څه په اړه چې دوی یې له طالبانو سره «غېر مشروط جوړجاړی» بیانوي خپله ژوره اندېښنه څرګنده کړې ده.
د ناورې د کډوالو شورا سرمنشي جان اګلینډ وايي، چې د افغانستان په ۲۵ ولایاتو کې خلک د خوارځواکۍ له بېړني حالت سره مخ دي.
نوموړي تېره ورځ پر ایکس( ټویټر) لیکلي، چې د افغانستان ۱۵.۳ میلیونه وګړي اوس مهال په لوړه کچه د خوړو له نه خوندیتوب سره مخ دي.
اګلینډ وايي: "دا مهال د بودیجې کمښت له ۳۴ ولایتونو څخه په ۲۵ ولایتونو کې د هغو خلکو په شمېر کې کموالی راغلی، چې د خوراکي توکو د مرستې لپاره په نښه شوي وو”.
نوموړی په نړۍوالې ټولنې غږ کوي؛ که چېرې د بودیجې کمښت له منځه لاړ نه شي په واقعي بڼه دا خطر شته، چې د خوړو د مرستو پروګرام د روان کال تر پایه پای ته ورسېږي.
جان اګلینډ وايي، چې د بودیجې د کمښت او اقلیمي بدلون له امله یو داسې ټولنییز بدلون راغلی، چې خلک عاجلو مرستو ته اړتیا لري.
د یادونې ده، چې د خوړو نړۍوال سازمان هم اعلان کړی و، چې په افغانستان کې ۳.۲ میلیون ښځې او ماشومان په خوارځواکۍ اخته دي او اړتیا ده چې د خوارځواکۍ د مخنیوي لپاره کافي بودیجه وټاکل شي.
له دې مخکې دخوړو د نړۍوال سازمان"WFP" د افغانستان د برخې مسوول هسیایو وي لي په افغانستان کې د خلکو روان ژوند- ژواک د اندېښنې وړ بللی و او ویلي یې وو چې دغه سازمان ۱۰ میلیونه اړمنو افغانانو ته د مرستې توان نه لري.
د هغه په وینا د طالبانو له واکمنېدو وروسته؛ نېږدې ۲۳ میلیونه افغانان له لوږې او قحطۍ سره مخ دي.
سي اېن اېن تلوېزون د امریکا د یوه متقاعده جنرال له خولې وايي، پخواني ولسمشر ډونلډ ټرمپ له طالبانو سره په دوحه کې «د امریکا د تاریخ تر ټولو بده ډیپلوماټیکه موافقه» لاسلیک کړه. ډیویډ پیټریاس زیاتوي، امریکا له افغانستانه په وتلو سره هغه څه طالبانو ته ورکړل چې دې ډلې یې غوښتنه کوله.
د هغه په خبره، خو په مقابل کې له واشنګټن سره یوازې دا ژمنه وشوه چې د وتلو په وخت کې پرې برید نه کېږي.
په دغه راپور کې له افغانستانه د امریکا تر وتلو وروسته حالت او د طالبانو واکمنۍ ته اشاره شوې چې پکې له شپږم ټولګي پورته نجونې له ښوونځي منع شوې او د ملګرو ملتونو د راپور له مخې، دا هېواد نږدې شلو ترهګرو ډلو ته په په امن پناځي بدل شوی دی.
امریکا له افغانستانه په وتلو سره طالبانو ته نږدې اویا زره زغرګاډي او څو سوه چورلکې او همدارنګه د ۸.۵ میلیارد ډالرو په ارزښت مهمات پرېښودل.
سي اېن اېن لیکلي، چې له طالبانو سره د ډونلډ ټرمپ مرکچي پلاوي د هوکړې له مخې له افغانستان د امریکايي ځواکونو وتلو سره طالبانو ته هغه بری ور په برخه کړ، چې دې ډلې د جګړې په ډګر کې ګټلی نه شو.
په راپور کې راغلي چې اوسني ولسمشر جو بایډن هم دا «خورا نیمګړی پلان» پلی کړ.
له افغانستان دا وتل په ۱۹۷۰ لسیزه کې له ویتنام د امریکا له وتلو سپک بلل شوي دي.
لیزا کرټیس چې سي اېن اېن د افغانستان برخه کې د ډونلډ ټرمپ د وخت په سپینه ماڼۍ کې تر ټولو لوړپوړې چارواکې بللې ده ویلي دي چې امریکايي چارواکو د ۲۰۱۹ کال د اپرېل خبرو کې طالبانو ته هغه څه ور کړل چې دې ډلې غوښتل او په مقابل کې یې لږ څه ترلاسه کړل.
د هغې په خبره، طالبانو ژمنه وکړه چې له القاعده بېل شي، د واک وېش لپاره د افغانستان ټاکلي حکومت سره خبرو ته کېني، خو دا ونه شول.
د دې پخوانۍ چارواکې په خبره، ډونلډ ټرمپ له طالبانو سره د خبرو جزیاتو ته اندېښمن نه و او د سولې تړون په ځای یې د امریکايي ځواکونو وتل مهم بلل.
لیزا کرټیس وايي، د دوحې خبرو ځینې پړاوونو کې یې ګډون درلود او طالبانو هیڅ تصور نه کاوه چې امریکا په ریښتیا هم له افغانستانه وځي، ځکه زلمي خلیلزاد پوځي چارواکي وهڅول چې په خبرو کې ور ګډ او د وتلو په هکله معلومات ور کړي.
هغې دا هم ویلي چې د طالبانو په غوښتننه له خبرو د افغان حکومت ډډې ته پرېښودل د دې خبرو بله نیمګړتیا وه او دا تصور یې پیدا کړ چې امریکا اوس د حکومت پر ځای د طالبانو ملاتړ کوي.
د هغې په خبرې دې چارې سره پخوانی افغان حکومت کمزوری شو او په اخر کې وپرځېد.
زلمي خلیلزاد بیا سي اېن اېن ته ویلي، چې له طالبانو سره مخامخ خبرې ځکه وشوې چې د لنډمهالي ممکنه بري لپاره له لار نقشې پرته د افغان جګړې شرایط ورځ تر بلې بدترېده.
هغه وایي، پلان دا و چې د امریکا او طالبانو خبرې له افغان حکومت سره خبرو ته لار جوړه کړي. دی باوري دی چې «دا حالت هم راغی، خو بریالی نه شو.»
د طالبانو ویاند وايي، دې ډلې فکر کاوه چې د جو بایډن په واکمنېدو سره به امریکا په افغانستان کې د جګړې پر دوام ټینګار وکړي.
ذبیح الله مجاهد سي اېن اېن ته ویلي، خو دوی هغه وخت خوشال شول چې بایډن وویل، خپل ځواکونه له افغانستان باسي.
د امریکا د پوځ لوی درستیز مارک میلي د راپور له مخې، جو بایډن ته یې سپارښتنه وکړه چې که دوه نیم زه سرتېري په افغانستان کې پاتې نه شي، نو افغان پوځ به ړنګ او د طالبانو بري ته به لار جوړه شي.
خو ولسمشر بایډن دا وړاندیز له پامه وغورځاوه او د طالبانو بري ته یې لار هواره کړه.
سي اېن اېن وايي، له افغانستانه د امریکايي ځواکونو د وتلو د هوکړې په هکله د ننګونو په زیاتېدو سره د دوو مهمو لوبغاړو اشرف غني او خلیلزاد ترمنځ جنجال هم ډېر شو.
دوی له لسیزو یو بل سره پېژندل او د امریکا بورسونه یې ترلاسه کړي وو، خو اوس پر دوو ډلو وېشلي او اړیکې یې پېچلې وې.
سي اېن اېن وايي، له یو بل یې کرکه کوله.
سي اېن اېن د ښاغلي خلیلزاد له خولې وايي، له ښاغلي غني سره هغه وخت بحث سخت شو چې کله هغه وپوهېد د افغان کړکېچ د سیاسي حل معنا نوی حکومت جوړېدل او د ده د ولسمشرۍ ختمېدل دي.
د خلیلزاد په خبره، ښاغلي غني په واک کې پاتېدو ته سخت میلان درلود.
د المرصاد په نوم طالبانو ته نژدې وېب پاڼې راپور پر بنسټ طالبانو له پاکستان او ایران سره د داعش خراسان څانګې د بریدونو پلان او په پاکستان کې د دوی د مشرانو د اوسیدلو د ځایونو په اړه معلومات شریک کړي دي.
المرصاد وېب پاڼې په افغانستان کې د طالبانو واکمنېدو سره سم فعالیت پیل کړی او د داعش اړوند راپورونه نشروي. دې رسنۍ تېره ورځ چهارشبنه (اسد ۱۸ مه) په یو راپور کې ویلي د مفتي ابو عثمان، ابو احمد ترڅنک د خان په نومونو د داعش مهم کسان په پاکستان کې اوسیږي او هلته داعش د پلانونو په عملي کولو کې فعاله ونډه لري او په ځانګړي توکه د وسلو برابرولو په برخه کې مرسته کوي.
په خپل راپور کې لیکلي چې داعش پلان لري چې افغانستان، پاکستان او ایران کې د اهل سنت پر دیني عالمانو او مدرسو بریدونه وکړی.
د راپور په بنسټ په ایران کې د اسد بلوچ په نوم کس د داعش غړی دی او ددغه هیواد په سیستان-بلوچستان ولایت کې فعالیت لري او غواړي د اهل سنت پر دیني عالمانو او مدرسو د بریدونو سرپرستي وکړي.
راپور زیاتوي د داعش خراسان څانګې پلان درلود چې په کابل، کندز ،لغمان او ننګرهار کې پر دیني عالمانو او مدرسو بریدونه وکړی، خو د دې بریدونو لپاره مسوول عمر حیدر له خپلو څو تنو کسانو سره په کابل کې د طالبانو په یو برید کې وژل شوو.
راپور کې راغلي طالبانو له پاکستان څخه دوه ځله غوښتنه کړې وه چې د دیني عالمانو او مدرسو امنیت ونیسي خو په دې اړه پاکستان کوم ګام وانخیست چې له امله یې په دغه هیواد کې یو شمیر اهل سنت دیني عالمان په پيښور کې ترور شول او د افغان طالبانو د ملاتړي مولانا فضل الرحمن په مشرۍ د پاکستان مذهبي ګوند جمعیت العلمای اسلام پر غونډه یې ځانمرګی برید هم وکړ.
تېره اوونۍ ( ۸ اسد ) د خېبر پښتونخوا په باجوړ کې د جمعیت علمای اسلام ګوند په یوې غونډې کې په شوي ځانمرګي برید کې شاوخوا ۶۳ تنه وژل شوي او ۲۰۰ نور ټپیان شول چې د برید مسوولیت داعش – خراسان څانګې پر غاړه اخیستی و.
په دغه راپور کې اشاره شوې چې په وروستیو څو اوونیو کې د پاکستان خیربښتونخوا او بلوچستان کې د اهل سنت یو شمیردیني عالمان وژل شوي دي.
یو شیمر څیړونکي وايي پاکستان اوس مهال د طالبانو پر ضد داعش خراسان څانګه د یوې نیابتي وسلوالې ډلې په توګه کاروي او ددغو ډلو یو شمیر مشرانو ته یې په خپله خاوره کې ځای ورکړی او د خیبرپښتونخوا په یو شمیر سیمو کې ددې ډلې پورې اړوند دیني مدرسې فعالې دي او افغان طالبان د پاکستان له دې کار څخه ناخوښه دي او له همدې امله طالبان نه غواړي د نورو پاکستان ضد وسلوالو پرضد عملي ګامونه واخلي.
د المرصاد دا راپور د طالبانو ترکنټرول لاندې د ملي ټلویزیون مرستیال هدایت الله هدایت ترڅنګ ګڼو د طالبانو ټولنیزو رسنیو فعالینو د خپل ټولنیزو رسنیو کې نشر کړی او پراخ تبلغات یې ورته کړي.
د المرصاد وېب سایټ په اړه یو شمیر څیړونکي وايي چې طالبانو غواړي د داعش اړوند موضوعات او ددې ډلې په اړه خپل استخباراتي اطلاعات له دې وېب سایټ له لارې نشر کړي.